HỎI ĐÁP TRỰC TUYẾN VỚI BỘ TRƯỞNG

Kính thưa ông bộ trưởng,
Tôi đồng ý với ông,
Tham nhũng là quốc nạn,
Là con ma cà rồng.

Nó, tham nhũng, hút máu
Đất nước ta lâu nay.
Xin hỏi ông bộ trưởng
Một vài câu thế này:

Ai là kẻ tham nhũng?
Chỉ những người có quyền.
Ai có cái quyền ấy?
Còn ai, ngoài đảng viên.

Vậy là ông biết rõ
Ai tham nhũng, đúng không?
Thế ai đánh tham nhũng?
Cũng là người của ông.

Vì công an, tòa án
Nhất thiết phải đảng viên.
Vậy là ông tham nhũng,
Rồi đánh ông, thật phiền.

Ông đã là bộ trưởng,
Chắc hiểu đời, thông minh.
Xin hỏi: Ai có thể
Tự mình muốn đánh mình?

Đã bao giờ ông thấy
Một người có hai tay,
Tay phải chém tay trái?
Không thể có điều này.

Nói thế là ông hiểu.
Tôi là dân, thực lòng,
Ông nói thì cứ nói,
Nhưng tôi không tin ông.

Tôi nghĩ ông thừa biết
Chống tham nhũng cách nào,
Nhưng ông không muốn chống.
Cảm ơn và xin chào!

thái bá Tân 4

Người viết: Thái Bá Tân

17/01/2013

Phần phụ lục TRUYỆN THƠ NGỤ NGÔN     LỜI TÁC GIẢ Esop là nô lệ, Người gù, bé, da ngăm, Thời Hy Lạp cổ đại, Cách đây ba nghìn năm. Chính ông là tác giả Hàng trăm truyện ngụ ngôn Nổi tiếng khắp thế giới, Giờ vẫn được lưu tồn. Nhờ thế ông được gọi Ông tổ loại thơ này, Tác giả của hầu hết Truyện ngụ ngôn ngày nay. Trường hợp tôi cũng vậy, Tôi lấy ý của ông, Rồi phổ thơ, thêm bớt, Cuối bài bình mấy dòng. Hy vọng các bạn trẻ Đọc tập ngụ ngôn này, Học được điều bổ ích, Giúp ứng xử hàng ngày. 1. LỪA KHOÁC DA SƯ TỬ Có một chú lừa nọ, Một hôm đi đâu về Thấy bộ da sư tử Người ta phơi trên đê. Chú khoác bộ da ấy, Rồi cứ thế về làng. Mọi người tưởng sư tử, Liền bỏ chạy vội vàng. Chú kêu lên thích thú Bằng tiếng lừa - be be! Ông chủ nhận ra chú, Liền đủng đỉnh dắt về. Chú còn bị mấy gậy Về tội làm dân làng, Tưởng chú là sư tử, Bị một phen kinh hoàng.    * Áo quần đẹp có thể Che cái dốt phần nào. Nhưng lời nói ngu ngốc Thì đành chịu, buồn sao. 2. RÙA VÀ THỎ Một chú Thỏ khoác lác Chú chạy nhanh nhất đời, Rồi lên tiếng thách thức Cả loài vật lẫn người. Không ai nhận lời thách. Cuối cùng một chú Rùa Đồng ý thi với Thỏ. Ai cũng nghĩ Rùa thua. Trước đông đảo quan khách, Cuộc thi chạy bắt đầu. Thỏ cậy nhanh, đủng đỉnh, Và dềnh dàng khá lâu. Chú chủ quan, còn nghĩ: Rùa chạy chậm rì rì. Ta ngủ một giấc đã, Tỉnh dậy rồi hẵng thi. Còn Rùa, biết mình chậm, Nên cứ chạy đều đều. Chạy một mạch không nghỉ Trong những tiếng hò reo. Khi tỉnh dậy, chú Thỏ Dụi mắt, đã thấy Rùa Sắp về đích, chú chạy, Nhưng cuối cùng vẫn thua. * Bài học thế là rõ: Đừng chủ quan hơn người. Ai cần cù làm việc, Sẽ thành công trong đời. 3. CHÚ DƠI THÔNG MINH Có chú Dơi bé nhỏ Đang bay lượn trên cây, Không may rơi xuống đất. Một chú Sóc tóm ngay. Dơi liền xin tha mạng. Sóc lắc đầu lặng im, Cuối cùng nói: “Không được! Ta ghét các loài chim.” “Thì tôi là loài chuột, Không phải chim, thật mà. Chim có lông,” Dơi nói. Sóc nhìn kỹ, rồi tha.    Lần khác, chú lại ngã, Cũng vì mới tập bay. Có một chú Sóc khác Đang ở gần, tóm ngay. Dơi lại xin tha chết. Sóc cương quyết nói không. “Xưa nay ta ghét chuột, Nhất là loại chuột đồng.” “Tôi cũng ghét loài chuột. Tôi là chim, thật mà. Tôi có cánh,” Dơi nói. Sóc thấy đúng, rồi tha. * Phải khen chú Dơi ấy, Một chú Dơi thông minh. Biết tùy thời, tùy cảnh Mà cứu được chính mình. 4. CÁO VÀ NHÍM Đang đứng trên hòn đá. Hòn đá trượt, Cáo rơi Ngã sóng soài dưới vực, Thâm tím hết khắp người. Cáo đau, nằm, bất động. Muỗi bu lại từng bầy, Tha hồ hút no máu. Cáo cam chịu cảnh này. Nhím từ đâu đi đến, Thấy thế, bèn động lòng: “Tôi giúp đuổi muỗi nhé?” Cáo lắc đầu: “Không, không! Chúng đã hút no máu. Đừng đuổi chúng bay đi. Con khác đói, sẽ đến, Hỏi máu tôi còn gì!” * Lại thêm một bài học Rất bổ ích, không sai: Khổ một lần đã đủ, Đừng chuốc khổ lần hai! 5. CÁO VÀ BÁO Một hôm, Cáo và Báo Cãi nhau ai đẹp hơn. Báo nói: “Trên lưng tớ Nhiều đốm đẹp hình tròn.” Cáo đáp: “Lưng cậu đẹp Những đốm sáng nhiều màu. Tớ mới thực sự đẹp, Có đốm sáng trong đầu.” * Chẳng gì đáng khoe mẽ Cái đẹp trên lưng mình. Cái đẹp đáng quí nhất, Ấy là sự thông minh! 6. SƯ TỬ, LỪA VÀ CÁO Sư Tử, Lừa và Cáo Đi săn chung với nhau, Bắt được một chú Thỏ, Nguyên cả chân lẫn đầu. Rồi chú Lừa chân thật Được yêu cầu chia mồi. Chú chia rất đều đặn Thành ba phần, than ôi, Sư Tử gầm lên quát: “Sao, mày chia thế à? Thật ngu và thật láo. Mày dám xem thường ta!”    Sư Tử liền ăn thịt Chú Lừa đáng thương này, Rồi nó bảo con Cáo: “Đến lượt mày, chia ngay!” Cáo cầm dao, lấm lét Chia mồi thành hai phần. Một phần rất, rất lớn, Phần kia chỉ mẩu chân.” “Dạ thưa bác Sư Tử, - Cáo nói. - Bác phần nhiều. Con phận hèn, bé nhỏ Chẳng cần ăn bao nhiêu.” Sư Tử hài lòng nói: “Thằng này ngoan. Hỏi mày, Do đâu mà biết được Cách chia thông minh này?” “Dạ thưa, bác vừa dạy Qua cái chết con Lừa. Nó ngu nên mới chết. Thật đáng đời! Sướng chưa?” * Khôn ngoan là ai biết Rút bài học cho mình. Nhưng con Cáo đang nói Vừa gian, vừa thông minh. 7. CHÂU CHẤU VÀ KIẾN Có một chú Châu Chấu Vui, bay nhảy giữa đồng. Trong khi một chú Kiến Lo tích trữ mùa đông. “Nào, cùng chơi với tớ. - Châu Chấu nói. - Lại đây.” Kiến đáp: “Đông sắp đến, Nên tớ bận suốt ngày. Mùa đông lạnh, cậu biết, Không thể kiếm thức ăn, Nên giờ phải tích trữ Để có cái ăn dần.” Châu Chấu cười, tiếp tục Bay nhảy giữa cánh đồng, Vui đến mức không nghĩ Cái đói, lạnh mùa đông. Rồi tuyết rơi, băng giá. Châu Chấu đói, co ro Đến xin ăn chú Kiến, May chú Kiến cũng cho, Nhưng kèm theo lời dạy Là phải biết lo xa. Mùa hè sau nên nhớ Tích thức ăn trong nhà. 8. MÈO VÀ SƯ TỬ Có chị Mèo mắn đẻ Một hôm nói thế này Với một con Sư Tử: “Cái nhà bác thật hay. Người thì to và đẹp, Cũng không thiếu thức ăn, Thế mà đẻ chỉ một. Tôi thì gấp năm lần!” Sư Tử đáp: “Thưa chị, Không quen đẻ sòn sòn, Nhưng tôi mà đã đẻ Là đẻ sư tử con.” * “Quí hồ tinh”, các cụ Dạy “bất quí hồ đa”. Câu chuyện này cũng vậy. Từ đó mà suy ra.    9. NGƯỜI VÀ SƯ TỬ Xưa có anh chàng nọ Cùng Sư Tử khoe tài. Suốt ngày cứ tranh cãi, Ai khỏe mạnh hơn ai. Chợt thấy trên vách đá Có vẽ hình một người Đang bóp cổ Sư Tử, Anh chàng kia liền cười: “Người đang giết Sư Tử. Cậu xem bức tranh này. Từ ngàn xưa đã vậy, Còn nói gì ngày nay.” “Nếu tớ mà biết vẽ, - Sư Tử đáp. - Đừng lo, Tất nhiên tớ sẽ vẽ Người bị Sư Tử vồ.” * Nhiều anh thích khoác lác, Trong khi người thông minh Hoặc là im không nói, Hoặc nói đúng sức mình. 10. SƯ TỬ HỎI VỢ Một con Sư Tử nọ, Không đến nỗi ngu đần, Bỗng đem lòng yêu quí Con một bác nông dân. Nó đem lễ đến hỏi. Ông nông dân rất buồn. Sợ, không dám từ chối, Nhưng lại rất thương con. Cuối cùng ông bảo nó: “Tôi đồng ý, có điều Răng, vuốt ông sắc quá, Con gái tôi không yêu. Vậy xin cắt bỏ chúng, Rồi mời ông đến đây Cưới con tôi làm vợ. Ta thỏa thuận điều này.” Vì quá yêu, Sư Tử, Lại đem lễ cầu hôn Khi cả răng lẫn vuốt Bị cưa nhẵn, không còn. Ông nông dân và vợ, Cùng cả nàng hôn thê, Cầm gậy đánh túi bụi. Nó lúp cúp quay về. * Ở người, cái quí nhất Là đầu óc thông minh. Sư Tử - răng và vuốt, Cái lợi thế của mình. Một khi để mất nó, Coi như chẳng còn gì. Sư Tử không móng vuốt Là con Mèo ngu si. 11. SƯ TỬ CHIA PHẦN Một lần nọ, Sư Tử Đi săn với Đười Ươi. Sư Tử có móng vuốt, Đười Ươi khôn như người. Họ săn được con Cáo, Sư Tử đem chia ba. “Ta đi săn, do vậy, Một phần là của ta.    Phần thứ hai, cũng thế, Cũng của ta phần này, Vì ta là chúa tể Của muôn loài ở đây. Ta muốn nói ngươi biết, Cái phần này thứ ba. Ai mà động đến nó Là sẽ phiền với ta!” * Vâng, kẻ có sức mạnh Luôn đòi phần hơn người Đơn giản vì chúng mạnh, Ích kỷ và khinh đời. 12. THÂN QUÁ HÓA NHỜN Khi lần đầu nhìn thấy Hình dáng con lạc đà, Mọi người rất sợ hãi, Ai cũng trốn thật xa. Thế mà ở lâu mãi, Mọi người cũng thấy quen, Không có gì đáng sợ, Mà thực ra rất hiền.    Rồi người ta khinh nó, Bắt phải làm trò chơi Cho bầy nhóc của họ Được thỏa thích trêu cười. * Một bài học đáng quí, Rằng thân quá hóa nhờn. Thực tình chỉ có vậy, Không kém, cũng không hơn.    13. TRIẾT LÝ CỦA ÔNG HÓI Ông Hói đội tóc giả Đang cưỡi ngựa đi đâu, Thì bỗng có gió thổi, Tóc bay, lộ hói đầu. Mọi người nhìn thấy thế, Liền ồ lên trêu cười. Ông Hói dừng ngựa nói: “Thật rỗi hơi, các người. Tôi già, rụng hết tóc Có đáng cười gì đâu. Đáng cười, người có tóc Không giữ được trên đầu Mà phải đem cắt bán Để tôi đội hàng ngày. Cuộc đời là thế đấy, Vậy nên cười ai đây?” * Triết lý của Ông Hói Vô lý và đáng thương. Hói thì đội tóc giả. Bán tóc cũng bình thường.    14. RÙA VÀ VỊT Rùa nói: “Hai bạn Vịt, Các bạn bay trên trời. Cho tôi bay một chuyến, Tôi cũng muốn đi chơi.    Người ta nói thế giới Rất rộng và rất hay. Thế mà tôi quanh quẩn Suốt đời trong ao này.” Tốt bụng, Vịt đồng ý, Lấy một cành cây đen, Bảo Rùa ngậm ở giữa, Rồi cả ba bay lên. “Có điều, cậu cẩn thận, Không được nói một lời. Cậu mở miệng là chết.” Rùa cảm ơn Vịt Trời. Thế giới đúng đẹp thật. Nào bãi cỏ, dòng sông, Nào trời xanh, mây trắng. Chú Rùa rất hài lòng. Chú nhớ lời Vịt dặn, Không nói một lời nào, Cho đến khi phía dưới Có người nhìn lên cao. Thấy sự lạ, họ nói: “Ồ, con Rùa biết bay. Hay nó bị bắt cóc? Tội nghiệp con Rùa này!” “Ta mà bị bắt cóc?” Chú Rùa nghĩ. “Láo ghê! Tự ta nghĩ ra đấy” Chú nhìn xuống, nói: “Ê!...” Thật tiếc không ai biết Chú Rùa định nói gì. May mà chú rơi xuống Một ruộng lúa xanh rì. * Rùa sinh ra để lặn. Vịt sinh ra để bay. Làm ngược là tai họa. Nên nhớ bài học này. 15. HAI CON DÊ QUA CẦU Có một con Dê Trắng Và một con Dê Đen Đi qua chiếc cầu nhỏ, Hai con từ hai bên. Chẳng may, cầu thì hẹp, Sông phía dưới lại sâu. Ai cũng tranh đi trước, Quyết không chịu nhường nhau. Dê Trắng nói: “Anh bạn, Anh phải nhường tôi đi.” Dê Đen đáp: “Ngược lại. Nhường ư? Anh nói gì?” Cả hai con cứ bước, Không ai chịu nhường ai, Rồi húc nhau ghê gớm, Rồi rơi xuống cả hai. Từng có chú Dê Trắng Và Dê Đen, buồn sao, Nay ở khúc sông ấy Không có chú Dê nào. * Dê hay Người cũng vậy, Đi đường phải nhường nhau. Nếu có chậm một chút, Cũng chẳng chết ai đâu.    16. NGƯỜI NÔNG DÂN VÀ BẢY NGƯỜI CON TRAI Một bác nông dân nọ Có bảy người con trai. Bảy đứa luôn cãi cọ, Không ai chịu thua ai. Ông bố cố chịu đựng Một thời gian, và rồi Ông đưa một bó đũa, Bảo chúng bẻ làm đôi. Anh thứ nhất bất lực, Rồi thứ hai, thứ ba Không bẻ được bó đũa. Tóm lại là không ai. Ông nông dân sau đó Chia đũa cho từng người, Mỗi người chỉ một chiếc, Bảo: “Bẻ đi.” Chúng cười. “Giờ thì các con thấy, Vì sao con một nhà Đừng bao giờ cãi cọ Mà nên sống thuận hòa. Nếu không, như bó đũa, Các con tách từng người Thì rất dễ gãy gục, Dễ thất bại trong đời. * Bài học này quá rõ. Nói thêm sẽ là thừa. Quan trọng là phải nhớ Mình đã làm thế chưa. 17. CHÚ ẾCH DƯỚI GIẾNG Có một chú Ếch nọ, Không ai hiểu do đâu, Tự nhiên rơi xuống giếng, Mà giếng lại rất sâu. Rất may giếng có nước Nên chú vẫn nguyên lành. Chỉ buồn không lên được, Mà cần phải lên nhanh. Chú kêu to: “Cứu! Cứu! Có ai cứu tôi không?” Chờ mãi chẳng ai đến, Vì giếng ở ngoài đồng. Ngẫu nhiên một chị Cáo Có việc đi ngang qua. Nghe tiếng kêu, nhìn xuống, Cáo nói: “Ếch đấy à? Sao em rơi xuống đấy? Có sứt trán, vêu đầu? Rơi bao giờ? Tội nghiệp. Nhớ cẩn thận lần sau...” “Em không sao, xin chị Khỏi phải nói dài dòng. Em muốn ra khỏi giếng. Chị có giúp em không?” * Có một điều chắc chắn: Dù có nói cả ngày, Cáo chẳng giúp được Ếch Thoát ra khỏi giếng này. Khi thấy người bị nạn, Không cần phải nhiều lời, Mà phải cố giúp đỡ, Giúp nhanh và kịp thời. 18. QUẠ VÀ CÁO Quạ ngậm miếng thịt béo Ngồi rất cao trên cây, Đang định ăn thì Cáo Bỗng từ đâu lại đây. Cáo là loài gian xảo, Lại tham ăn, ôi chao, Nó rất muốn miếng thịt. Tiếc quạ ngồi trên cao. Biết loài Quạ thích nịnh, Cáo bèn nói dịu dàng: “Chào chị Quạ xinh đẹp, Mắt tinh như Đại Bàng. Lâu nay chị khỏe chứ?” Quạ không đáp, nghiêng mình, Một dấu hiệu cho thấy Quạ nghĩ mình rất xinh.    “Trong các màu, có lẽ Đẹp nhất là màu đen, Đen như lông của chị, Chắc các loài phát ghen.” Quạ vẫn không chịu nói, Chỉ lần nữa nghiêng đầu. “Một loài chim quí tộc Như chị, không nhiều đâu. Chắc chị hát hay lắm. Tôi hy vọng có ngày Sẽ được nghe chị hát, Những bài hát thật hay...” Không kìm nổi, Quạ hát. Chưa kịp hát bài gì, Cáo đã nhặt miếng thịt Rồi cong đuôi, bỏ đi. * Thích nghe lời phỉnh nịnh, Sớm hoặc muộn có lần Bị người ta lừa đảo. Mà không chỉ miếng ăn. 19. CHÚ GÀ VÀ VIÊN KIM CƯƠNG Có chú Gà bới rác, Kiếm ăn như bình thường, Thế mà rồi bất chợt Nhặt được viên kim cương. Chú nghĩ: “Mình thật rủi, Tìm hạt thóc để ăn, Thay vào đó, tìm thấy Viên đá này không cần.” * Kim cương có thể quí Với tất cả chúng ta. Nhưng hạt thóc chắc chắn Còn quí hơn với Gà. Nhiều người sắm đồ đạc Cốt chỉ để phô trương, Chẳng khác Gà cần thóc, Mà lại cho kim cương. 20. CÔ DÂU MÈO Các vị thần lần nọ Tranh cãi nhau nhiệt tình: Liệu sinh vật có thể Thay đổi bản chất mình. Thần Dớt nói: “Có thể.” Thần Vệ Nữ: “Không đâu.” Dớt bắt con Mèo Cái, Cho biến thành cô dâu. Cô dâu Mèo lịch sự Trong tiệc cưới của mình. Ăn mặc đẹp, duyên dáng, Nụ cười cũng rất xinh. “Thấy chưa, - Thần Dớt nói. - Mèo cư xử dịu dàng!” Vệ Nữ bắt con chuột, Để ngay trước mặt nàng. Và rồi kia, thật lạ: Cô dâu đẹp mỹ miều Bỗng chồm lên bắt chuột, Lại còn kêu meo meo! * Vậy là Vệ Nữ thắng.    Một thực tế đau lòng: Bề ngoài có thể đổi, Nhưng bản chất thì không.    21. KHÔNG THUỘC PHE NÀO Trong rừng rậm ngày ấy Có một mối bất hòa Giữa loài chim và thú. Chiến tranh sắp xẩy ra. Dơi, một loài đặc biệt, Là thú nhưng biết bay. Theo chim hay theo thú? Do dự mãi điều này. Đoàn quân chim tập trận. Họ mời Dơi tham gia. “Xin lỗi, tôi là thú.” Dơi nói, rồi lui ra. Thủ lĩnh các loài thú Đến mời Dơi mấy lần. “Tôi là chim,” Dơi nói, “Nên không thể đầu quân. Thật may, cùng nhân nhượng, Hai bên không đánh nhau.    Dơi tìm chim nhập bọn, Nhưng bầy chim lắc đầu. Nó tìm đến loài thú, Loài thú xua đi ngay Bây giờ thì nó hiểu Vì sao lại thế này. * Không bao giờ có bạn Những người không theo ai, Nửa bên này, bên nọ, Nửa chân trong, chân ngoài. Họ, những người ba phải, Luôn nghĩ mình thông minh, Đứng lấp lửng ở giữa, Mong kiếm lợi cho mình.    22. CHÓ NHÀ VÀ CHÓ RỪNG Chó Rừng, một ngày nọ, Bỗng gặp con Chó Nhà, Đúng lúc nó đang đói, Đói đến mức mắt hoa. “Đời tôi thật khốn khổ, Lúc nào cũng đói ăn.” “Tôi có thể giúp bác, - Chó Nhà nói, - nếu cần.” Nó khuyên anh bạn đói Học nó, thành chó nhà. Nhàn nhã, ăn no đủ, Chỉ xua mấy con gà. Chó Rừng liền đồng ý, Theo Chó Nhà về làng. Dọc đường nó nhìn thấy Trên cổ bạn màu vàng Có một vết lằn nhỏ, Trụi mất một ít lông. Chó Nhà liền giải thích Đó là vết chiếc vòng Mà ban đêm ông chủ Xích nó lại ngoài hiên. Lúc đầu hơi khó chịu, Nhưng dần dần cũng quen.    Chó Rừng nghe, liền nói: “Thế thì thôi, chào ông. Tôi quay về chỗ cũ, Vì không thích chiếc vòng. * Xưa nay cái quí nhất Là làm người tự do. Có thể đói, vất vả,    Hơn nô lệ ăn no.    23. CON ẾCH MUỐN TO BẰNG CON BÒ Có một chú Ếch nhỏ Nói với bố của mình: “Bố ơi, con vừa thấy Một quái vật rất kinh. Nó lớn như ngọn núi, Hai chiếc sừng rất to... Ếch bố nói: “Bình tĩnh, Đó chỉ là con Bò. Mà Bò thì hiền lắm. Chỉ to xác thôi mà. To xác cũng không khó. Nếu muốn thì cả ta Cũng có thể lớn vậy, Vâng, to lớn như Bò.” Rồi Ếch Bố phùng má Lấy hơi thổi thật to, To, to nữa, to mãi... “To nữa lên, bố ơi!” Ếch Bố nghe, càng thổi, Thổi, thổi nữa, và rồi Con Ếch ngu ngốc ấy Nổ đánh bùm thật to. Thế là hết con Ếch Muốn to bằng con Bò. * Chúa sinh ra vạn vật Kích thước không như nhau, Nhưng Chúa cho tất cả Mỗi con một cái đầu. Không háo danh, khoe mẽ, Làm tốt chức phận mình, Không bắt chước ngu ngốc Mới là người thông minh.    24. CON SƯ TỬ GIÀ YẾU Chúa sơn lâm, Sư Tử, Yếu, sắp chết vì già. Nó nằm yên một chỗ, Mặc mọi người đi qua. Từng là một chúa tể, Hùng mạnh và oai phong, Giờ tất cả khinh nó, Đúng là thật đau lòng. Khi biết chắc Sư Tử Nằm bất động, bầy Lừa Quay đít, đá vào nó Để trả mối thù xưa. Rồi Thỏ, rồi Chó Sói, Rồi Trâu, Bò, Tinh Tinh Liền kéo nhau đến đánh Theo cách riêng của mình. Trước khi chết, Sư Tử Chảy nước mắt, than thân: “Chết thế này thật nhục. Tức là chết hai lần.” * Chỉ những kẻ hèn nhát Mới nỡ đánh một người Già yếu, nằm chờ chết. Một tội ác ở đời.        25. NGỖNG ĐẺ TRỨNG VÀNG Một hôm ra chuồng Ngỗng, Người nông dân ngỡ ngàng Thấy có quả trứng lạ, Một quả trứng bằng vàng. Ông ta đem giấu bặt, Hồi hộp chờ hôm sau. Lại thấy quả trứng nữa, Lớn như thế, vàng au. Cứ vậy, ngày một quả, Một quả trứng bằng vàng, Nên ông thành giàu có Rất nhanh và dễ dàng. Nhưng càng giàu, khốn nỗi, Ông càng tham, và rồi Muốn lấy vàng một lúc, Ông mổ Ngỗng làm đôi.    Tưởng thấy cả nghìn quả, Nhưng lại chẳng thấy gì. Ông nông dân tiếc của, Khóc và rồi ngất đi. * Thêm một bài học nữa Cho những người tham lam. Các cụ nói rất đúng, Ở đời, tham thì thâm.    26. CON CÁO VÀ CHÙM NHO Một con Cáo đang khát, Bỗng thấy một chùm nho. Một chùm nho vừa chín, Quả rất mọng và to. Nó nhảy lên, định hái. Mà nho lại quá cao. Rồi thử mấy lần nữa, Tiếc là chẳng lần nào Với được chùm nho ấy, Cuối cùng đành bỏ đi. Vừa đi, nó vừa nghĩ: “Nho còn xanh, ngon gì!” * Có nhiều anh hèn thật Không muốn nhận mình hèn. Không ít người nghèo khổ Cứ tỏ vẻ khinh tiền. Làm được thì nói được, Không được thì nói không. Vừa được tiếng chân thật, Vừa không tự dối lòng. 27. NGƯỜI ĐÀN ÔNG VÀ HAI BÀ VỢ Một ông có hai vợ, Một trẻ và một già. Cả hai bà vợ ấy Đều rất yêu ông ta. Cả hai bà, khỏi nói, Cứ thi nhau chiều chồng. Ai cũng muốn phần thắng, Ai cũng muốn gần ông. Rồi tóc ông điểm bạc. Bà vợ trẻ ông ta Lấy làm buồn, vì sợ Cảnh vợ trẻ chồng già. Bà vợ già, ngược lại, Thì rất vui trong lòng, Nghĩ chồng già, tóc bạc, Nhiều cơ hội gần ông. Từ đó, bà vợ trẻ Đêm nằm nhổ tóc sâu Cho ông chồng luống tuổi. Ông thích lắm, dù đau. Bà vợ già buổi sáng Đè ông nhổ tóc đen. Ông đau, kêu oai oái, Nhưng cũng phải ngồi yên. Chẳng bao lâu, thật tội, Nhìn mà thương ông ta. Tóc bị nhổ sạch trụi, Thành không trẻ, không già. * Cuộc đời thường thế đấy, Sướng khổ đi liền nhau. Có vợ già, vợ trẻ, Có tóc rồi trọc đầu.    28. HAI ÔNG CHÁU VÀ CON LA Hai ông cháu nhà nọ, Một hôm đi chợ xa. Cùng đi chợ với họ Còn có một con La. Con La cứ túc tắc Đi sau lưng hai người. Được một quãng, bất chợt Có ai đó trêu cười: “Có La sao không cưỡi? Ông cháu này thật kỳ.” Ông già đặt thằng cháu Lên lưng La rồi đi.    Lát sau, có người nói: “Hãy nhìn kia, ông già Phải đi bộ, thằng bé Lại được ngồi lưng La!” Ông lão bảo cháu xuống, Bắt con vật chở mình. Thằng bé đi lẽo đẽo, Trông nó thật tội tình. “Thật không biết xấu hổ. Mình cưỡi La, sướng chưa? Trong khi cháu đi bộ Giữa nắng gắt ban trưa!” Ông lão cho thằng bé Cùng ngồi trên lưng La. Lại có người lên tiếng: “Tội nghiệp con La già!” Ông lão bèn đứng lại, Không biết phải làm gì. Cuối cùng bê con vật Lên cổ mình rồi đi. * Ừ, tội nghiệp ông lão, Tội nghiệp con La già, Tội nghiệp cả thằng bé Một hôm đi chợ xa. Vì nếu ông lão ấy Đường mình mình cứ đi, Ai nói gì mặc kệ,     Chắc không có chuyện gì. 29. NGƯỜI ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ NHỎ Có một người đánh cá Phải vất vả suốt ngày, Cuối cùng chỉ bắt được Con Cá bằng ngón tay. Con Cá lên tiếng nói: “Bác tha cho tôi đi. Bác xem, tôi bé tí, Ăn chẳng bõ bèn gì. Ít tháng nữa tôi lớn, Vừa béo lại vừa tròn. Tôi quay lại, bác bắt, Bấy giờ ăn mới ngon.” Người đánh cá bèn đáp: “Giờ ta bắt được mày. Nhỏ nhưng đã bắt được, Còn hơn lớn sau này.” * Thì người ta vẫn nói: Một con Vịt trong lồng Hơn cả trăm con Vịt Bay tự do trên không.    30. ÔNG GIÀ VÀ THẦN CHẾT Xưa có ông già nọ, Rất già yếu, thế mà Phải hàng ngày hái củi Ở tít trong rừng xa.     Một hôm, hái xong củi, Đang định cõng mang về, Nhưng bó củi quá nặng, Lưng thì đau và tê, Ông lão kêu tuyệt vọng: “Thật khốn khổ thân tôi! Chỉ mong sao Thần Chết Đến bắt đi cho rồi!” Lập tức, Thần Chết đến. Đó là một bộ xương, Một tay cầm lưỡi hái, Đáng sợ và dị thường. Ông lão run lập cập. “Ngươi vừa mới gọi ta?” “Vâng, ta muốn Thần Chết Mang bó củi về nhà!” * Thế mới biết, có lúc Không phải mong ước nào Cũng muốn thành hiện thực. Cuộc sống lạ kỳ sao.    31. MÈO VÀ CÁO Cáo gặp Mèo ngày nọ, Một buổi chiều mùa thu. Cáo khoe có nghìn cách Để trốn thoát kẻ thù. Còn Mèo thì khiêm tốn Nói rằng mình xưa nay Chỉ có mỗi một cách Là leo trốn trên cây. Vừa nói xong, xuất hiện Cả một bầy chó săn. Mèo leo lên cây trốn, Không một chút phân vân. Còn Cáo thì bối rối, Không biết dùng cách nào Trong nghìn cách đang có, Nên cuối cùng, buồn sao, Cáo bị thợ săn bắt. Ngồi trên cây, chú Mèo Nhìn Cáo nhốt trong cũi Bèn nhẹ nhàng nói theo: “Lắm cách thì khó chọn. Nhiều thầy thì rầy ma. Thà một cách chắc chắn Và an toàn như ta!”    32. LŨ ẾCH THÍCH CÓ VUA Lũ Ếch sống yên ổn Bao năm trong đầm lầy, Thế mà một ngày nọ Có ý tưởng thế này: “Ta là một vương quốc, Vậy cần một Quốc Vương Để cai trị loài Ếch, Một dân tộc phi thường.” Chúng lên xin Thượng Đế Ban cho một ông vua. Ngài nghĩ: Đúng loài Ếch Vừa ngu, vừa thích đùa. Ngài ném xuống khúc gỗ Rất to, có màu đen, Để làm vua xứ Ếch, Một ông vua rất hiền. Vua này không thu thuế, Để cho dân tự do Được cấy cày, buôn bán. Vua chỉ thích ngủ khò. Thế mà lạ, dân Ếch Không hài lòng với ông, Lại xin ông vua mới, Vĩ đại và oai phong. Lần này Thượng Đế giận, Bèn cho một lão Cò Xuống làm vua xứ Ếch. Và thay cho ngủ khò, Lão chăm chỉ bắt Ếch, Tức là bắt dân mình Cho vào bụng chén sạch. Một ông vua thông minh. Một thời gian sau đó, Vương quốc Ếch, buồn thay, Đã hoàn toàn chui tọt Vào bụng ông vua này. * Không còn gì để nói. Đang được sống yên bình, Thế mà ngốc, muốn có Ai đấy cai trị mình. Ngốc nữa: Được vua tốt Lại không muốn, để rồi Vớ phải ông vua ác, Mất hết cả giống nòi. 33. CHÓ SĂN VÀ THỎ Có một con Chó Săn Đuổi bắt một con Thỏ. Đuổi rất lâu, cuối cùng Nó dừng lại, đành bỏ. Chú Dê nói: “Xưa nay Bác nổi tiếng nhanh, khỏe,    Thế mà sao vừa rồi Lại đành thua như thế?” Chó Săn đáp: “Vì tôi, Tôi đuổi con Thỏ ấy Chỉ kiếm một bữa ăn. Còn nó thì phải chạy, Chạy thật nhanh, nếu không Sẽ bị tôi xé xác, Và đó là động cơ, Nó không thể làm khác.” * Hành vi của con người Tùy thuộc hai yếu tố: Nỗi sợ và lòng tham. Ở đây là nỗi sợ. Qui luật ấy xưa nay Là bất di, đúng đắn. Các phong trào thi đua Chỉ là trò vớ vẩn! 34. ÔNG GIÀ VÀ VỊ THẦN BẰNG GỖ Xưa người ta thờ cúng Các biểu tượng đa thần Để mong được giàu có, Khỏe mạnh và yên thân. Có một ông già nọ Thờ tượng gỗ hình người.    Đều đặn và thành kính Suốt hàng chục năm trời. Thế mà ông vẫn khổ, Chẳng bao giờ gặp may. Một hôm ông tức giận, Đập vỡ bức tượng này. Và rồi, thật kinh ngạc, Ông thấy trước mắt ông, Vàng bạc từ tượng gỗ, Cứ chảy ra thành dòng. * Trong đời, quan trọng nhất Là phải biết đợi chờ. Thành công và của cải Có thể đến bất ngờ.    35. LÝ DO Xưa, có một con Sói Uống nước suối rất ngon. Cũng uống nước, phía dưới Là một con Nai non. Sói muốn bắt ăn thịt, Chưa thấy lý do nào. “Ê, thằng nhóc, - nó nói. - Mày làm đục nước tao!”   “Dạ thưa bác, - Nai nói. - Bác uống ở phía trên, Còn em ở phía dưới, Em đâu dám gây phiền!”  “Không cãi! Nhưng năm ngoái Cũng vào thời gian này, Mày chửi tao thậm tệ. Tao phải ăn thịt mày!” “Em mới sáu tháng tuổi. Lúc ấy chưa ra đời, Vậy làm sao có thể Chửi mắng hay hại người?” “Thế thì bố mày chửi. Hắn chửi tao đuôi dài.” Rồi con Sói độc ác Đã ăn thịt con Nai.” * Đối với bọn láo lếu, Một khi muốn làm gì, Chúng luôn tìm được cớ. Đúng thế đấy, tin đi!   36. NGƯỜI ĐỐN CỦI VÀ CON RẮN Một người đốn củi nọ Trên đường đi về nhà, Thấy con rắn chết cóng Trên mặt tuyết sáng lòa. Ông mang về sưởi ấm, Nó tỉnh lại dần dần, Còn lót rơm cho ngủ Và lấy sữa cho ăn. Thế mà con rắn ấy Suýt nữa cắn chết người, Khi thằng con ông chủ, Định ngồi xuống cùng chơi. Thấy thế, ông đốn cúi Cầm chiếc rìu, và rồi Vung tay chém một nhát. Con rắn đứt làm đôi. * Đối với bọn độc ác, Đừng mong chờ trả ơn. Đơn giản vì bọn chúng Bản chất là vô ơn. 37. CẬU BÉ CHĂN CỪU Có cậu bé nhà nọ Chăn cừu ở cuối thôn, Muốn làm cái gì đó Cho vui, cho đỡ buồn. Rồi cậu kêu: “Chó Sói! Chó Sói đến!” Dân làng Nghe tiếng kêu hốt hoảng, Liền kéo đến vội vàng. Người đem theo gậy gộc, Có người đem chó săn. Thì ra cậu đùa nghịch, Họ ra về, cằn nhằn. Cậu bé thì thích lắm Vì đỡ ngồi một mình. Cậu lặp lại trò ấy Mà cậu nghĩ thông minh. Một hôm, Chó Sói đến, Chó Sói thật trong đời, Chứ không phải tưởng tượng. Cậu kêu cứu mọi người. Cậu kêu to, khản giọng, Kêu rất lâu, thế mà Không ai đến giúp cậu. Sói bắt Cừu cậu ta. * Với kẻ hay nói dối Thì sau đó, thực tình, Có nói đúng sự thật Cũng chẳng ai tin mình. 38. HAI MẸ CON NHÀ CUA ĐỎ Hai mẹ con Cua Đỏ Một hôm ra khỏi hang Để hít thở không khí, Đi trên cát mịn màng. Nhìn con, Cua mẹ nói: “Dáng con đi xấu ghê. Lắc bên này, bên nọ, Nói chung là vụng về. Phải làm sao duyên dáng, Phải đi đứng nhẹ nhàng. Và điều quan trọng nhất, Con không được đi ngang!” Cua con đáp: “Thưa mẹ, Trời định sẵn thế rồi. Là Cua, phải đứng thế, Phải đi thế mà thôi. Con cũng muốn duyên dáng, Muốn đi đứng nhẹ nhàng. Hay mẹ cứ làm thử, Bày cách không đi ngang?” * Các bà mẹ nên nhớ: Khi dạy con làm gì, Phải tự mình làm trước, Nhất là dạy con đi. Là Cua thì nhất thiết Phải đi theo kiểu Cua. Còn định đi kiểu khác Thì coi như chào thua. Con Cua có tám cẳng, Cọng thêm với hai càng. Nên suốt ngày chẳng trách Nó cứ phải đi ngang. 39. HAI ANH BẠN VÀ CON GẤU Có hai anh bạn nọ Đang đi chơi trong rừng Bất chợt có con Gấu Nhảy ra từ sau lưng. Một anh sợ, bỏ chạy, Trốn sau một gốc cây. Anh kia giả vờ chết, Nằm trên thảm lá dày. Gấu không ăn xác chết, Nó ngửi ngửi anh ta, Ngửi cả tai, cả cổ, Rồi bỏ vào rừng già. Anh bạn kia bỏ trốn, Bước ra từ gốc cây, Hỏi: “Vừa rồi con Gấu Nó nói gì với mày?” “Nó nói: Trong cuộc sống Đừng bao giờ tin người Bỏ anh trong hoạn nạn.” Một bài học nhớ đời. 40. NGỰA VÀ LỪA Một hôm, Lừa và Ngựa Cùng đi chung một đường. Lừa thì phải chở nặng, Ngựa chỉ có yên cương. Lừa nói: “Số cậu sướng, Ăn diện, chẳng làm gì. Tớ thì luôn vất vả, Còn bị đánh nhiều khi. Giá mà tớ có thể Được làm Ngựa vài ngày.   Các cậu trông thật đẹp, Mà tớ thì thế này.” Con Ngựa xinh đẹp ấy Ngày hôm sau bị thương Trong một trận đánh lớn, Nằm chờ chết bên đường.   Lừa nhìn thấy liền nói: “Tớ đã nhầm, Ngựa ơi, Tớ không muốn làm Ngựa, Mà làm Lừa suốt đời.” * Thà làm anh khiêm tốn, Vất vả chút không sao, Hơn làm người nổi bật, Chết bất cứ lúc nào.       41. CON THỎ CÓ NHIỀU BẠN Một con Thỏ xinh đẹp Khoe: tất cả các loài Ai cũng yêu mến nó, Đúng, không trừ một ai.   Mà quả đúng thế thật, Thỏ được mọi người yêu. Ai cũng nhận là bạn, Còn tìm cách nuông chiều. Một hôm bỗng xuất hiện Cả một bầy Chó Săn. Thỏ muốn trốn lũ Chó, Bèn đến nhờ Ngựa Vằn. “Chị chạy nhanh và khỏe, Hãy đưa em khỏi đây!” “Rất tiếc chị đang bận. Khối gì dịp sau này.” Thỏ nhờ nhiều người khác, Như Hươu, Gấu, Trâu, Bò... Ai cũng tìm cách chối Với trăm ngàn lý do. Mà Chó Săn đông lắm, Đến bất cứ lúc nào. Thỏ phải đành tự trốn, Cuối cùng thoát, may sao. * Sự thật này nên biết: Ai cũng là bạn mình, Thì điều ấy có nghĩa Không ai là bạn mình.   42. CÔ GÁI BÁN SỮA Có một cô gái nọ Đội vò sữa trên đầu Đem ra chợ quê bán, Và rồi một lúc sau Cô bắt đầu nhẩm tính Cô sẽ mua cái gì Bằng tiền sữa bán được. Vừa nhẩm tính, vừa đi. “Mình mua đôi gà mái. Chúng đẻ trứng hàng ngày, Bán trứng, lấy tiền đó Đến nhà lão thợ may May chiếc áo thật đẹp, Thêm chiếc mũ màu hồng. Mình sẽ mặc đi chợ, Ai cũng ngước mắt trông. Bọn con trai thấy thế, Đến bắt chuyện rất nhiều. Cô hàng xóm ghen ghét Vì mình được họ yêu. Ai ghen ghét cứ việc, Không liên quan gì đây. Mình còn nhìn khiêu khích Và hất đầu thế này...” Cô hất đầu, lập tức Bình sữa rơi, chán ghê. Sữa đổ ra lênh láng, Cô đành phải quay về. * Khi trứng còn chưa nở, Đừng vội đếm gà con. Như ngựa chưa về trại, Chưa biết mất hay còn.   43. NGỰA VÀ HƯƠU VÀ NGƯỜI THỢ SĂN Ngày xưa, chỉ mình Ngựa Chiếm cả đồng cỏ xanh. Rồi bỗng Hươu xuất hiện, Nên có cảnh tranh dành. Muốn đuổi Hươu, không được, Ngựa đến nhờ Thợ Săn. Ông kia đáp: “Tốt lắm, Tôi làm điều anh cần. Nhưng anh phải chịu khó Cho tôi ngồi lên lưng, Ngậm cái này vào miệng, Đeo thêm đoạn dây thừng.” Sau khi Ngựa đồng ý, Thợ Săn thắng yên cương, Bắt đeo cả hàm thiếc, Toàn những thứ lạ thường. Thợ Săn giữ lời hứa, Đuổi con Hươu đi xa, Nhưng từ đó con Ngựa Phải phục vụ ông ta. * Anh lợi dụng người khác Để đạt mục đích mình Thì rất dễ người khác Sẽ lợi dụng chính anh.   44. ĐẠI BÀNG VÀ MŨI TÊN Có con Đại Bàng nọ Đang bay lượn giữa trời, Bỗng bị tên bắn trúng, Rồi từ từ, nó rơi. Nhìn vết thương, bất chợt Nó lặng người, bàng hoàng: Mũi tên bắn trúng nó Làm bằng lông đại bàng! * Câu chuyện này cho thấy: Đôi khi, dẫu vô tình, Chính ta đưa vũ khí Cho kẻ thù giết mình. 45. CÒ VÀ CÁO Ngày xưa, Cò và Cáo Chơi với nhau khá thân. Vì hai người là bạn, Nên thăm nhau nhiều lần. Một hôm, Cò được Cáo Mời ăn cháo Cua Đồng. Cháo được rót ra đĩa, Một chiếc đĩa rất nông. Cáo ăn rất ngon miệng, Chén một mình thật no. “Có vẻ bác không thích? Xin lỗi nhé, bác Cò.” Hôm sau Cò mời Cáo Đến nhà ăn cháo Trai. Cháo rót vào chiếc lọ Rất nhỏ và rất dài. Giờ thì đến lượt Cáo Nhìn Cò ăn thật ngon. “Mời bác ăn, bác Cáo, Trong lọ cháo đang còn!” * Khi anh xỏ người khác, Thì người khác, tất nhiên, Cũng có quyền xỏ lại. Bài học này đừng quên. 46. CÁO, GÀ TRỐNG VÀ CHÓ Lần nọ có con Cáo Đêm, lẻn vào chuồng Gà, Thấy có chú Gà Trống, Ngồi cao trên thanh xà. “Chào Gà Trống, - Cáo nói. - Anh biết chưa tin này, Tin rằng vua Sư Tử Quyết định từ hôm nay Tất cả các loài vật Phải chung sống với nhau Trong hòa bình, thân ái, Không ai làm ai đau.” “Thế thì thật vui quá. Bác Chó đang đến đây, - Gà nói. - Tôi tin bác Sẽ rất thích tin này. À mà kia, anh Cáo, Sao anh vội bỏ đi? Đã có lệnh Sư Tử, Thì anh còn sợ gì?” “Tôi e rằng bác Chó Chưa được nghe lệnh này. Mà tôi cũng đang bận. Chào anh, tôi đi đây.” * Con Cáo gian, hẳn thế, Nhưng mà nó thông minh, Gặp thế bí, vẫn biết Tự chống đỡ cho mình. 47. NGƯỜI NÔ LỆ VÀ CON SƯ TỬ ÂN NGHĨA   Một người nô lệ nọ Bỏ trốn vào rừng sâu Bỗng gặp con Sư Tử Nằm một chỗ vì đau. Nó dẫm chiếc đinh nhọn, Chân chảy máu, sưng phồng. Người nô lệ giúp nó Nhổ chiếc đinh, và ông Được con sư tử ấy Đưa về hang sống chung, Nuôi ông bằng những thứ Nó kiếm được trong rừng. Rồi Người và Sư Tử Bị vua bắt, tiếc thay. Ông vua độc ác ấy Đã quyết định thế này: Người nô lệ bỏ trốn Bị đưa ra đấu trường Để Sư Tử ăn thịt Mà không chút xót thương. Cuối cùng, ngày ấy đến, Trước đông đảo mọi người, Sư Tử đói lao tới Đinh ăn sống nuốt tươi. Nhưng rồi nó chững lại Khi nhận ra bạn mình. Liếm tay người nô lệ, Nó phủ phục hiền lành. Vua thấy lạ, cho hỏi. Ông kể hết, thế là Cả đấu trường vang dậy Tiếng người hô: Tha! Tha! Vua tha người nô lệ. Sư Tử thả về rừng. Một cảnh tượng cảm động, Nhiều người khóc rưng rưng. * Biết đền ơn, đáp nghĩa Là đặc tính của người Có tâm hồn cao đẹp, Đáng làm gương cho đời.   48. DÊ VÀ CÁO Xưa, có một con Cáo Rơi xuống chiếc giếng sâu. Một chú Dê lúc đó Đi ngang qua trên đầu. “Cậu làm gì dưới ấy?” Dê hỏi, vẻ tò mò. “Có thể cậu chưa biết, Trời sắp đại hạn to. Nên tớ thấy giếng nước Cứ nhảy xuống đề phòng. Mà hạn lâu lắm đấy, Cậu có muốn xuống không?” Dê nghĩ Cáo nói đúng, Liền nhảy xuống, rất nhanh, Cáo leo lên người nó Rồi tót lên bờ thành.” “Cậu cứ ngồi yên nhé. Lát nữa trời có mưa. Ngu thì cho cậu chết. Bài học này nhớ chưa?” * Một bài học đáng nhớ: Đừng nghe lời ai khuyên Khi bản thân người đó Đang gặp chuyện ưu phiền. 49. CHÓ SÓI VÀ CÒ Có một con Chó Sói Nhai mồi như bình thường, Thấy cổ họng vương vướng. Thì ra móc mẩu xương. Mẩu xương cắm sâu lắm, Làm cổ họng rất đau. Hết khạc rồi lại nhổ, Lại ngửa cổ, nghiêng đầu. Chó Sói hứa: Ai giúp Lấy được mẩu xương này Nó sẽ thưởng rất hậu. Nhưng mọi người bó tay.   Cuối cùng Cò đồng ý. Sói há miệng, thế là Cò dùng mỏ ngậm chặt Rồi rút mẩu xương ra. “Giờ thì như đã hứa, Ông thưởng cái gì đây?” “Anh còn bắt tôi thưởng? Rõ cái anh Cò này. Chui đầu và miệng Sói Mà vẫn sống nguyên lành. Đó không phải phần thưởng Tôi đã dành cho anh?” * Ở đời, như ta biết, Đối với bọn gian tham, Không được tin lời chúng, Phải nhìn việc chúng làm.   50. SƯ TỬ VÀ BỐN CON BÒ Có một con Sư Tử Muốn đi vào ruộng ngô, Vốn là nơi sinh sống Một nhóm bốn con Bò. Mỗi lần Sư Tử đến, Bò chụm đuôi với nhau, Cùng giơ sừng đón chặn Và húc nó rất đau. Rồi bốn con Bò ấy Không hiểu sao bất đồng, Mỗi con đi một ngả Khi Sư Tử tấn công. Vì do không đoàn kết, Lần lượt bốn con Bò Bị Sư Tử ăn thịt, Còn mất cả ruộng ngô. * Câu chuyện này cho thấy Một bài học đau lòng: Chia rẽ là thất bại. Đoàn kết sẽ thành công.       51. HỘI ĐỒNG CHUỘT Một ngày nọ, bầy Chuột Cùng nhau họp Hội Đồng Để tìm cách chống lại Con Mèo Cái xù lông. Mọi người trong khi họp Đề xuất nhiều ý hay. Cuối cùng chú Chuột Nhắt Có đề nghị thế này: “Loài Mèo, đáng sợ nhất Là yếu tố bất ngờ. Không ai biết nó đến, Nó đang đi, hay chờ. Ta lấy chiếc chuông nhỏ Treo lên cổ con Mèo, Dù nó bước rón rén, Chiếc chuông kia cũng kêu. Vậy là ta biết trước, Mọi lúc và mọi nơi, Thế thì Mèo chịu chết...” Mọi người kêu: Tuyệt vời! Nhưng Chuột Cống khẽ hỏi: “Ai sẽ làm việc này, Cái việc treo chuông đó?” Hội Đồng Chuột ngồi ngây. * Như người Anh vẫn nói: Easy said than done! Kế hoạch phi thực tế Là kế hoạch không cần. Đừng bao giờ đề xuất Các ý tưởng, dù hay, Nhưng không thể thực hiện. Hãy nhớ bài học này. 52. BA LỜI KHUYÊN CỦA CON CHIM HỌA MI Một bác nông dân nọ, Tình cờ một đêm hè Nghe chim Họa Mi hót, Nghe và rồi say mê. Hôm sau ông rình bắt Chú chim Họa Mi này: “Vậy là mi phải hót Cho ta nghe hàng ngày!” Thế mà nó không hót. Rồi nó nói: “Thưa ông, Họa Mi không thể hót Khi bị nhốt trong lồng. Mà thịt tôi thì ít, Ăn chẳng bõ bèn gì, Vậy tốt nhất, có lẽ Ông thả tôi bay đi. Tôi sẽ cho ông biết Ba lời khuyên thật hay. Ông sẽ được hạnh phúc Nhờ ba lời khuyên này.” Ông kia nghe, thấy phải, Tha cho chim Họa Mi. Nó lượn thêm vòng nữa, Rồi nói khi bay đi: “Đúng là ông thật ngốc Thả tôi ra khỏi lồng. Tôi không chỉ biết hót, Mà còn biết lừa ông. Tôi đẻ trứng vàng bạc, Còn châu ngọc là phân. Ông ngốc nên không biết Rằng tôi là chim thần. Ba lời khuyên đã hứa - Thứ nhất: Hãy quên đi Lời người đang bị nhốt, Cho dù hắn hứa gì. Thứ hai - Hãy cố giữ Cái đã có trong tay. Thứ ba - Đừng buồn tiếc Một khi chim đã bay.” * Ba lời khuyên chí lý. Còn làm theo hay không Thì lại là chuyện khác. Nhưng nên nhớ trong lòng. 53. ANH LÍNH THỔI KÈN Trong một trận đánh nọ Có anh lính thổi kèn Bị đối phương bắt được, Khi bị trúng mũi tên. Như những tù binh khác Anh sẽ bị chém đầu. Anh van vỉ tha chết Bằng những lời như sau: “Tôi không hề chiến đấu, Không gươm kiếm, cung tên. Tôi vô hại, đơn giản Chỉ là anh thổi kèn!” “Thế thì càng đáng giết Vì chính anh thổi kèn Để khích lệ binh lính, Cổ vũ họ xông lên.” * Câu chuyện chỉ có thế, Nhưng bài học thật sâu: Dù không phải dao kiếm, Đánh bằng lời cũng đau! 54. CHÓ VÀ CON NGAO Ngày xưa có chú Chó Rất thích ăn trứng Gà. Lần nọ trên bờ biển, Thấy con Ngao màu ngà. Vì tưởng đó là trứng, Nó há miệng rất to Và rồi cố nuốt chửng, Coi như được bữa no. Một chốc sau, Chó thấy Bụng sôi lên cồn cào. Vừa sôi, vừa đau quặn. Đúng là vì con Ngao. Nó ôm bụng, thầm nghĩ: “Thế cũng đáng đời ta. Cái gì tròn và trắng Cũng tưởng là trứng Gà.” * Trong cuộc sống cũng vậy, Khi ta nhận xét ai, Cần phải xem bản chất, Không vội tin bề ngoài.   55. NGƯỜI NÔNG DÂN VÀ CON CÒ Người nông dân chăng lưới Trên cánh đồng mới gieo.   Bắt được mấy chú Vạc Cùng con Cò cao kều. Nó bay xuống thửa ruộng, Lưới dính vào hai chân, Giờ sắp bị ăn thịt, Van xin người nông dân. “Tôi là Cò, thưa bác, Xin bác thả tôi ra. Tôi không giống loài Vạc, Một lũ thật xấu xa. Tôi không ăn hạt giống, Lông tôi trắng như bông, Xưa nay tôi nổi tiếng Là bạn của nhà nông.”   “Có thể ngươi nói đúng. Ngươi không phá ruộng ta, Nhưng viêc đi với Vạc, Đủ để ta không tha!” * Xưa nay người tử tế Không chơi với người gian. Nay bị bắt cùng họ, Sao anh còn phàn nàn? 56. NGƯỜI ĐỐT THAN VÀ NGƯỜI QUÉT VÔI Một người đốt than nọ Sống bằng nghề đốt than Công việc làm ăn tốt, Chẳng gì đáng phàn nàn. Một hôm, anh ta nói Với người bạn quét vôi: “Tôi mời anh dọn đến Ở cùng nhà với tôi. Ta sẽ là bạn tốt, Cùng làm ăn với nhau.” Anh kia lắc đầu đáp: “Tôi e không được đâu. Tôi chuyên quét vôi trắng, Anh lại hay bôi đen. Ta là bạn quí thật, Nhưng sống chung, không nên.” * Ở đời, để kiếm sống, Mỗi người có một nghề, Đều cần thiết, quan trọng, Không khen cũng không chê. Nhưng, lửa tránh xa nước. Than không được gần vôi. Chuyện Sinh Nghề Tử Nghiệp Các cụ đã nói rồi. 57. CHÚ CHÓ VÀ ANH ĐẦU BẾP Một chú Chó ngày nọ Được anh bạn Chó mời Đến nhà mình dự tiệc, Một bữa tiệc của Người. Chú Chó đến, vào bếp, Không tin nổi mắt mình: Người ta nấu trăm món Cho bữa tiệc linh đình. Cậu đứng nhìn, rỏ dãi, Đang hình dung tối nay Chú và anh bạn Chó Được nếm những thứ này. Bỗng một anh đầu bếp Túm lấy cậu, trời ơi, Ném mạnh qua cửa sổ, Một cú đau điếng người. Tối đến mới tỉnh lại. Mọi người hỏi: “Thế nào? Ăn tiệc ngon miệng chứ?” Chú vặn người: “Ồi dào. Tớ uống say ghê quá, Nên ăn gì, uống gì Quả thật là không nhớ. Cũng không cần, quên đi! Thậm chí tớ không nhớ Ra đây bằng cách nào. Nhưng bữa tiệc thật tuyệt, Đúng, thật tuyệt vời sao.” * Ở đời, nhiều anh sĩ, Tuy chẳng để làm gì. Không ai bắt cũng sĩ, Thành lố bịch nhiều khi. Được mời đi dự tiệc Mà bị đá ra ngoài, Thì tốt hơn, im lặng Và đừng kể với ai. 58. NGƯỜI BẪY CHIM VÀ CON GÀ GÔ Một người bẫy chim nọ Bắt được con Gà Gô. Con Gà này đặc biệt, Vừa béo lại vừa to. Trước khi bị làm thịt, Nó cầu xin được tha. Bù lại, hứa sẽ giúp Bẫy thêm được nhiều Gà. “Tôi sẽ đi tìm kiếm, Dụ Gà Gô đến đây, Nơi anh đang đặt bẫy, Tha hồ bắt hàng ngày.”  “À, mày như thế đấy. Giờ thì ta vặt lông Rồi quay lên, đánh chén, Không chút vấn vương lòng.” * Tìm cách hại đồng loại Chỉ là kẻ gian tà. Hại người để mình sống Còn gian tà gấp ba.   59. CÁO VÀ BỤI DÂY LEO Một ngày nọ, chú Cáo Ven dốc núi đang trèo, Thì trượt chân, và chú Liền bám bụi Dây Leo. Bụi Dây Leo rất yếu, Tuy xanh tốt bề ngoài, Nên dây đứt, và Cáo Tụt ngã, nằm sóng soài. “Bác Dây Leo thật tệ, Không chịu đỡ dùm tôi.” Dây Leo đáp: “Xin lỗi, Chú nhờ nhầm người rồi. Bao đời nay tôi sống Bằng cách bám nhờ người. Nay chú nhờ tôi giữ, Thì làm sao không rơi?” * Khi nhờ người, phải chọn Người có tóc, có râu. Chứ ích gì cái việc Bám tóc thằng trọc đầu. Người ta đã ăn bám, Mình còn ăn bám theo, Nếu có may, không chết, Thì chắc chắn cũng nghèo.   60. QUẠ VÀ CỪU Một con Quạ dai dẳng Bám lưng con Cừu già. Cừu mấy bận xin nó, Nó nhất quyết không tha. “Mày mà bám lưng Cáo, Nó đập mày chết tươi!” “Tất nhiên là như thế,” Con Quạ đáp, và cười. “Tôi thông minh, rất biết Sự đời như thế nào. Trêu kẻ mạnh, tôi chết. Trêu kẻ yếu, không sao.   Nên đời tôi, thưa bác, Mới sung sướng thế này, Sống dai, mà sống tốt Cho đến tận ngày nay.” * Người ta thường bắt nạt Những kẻ yếu, thơ ngây. Không có chuyện ngược lại. Ai cũng biết điều này. Bắt nạt người đã xấu. Xấu hơn gấp nhiều lần Là khoe cái xấu ấy Với người và nạn nhân.   61. NAI CON VÀ NAI MẸ Nai con hỏi Nai mẹ: “Sao mẹ sợ Chó Săn, Khi người mẹ to lớn   Và khỏe gấp hai lần?” “Có thể mẹ to lớn Gấp đôi hay gấp ba. - Nai mẹ đáp. - Thấy Chó, Mẹ phải trốn thật xa. Vì trời sinh ra mẹ Là để sống hiền lành, Để cùng con gặm cỏ, Không có vuốt và nanh. Trong khi lũ Chó ấy Là một lũ giết người.   Làm sao mẹ không sợ, Dù to lớn gấp đôi.” * Người hiền và kẻ ác Không thể sống dung hòa. Thời nào người lương thiện Cũng thua kẻ gian tà. 62. CHÓ NẰM TRÊN CỎ Có một con chó nọ Trưa thường vào chuồng Bò, Nằm ngay trong máng cỏ, Đánh một giấc ra trò. Muốn ngủ thì cứ ngủ. Vấn đề là thế này: Chó nằm trên đống cỏ Dành cho Bò hàng ngày. Bò đến ăn, nó sủa. Tự nó, nó không ăn. Con Chó nằm trên cỏ, Không cho ai lại gần. * Gần ba nghìn năm trước Êzôp kể chuyện này. Thế mà nó vẫn đúng Cho đến tận ngày nay. Cái mình không ăn được Thì hãy nhường cho người. Đừng “Chó nằm trên cỏ”, Một thành ngữ tuyệt vời.   63. GÃ KEO KIỆT VÀ HŨ VÀNG   Có gã keo kiệt nọ Chôn một hũ vàng đầy Trong góc vườn nhà gã, Rồi ra ngắm hàng ngày. Lũ trộm rình, biết được, Liền ăn cắp hũ vàng. Gã keo kiệt vật vã, Kêu khóc gọi dân làng. Gã nói gã giữ nó Suốt ba chục năm nay, Không tiêu một xu nhỏ, Chỉ nhìn ngắm hàng ngày. Một người nghe, liền bảo: “Có vàng mà không tiêu Thì coi như không có. Sự khác nhau không nhiều. Ông hãy lấy ít sỏi Cho vào hũ thật đầy Như hũ vàng trước đấy, Rồi đến ngắm hàng ngày. Hũ vàng hay hũ sỏi Hoàn toàn không khác nhau Khi anh không cần nó. Vậy xin chớ buồn rầu.   64. SƯ TỬ GIẢ VỜ ỐM Chúa sơn lâm Sư Tử Cảm thấy mình yếu, già, Không đi săn được nữa, Bèn nghĩ kế ranh ma. Nó chui vào hang đá, Tìm một chỗ rồi nằm, Thông báo mình ốm nặng, Mọi người phải đến thăm. Nhiều người bị ăn thịt Khi thăm nó trong hang. Đến lượt Cáo thăm nó, Nó lên giọng dịu dàng: “Hôm nay tôi đau quá. Chị Cáo lại gần đây, Ngồi với tôi một chốc. Cáo đáp lại thế này: “Tôi đứng đây cũng được, Vì không dám lại gần. Nhiều người đến thăm bác Còn để lại dấu chân. Nhưng có điều, thật lạ, Toàn những dấu chân vào, Dấu chân ra không có. Xin được hỏi vì sao?” Sư Tử biết lộ tẩy, Định vồ Cáo, tiếc thay, Yếu quá, không đứng nổi. Cáo thoát khỏi hang này. Từ đấy các loài vật Không còn đến nộp mình Cho Sư Tử ăn thịt, Cũng hợp lý, hợp tình. * Thấy người khác biến mất, Phải tìm hiểu nguyên nhân, Để không tự nộp xác Cho chúa Sơn Lâm ăn. 65. CON KHỈ THAM LAM Rừng nọ, một con khỉ Vào nhà bác nông dân, Cho tay vào chiếc lọ Để tìm kiếm thức ăn. Chiếc lọ này cổ bé, Bên trong đựng chà là. Khỉ tham, lấy nhiều quá, Không rút được tay ra. Mà lọ thì rất nặng, Không thể nào mang đi. Tay không rút ra được, Không biết phải làm gì. Vậy, suốt đêm nó đứng Chờ người đến bắt mình. Khó ai có thể nói Con Khỉ này thông minh. Vì giá như lúc ấy Nó bỏ nắm chà là Thì bàn tay lại nhỏ, Và dễ dàng rút ra. * Thì xưa nay vẫn thế, Tham thường đi với ngu. Nhiều người vì tham quá, Có mắt cũng như mù. 66. NHÀ CHIÊM TINH RƠI XUỐNG GIẾNG   Có nhà chiêm tinh nọ, Một đêm trời đầy sao, Vừa đi vừa tính toán, Mắt ngước lên trời cao. Bỗng ông rơi xuống hố, Hố lại hẹp và sâu.   Thành ra ông đau lắm, Và kêu cứu rất lâu Một người kia đi lại, Sau khi biết sự tình, Cứu ông lên, và nói: “Tôi khuyên nhà chiêm tinh, Trước khi nhìn vũ trụ Và các vì sao xa, Phải cúi nhìn xuống đất, Kẻo ngã, lại phiền hà.   67. VỊ THẦN VÔ ĐỊCH   1 Một lần nọ, thần Dớt, Buồn, chẳng biết làm gì, Nên mở hội đấu vật Để các thần dự thi. Nhân tiện cũng để biết Trong vương quốc của ngài Ai là người mạnh nhất, Ai tài và bất tài. Và rồi hội đấu ấy Được bắt đầu, mọi người Quăng, vật nhau kịch liệt, Rung chuyển cả đất trời. Cuối cùng chỉ còn lại Một vị thần khổng lồ, Cao sừng sững như núi, Cuồn cuộn các bắp cơ. Thần Dớt đang chuẩn bị Ban thưởng cho ông ta, Thì có người nhận đấu. Đó là một bà già. Bà mảnh mai, yếu ớt, Tóc bạc phơ, da nhăn. Vị thần khổng lồ nọ Cười mỉa rồi lại gần Dùng cánh tay vạm vỡ Định nhấc bổng bà lên. Thế mà bà, thật lạ, Vẫn bình thản đứng yên.   Rồi bà, vẫn bình thản, Đặt tay lên vai ông. Một bàn tay nhỏ bé, Nhẹ tưởng như hư không, Thế mà nặng, rất nặng, Khiến ông kia khuỵu dần Và cuối cùng gục ngã Trước con mắt các thần.   2 Bà già bé nhỏ ấy Là nữ thần Thời Gian. Thời gian là vô địch, Điều đó khỏi phải bàn. Thời gian là thần dược Chữa bách bệnh trên đời. Nó cũng là cái chết Cho cả thần, cả người.   Thời gian là quy luật, Vĩnh cửu và khách quan. Ta là ai, phụ thuộc Vào cách dùng thời gian. Thái Bá Tân, 4. 2012

Thái Bá Tân 3

Người viết: Thái Bá Tân

17/01/2013

709 Đo văn minh xã hội, Đặc biệt ở nước ta, Là chỉ số sợ vợ, Tức kính trọng đàn bà. Sợ vợ là biểu hiện Của lịch sự, văn minh. Không có gì xấu hổ Trong việc sợ vợ mình. Nó có nhiều cái lợi: Một, gia đình thuận hòa. Hai, khỏe mạnh, đắc thọ. Được yêu cho đến già. Chỉ số này nếu tính Từ một cho đến mười. Tôi tự nhận chín rưỡi, Mà không sợ ai cười. Các bác vốn lịch sự, Có học và văn minh. Vậy xin mời tự giác Mà xếp hạng cho mình. 710 Như người, khi hạnh phúc, Nhà nào cũng giống nhau. Nhưng mỗi nhà một kiểu Khi có chuyện buồn rầu. 711 Trưa nay, đường Giải Phóng. Công an lại tuýt còi: “Xe bác lấn đường vạch!” Thế là chết mình rồi. Lại giấy tờ, thủ tục. Lại thẻ Hội Nhà Văn. Anh công an ngước hỏi: “Bác là Thái Bá Tân?” “Vâng, tôi, sao đồng chí?” “Bác theo tôi lại đây.” Anh ta đưa tập giấy Cho một người rất gầy. Ông này lon trung tá, Tuổi chắc đã sáu mươi. Mặt nông dân, hiền hậu. Nhìn tôi, ông mỉm cười. “Ông bác cũng ghê lắm. Ông “Mắng con”, và rồi Làm thơ “Mắng cháu rể”, Tức là mắng chúng tôi. Tôi nhỏ nhẹ: “Đâu dám. Tôi và bác, người già, Là cứ phải nhắc chúng, Con cháu của chúng ta. Đứa nào tốt, khen nó. Hư thì chê, lựa lời. Phải giúp đảng, nhà nước Dạy dỗ chúng nên người. “Hóa ra bác cũng đọc Cả hai bài thơ này?” “Tôi đọc, và phải nói - Đau, nhưng đúng và hay!” Bỗng nhiên ông chép miệng: “Bác nói đúng, người già Là phải nhắc con cháu, Con cháu của chúng ta. Tháng trước, họp mấy đứa, Tôi đọc to bài này, Bài bác mắng cháu rể, Rồi bảo chúng thế này: Chúng mày liều liệu nhé. Liệu mà lo tu mình. Ông nhà thơ nói đúng Đừng để dân họ khinh!” Ông đưa tôi tập giấy: “Bác cẩn thận lần sau. Lỗi nhẹ nên không phạt. Lỗi nặng không tha đâu.” Lại vui, lại huýt sáo,         Vui vì ngày đẹp trời. Vui nhất là thơ viết Đến đúng chỗ, đúng người. 712 Một triết gia Anh Quốc, Ngài Huân tước Acton, Gần hai trăm năm trước Nói một câu hùng hồn: “Quyền lực làm tha hóa Cả thể chế nói chung. Quyền lực mà tuyệt đối, Tha hóa sẽ tột cùng.” Câu nói này cực đúng, Chí lý và thông minh. Đúng ở cấp nhà nước Và cả cấp gia đình. 713 Xưa nghe người ta nói Thủ tương Chu Dung Cơ Có IQ cao lắm. Cao đến mức bất ngờ. Vừa rồi ông có viết Bản tổng kết khá hay Về nhân tình thế thái. Xin tóm lược thế này. Tháng năm trôi nhanh lắm. Chẳng mấy chốc đã già. Giờ thanh thản nhìn lại, Điểm những gì đã qua. Qua một ngày, đơn giản Là ta mất một ngày. Nhưng nếu biết sống đúng, Là ta lãi một ngày. Tiền không phải tất cả, Nhưng cũng không là gì. Khi sinh ta chẳng có, Chết cũng chẳng mang đi. Đừng coi trọng nó quá, Càng không nên ki bo. Cần tiêu, cứ thoải mái. Cần cho thì cứ cho. Tiền mua được sức khỏe Thì hãy mua cho mình. Tiền mua được cái sướng, Càng nên mua cho mình. Kiếm được tiền đã khó. Khó hơn - biết tiêu tiền. Mình phải làm chủ nó. Ngược lại sẽ rất phiền. * Những tháng năm còn lại Được sống thì sống đi. Vậy hãy sống vui vẻ, Khổ hạnh mà làm gì. Cần mặc thì cứ mặc, Cần chơi thì cứ chơi. Đừng sợ công nghệ mới. Già, sống là nghỉ ngơi. * Suy cho cùng, tiền bạc Là của cháu con mình. Công danh là quá khứ. Sức khỏe mới của mình. * Bố mẹ yêu con cái Là vô tận, vô cùng. Con cái yêu bố mẹ Có hạn và chung chung. Con tiêu tiền bố mẹ Coi như chuyện đương nhiên. Hiếm khi thấy bố mẹ Ngửa tay xin con tiền. Ngôi nhà của bố mẹ Là ngôi nhà của con. Nhưng ngôi nhà của con Không phải nhà bố mẹ. Xưa nay luôn vẫn vậy. Bố mẹ suốt cả đời Sinh con, nuôi con lớn, Chỉ mong chúng thành người. Mà không chờ báo đáp. Coi như nghĩa vụ mình. Ai mong chờ báo đáp Là tự làm khổ mình. * Ngộ nhỡ mình đau ốm, Biết trông cậy ai đây? Đặc biệt khi ốm nặng, Phải nằm viện dài ngày. Vợ và con không thể Lúc nào cũng ngồi bên. Họ mệt mỏi, rốt cục Phải nhờ cậy đồng tiền. * Bí quyết của thanh thản Là triết lý thông minh: Trên - lắm kẻ thành đạt. Dưới - ít ai bằng mình. * Sống, phải lòng rộng mở, Tốt bụng với mọi người. Vui vì làm việc thiện. Vui vì giúp được đời. Giàu sang chỉ tạm bợ, Rồi ai cũng xuống mồ. Sống thị và sống tốt Hơn ghế cao, chức to. Đời có hay có dở, Lúc sướng, lúc gian nan. Gặp khó, cứ bình tĩnh Và không quá cầu toàn. * Tuổi già là cái tuổi Sẽ không thực sự già Nếu ta biết có được Một cách sống hài hòa. Vui, không vui thái quá. Không thái quá khi buồn. Quá nhàn thành buồn tẻ, Đau đầu vì quá ồn. * Đừng nghĩ già là hết, Không còn nhu cầu chơi. Hãy tìm trò thích hợp Mà sống khỏe với đời. Cả chuyện tâm, sinh lý, Cả đối với người già Cũng phải giữ đều đặn Cho khí huyết lưu hòa. * Cái Sinh Lão Bệnh Tử Là quy luật của trời. Lúc phải chết thì chết, Xứng đáng một con người. Không cưỡng được số mệnh, Nuối tiếc mà là gì. Ta đặt dấu chấm hết Rồi thanh thản ra đi. 714 Để khỏi thi tốt nghiệp, Theo thông lệ xưa nay, Sinh viên viết luận án. Và họ”viết” thế này. Trường hợp tôi biết rõ: Một cô, mới năm kia, Học khoa Anh, luận án - “Thơ xô-nê Shakespeare”. Cô xin tôi bản dịch, Cả bài viết về ông. Đầy đủ, dài, tiếng Việt. Và các bác biết không? Cô không thèm đọc nó. Mà download rất nhanh Một bài dài trên mạng Một học giả người Anh. Rồi cô đem đi nộp Cho cô chủ đề tài, Kèm phong bì, hoa quả, Lần một rồi lần hai. Cô gật gù: “Được lắm. Yên tâm, yên tâm đi”. Nhưng tôi nghĩ cô giáo, Không đọc, không hiểu gì. Cuối cùng, “luận án” ấy, Cô giáo và sinh viên Không ai đọc, không hiểu, Được nộp lên cấp trên. Rồi “bảo vệ luận án”, Đúng luật, đúng quy trình, Được tiến hành tốt đẹp, Có hoa, ảnh, rất xinh. Người “viết” đã tốt nghiệp. Cô giáo đã nhận quà. Và hội đồng bảo vệ Đã “nhất trí thông qua”. Dám chắc hội đồng ấy, Không người nào hiểu gì Khi đọc bản “luận án” Được sao chép nguyên xi. Thế đấy các bác ạ. Thế đấy ở nước ta, Đào tạo như thế đấy. Ngẫm mà thật xót xa. 715 Có bài hát Do Thái Nói về những con bò Dễ bị đem giết thịt Mà không hiểu lý do. Cũng bài hát ấy nói Về con chim bồ câu Đang tự do bay lượn Cao, rất cao trên đầu. Bài hát thời Thế Chiến, Dạy chúng ta làm người. Nô lệ để bị giết, Hay tự do giữa trời. 716 Một công trình khoa học Đã chứng minh thế này, Rằng sinh nhật là tốt.  Một liều thuốc rất hay. Rằng ai nhiều sinh nhật, Người ấy sẽ sống lâu. Và càng nhiều sinh nhật, Tóc càng bạc trên đầu. Nó khuyên ta cố sống Để tổ chức cho mình Thật nhiều lễ sinh nhật. Một lời khuyên thông minh. 717 Cái số tôi nó khổ. Sinh vào năm con trâu, Nên làm việc hùng hục, Lại thêm bệnh thích hầu. Hầu con rồi hầu vợ, Giờ lại hầu friends, Viết châm ngôn nhí nhố, Mọi người đọc, tớn lên Thế là vào Facebook Lướt như điên hàng ngày. Like rồi còm rôm rả, Có khi cả một bầy. Được, muốn chết cho chết. Tôi cũng đang thích hầu. Hầu, hầu nữa, hầu mãi. Vần thơ chưa hết đâu. Những cũng xin báo trước: Có cái để mà lo. Cứ đọc thơ tôi mãi, Khối bác sẽ phát rồ. Thế nhé, mỗi ngày post Đâu đó khoảng trăm bài. Thích thì đọc cho chết. Còn giờ thì bye - bye! 719 Anh không muốn mình béo Thì chịu khó nhịn ăn. Không thể bắt bạn nhịn Để cho mình giảm cân. Còn có một cách nữa, Là mỗi lần ra đường, Đi cùng người cực béo, Anh sẽ thành bình thường. 720 Một đội quân sư tử Mà chỉ huy là cừu Không bằng đội quân cừu Chỉ huy là sư tử. Alexander Đại đế Nói câu châm ngôn này Về vai trò người tướng. Đúng đến tận ngày nay. 721 Người dũng cảm, giỏi võ Không gây sự với anh. Người không biết sợ hãi Thường là người hiền lành. 722 Các thanh niên mới lớn, Hăm hở bước vào đời, Đứng trước nhiều cánh cửa Mở tới nhiều chân trời. Vì học chưa đầy đủ, Chưa chuẩn bị sẵn sàng, Nên nhiều người hoảng sợ, Bối rối và ngỡ ngàng. Một số chọn sai cửa. Số khác thì thơ ngây Chọn nhiều cửa một lúc. Thất bại là từ đây. Họ học mấy ngoại ngữ Mà chẳng đâu vào đâu. Rồi bằng này bằng nọ, Nghe mà rối cả đầu. Các cụ xưa đã nói Về cái “nhất nghệ tinh”. Xin mọi người lưu ý Chọn đúng cửa cho mình. 723 Khi anh dạy con trẻ Về trung thực, chân thành, Thì dẫu muốn, không muốn, Anh cũng phải ngẫm mình. Sẽ là không tử tế, Đã xấu còn dạy đời. Ngón tay anh không sạch Mà anh chỉ mặt người? 724 Tôi nghĩ không nhất thiết Học là phải đến trường. Tốt hơn, học thư viện Và học ở đời thường. Hàng ngày vào thư viện Đọc các sách mình cần. Thong thả và đều đặn, Kiến thức sẽ tăng dần. Học cách này vừa tiện Lại vừa không mất tiền. Khỏi họp hành, thi cử, Khỏi sinh hoạt thanh niên. Năm bảy tư, về nước, Vào Thư viện Quốc gia, Tôi ngồi luôn một mạch, Đến khi chợt thấy già, Mới đứng lên, lấy vợ, Khi tuổi tròn bốn mươi. Mười lăm năm đọc sách Đã giúp tôi thành người. Những tác phẩm lớn nhất Tôi đọc, viết ở đây. Tóc từ đen, bạc trắng Cũng chính ở nơi này. Vậy, tôi khuyên nghiêm túc: Để thực sự thông minh Là phải vào thư viện, Tự giác học cho mình. Lúc đầu hơi sốt ruột, Rồi dần dần sẽ quen. Nhớ nhé, học cách ấy Vừa tốt vừa đỡ tiền. Đấy là chưa nói chuyện Thư viện lắm cô xinh. Giờ giải lao tranh thủ Kiếm cô vợ cho mình. PS Khốn nỗi ông nhà nước Lại cứ thích có bằng, Dù biết là bẳng rổm Hoặc ba cái lăng nhăng. Kệ mẹ ông nhà nước. Bằng cấp làm đếch gì. Khối cách self-employment. Sách hay nhiều, đọc đi. 725 “Tiền không phải tất cả, - Mark Twain nói. - Tất nhiên. Nhưng hầu hết tội ác Đều do không có tiền.” 726 Không phải người giàu có Chỉ biết nghĩ đến tiền. Ngược lại, người nghèo khổ Mới luôn nghĩ đến tiền. Chính vì nghèo mà họ Phải luôn nghĩ đến tiền. Không thể làm gì khác Ngoài việc nghĩ đến tiền. 727 Mẹ Teresa nói: “Những cái đẹp trên đời Đều ở dạng im lặng, Như Mặt Trăng, Mặt Trời. Như cỏ cây, sông núi, Như con bướm, bông hoa. Tất cả đều im lặng. Và cũng thế, chúng ta Phải ít lời, lặng lẽ Như Mặt Trăng, Mặt Trời, Để tay ta âu yếm Chạm được trái tim người.” 728 “Một chiếc bàn, chiếc ghế, Một đĩa hoa quả tươi, Một chiếc vĩ cầm nhỏ Là đủ để con người Cảm thấy mình hạnh phúc. Ai cần gì thêm không?” Einstein nói thế. Tôi đồng ý với ông. Nhân tiện xin được nói, Nhà vật lý thiên tài Chơi vĩ cầm rất khá, Cả bài khó và dài. 729 “To live and let live” Là tục ngữ người Anh: Anh sống, cũng phải để Người khác sống như anh. Chứ nhiều bác tham quá, Cái gì cũng vơ vào. Mình sống, nhưng phải nghĩ Người khác sống thế nào. 730 Thực ra, ta chỉ biết Giá trị của đồng tiền Khi phải đi vay nó. Thử đi, sẽ biết liền. 731 “Tín ngưỡng là cần thiết Cho tất cả mọi người. Đáng thương cho những kẻ Không tin gì trên đời.” Victor Hugo nói Đó là điều hiển nhiên. Thế mà ta ngày trước Lại đập phá chùa chiền. 732 Napoleon nói Rằng phụ nữ thực ra Chỉ là chiếc máy đẻ, Theo thiên chức đàn bà. Vì lời khiếm nhã đó, Ông được vợ, nữ hoàng, Tặng cho chiếc sừng đẹp, Không biết, còn huênh hoang. 733 “Không có gì phải sợ Khi lòng mình thảnh thơi Và lương tâm trong sạch, Không làm ác hại người.” Khổng Tử dạy như thế Hơn nghìn năm trước đây. Tiếc điều này chưa hẳn  Đã đúng với ngày nay. Rất nhiều người lương thiện Cả lời nói, việc làm, Thế mà vẫn bị chết Bởi bọn người gian tham. 734 Phụ nữ, khi còn trẻ, Chẳng muốn gì ngoài chồng. Nhưng khi đã có chồng Họ lại muốn tất cả. 735 Chờ người có quyền lực Từ bỏ quyền? Còn lâu. Trừ phi bị người khác Chĩa súng, dí vào đầu. Đó là một chân lý Được đúc kết xưa nay. Đừng có hy vọng hão, Kẻo thất vọng có ngày. 736 Đúng vậy, tiền không thể Mua tình yêu, tuy nhiên, Người phụ nữ ta tán Thích, khi ta nhiều tiền. 737 Tôi là người tử tế, Không phản bội đàn ông, Nhưng vẫn khuyên phụ nữ Nên lặng lẽ giấu chồng Một khoản tiền nho nhỏ, Cứ gọi là quỹ đen. Vì bảo vệ phụ nữ, Tốt nhất vẫn là tiền. Trời lúc mưa lúc nắng. Chồng lúc hư lúc ngoan. Tiền giúp các bà vợ Tự tin và bình an. Mụ Vợ tôi ngốc nghếch, Đến mức tôi phải khuyên, Nên giờ Mụ cũng có Kha khá một món tiền. Còn đàn ông, lịch sự, Tiền đưa hết về nhà. Có thấy vợ tắt mắt Cũng phải lờ cho qua. 739 Rất đúng, rằng tiền bạc Gây tội lỗi trên đời. Càng đúng, thiếu tiền bạc Làm tha hóa con người. 740 Nếu muốn lòng tĩnh lặng Và tâm hồn thảnh thơi, Hãy tránh sự nổi tiếng Và những chỗ đông người. Cuộc đời này ngắn lắm. Phù phiếm mà làm gì. Làm được gì có ích, Lặng lẽ mà làm đi. 741 Gabiel Marquez nói: “Tôi không phải người giàu. Tôi chỉ có tiền bạc. Hai điều ấy khác nhau.” 743 Mất  tiền là mất ít. Mất sức khỏe - mất nhiều. Nhưng để mất uy tín Là cái mất cực nhiều. 744 Cứ công bằng mà nói, Thằng High - Tech giúp ta Làm được rất nhiều việc, Không cần ra khỏi nhà. Có điều, “nhiều việc ấy”, Cứ ngẫm kỹ mà xem, Phần lớn toàn vô bổ, Còn bắt thức suốt đêm. Như thằng Phây chẳng hạn. Rằng hay thì cũng hay. Nhưng cũng vô bổ nốt, Mà ám ảnh suốt ngày. Ấy là trừ ngoại lệ Vào Phây để học hành, Tìm cái hay để đọc Nâng kiến thức cho mình. 745 Các bác cứ để ý, Sẽ nhận thấy điều này: Nhà văn nào viết ít Sẽ được cho là hay. Là không tham số lượng. Chất lượng mới hàng đầu. Mà rồi “chất lượng” ấy Tôi cũng chẳng thấy đâu. Nhảm nhí cả người viết Lẫn cả người phê bình. Bất tài viết được ít Thì nói thật cho nhanh. Tôi viết như “ma ám”, Hàng chục nghìn bài thơ Truyện cũng vài trăm truyện, Viết hàng ngày, hàng giờ. Không lẽ chỉ vì thế Mà chúng đáng vứt đi? Vì “chạy theo số lượng” Mà “chất” chẳng ra gì? Vớ vẩn. Người sáng tạo, Chưa nói chuyện tài năng, Phải lao động cật lực, Không giở ông giở thằng. Tuyệt đối không chờ hứng. Cứ viết, viết kiên trì. Số lượng và chất lượng Sẽ cùng đến, tin đi. 747 Trong mỗi người, cái ác Luôn túc trực, đợi chờ. Mầm mống của cái ác Là thái độ thờ ơ. Người lặng lẽ chấp nhận Những cái ác trên đời, Là một dạng tòng phạm Với mình và với người. 748 Khả năng biết tha thứ Không phải do lộc trời, Mà ta tự rèn luyện Để tha thứ cho người. Người mà khó tha thứ Sẽ không dễ thương yêu. Cả trong những người tốt Cái ác cũng có nhiều. Trong người xấu, cái tốt Vẫn chờ đợi âm thầm. Vậy hãy học tha thứ, Để cái tốt mọc mầm. 749 Tôi từng biết nhiều cụ Cứ luôn miệng kêu ca Rằng đời là bể khổ, Bất công và xấu xa; Rằng đạo đức hư đốn; Rằng cuộc sống khó khăn; Rằng giá cả tăng vọt, Ăn, chẳng có mà ăn. Rằng, tội nghiệp các cụ, Vào những ngày trở trời Do biến đổi khí hậu, Mà đau ê ẩm người… Tóm lại là các cụ Chẳng chịu làm việc gì, Ngồi một chỗ, ca cẩm, Thấy cuộc đời đen sì. Các bác tưởng các cụ Tuổi bảy mươi, tám mươi? Không, các cụ còn trẻ, Mới hai mươi tuổi đời. Không ở nhà dưỡng lão, Các cụ là sinh viên. Học không lo mà học, Suốt ngày kêu thiếu tiền. Cái nhân tình thế thái, Các cụ cứ bất cần. Thờ ơ với thời cuộc, Quay lưng với nhân dân. Ôi, tội nghiệp các cụ, Tương lai của nước nhà. Ai gặp, xin khuyên hộ Nên bơn bớt kêu ca. 750 Có nhà hiền triết nọ Nói một câu thế này: Mọi cái có hai mặt, Luôn vẫn thế xưa nay. Một mặt là mặt đúng. Mặt kia là mặt sai. Cái mặt nằm ở giữa, Luôn xấu hơn cả hai. Vì nó là mặt ác, Ba phải và nhất thời. Lúc bên này, bên nọ, Rất nguy hiểm cho đời. 751 Không tốt, cũng không xấu Khi anh gặp chuyện buồn. Nhưng sẽ là không tốt - Bắt người khác cùng buồn. 752 Người nóng tính, giận dữ Chưa hẳn đã đáng chê. Người nhu nhược, rụt rè Thường là vô tích sự. 753 Cuộc đời lắm cái ác - Lỗi người ác, nhiều khi Còn lỗi cả người tốt Không chịu làm việc gì. 754 Với các bố mẹ trẻ, Tôi xin khuyên thế này: Phải bắt con đọc sách Đúng giờ và hàng ngày. Nhỏ đọc truyện cổ tích, Ít nhất là một giờ. Lớn hơn, đọc khoa học, Lịch sử và văn thơ. Để làm gương, bố mẹ Cùng ngồi đọc với con. Tuyệt đối không kêu bận. Tuyệt đối không được buồn. Thằng Tây nó làm vậy, Và là điều rất nên. Bảo đảm con sẽ tốt. Nếu không, tôi sẽ đền. Sắp tới, vào với cháu, Tôi cũng làm cách này. Tất nhiên có giờ giấc Và đều đặn hàng ngày. 755 Tôi thấy nhiều bác lạ, Đặt nick rất buồn cười. Nào Lợn Xinh, Heo Béo, Nào Thằng Quậy, Thằng Lười; Nào Phở Tái, Phở Chín, Nào Hận Đời, Lang Thang; Nào Thất Tình, Nát Rượu, Nào Khỉ Mẹ Đít Vàng… Đọc qua là ta biết Là con nít lông bông. Cấp hai chấp nhận được, Chứ sinh viên thì không. Cái răng và cái tóc Là cái vóc con người. Tự ví mình cách ấy, Sao người ta không cười? Mình có tên, tên đẹp, Bố mẹ cho, không dùng. Lại tớn lên chọn nick Vô duyên và lung tung. Chuyện nhỏ, nhưng cho thấy Tính cách của con người. Bắt đầu từ chuyện nhỏ, Phải rèn luyện suốt đời. Lạ nữa, rất nhiều bác Cứ thích dùng tên Tây, Cứ như mình ngoài quốc Hoặc Việt Kiều mới hay. Nhân tiện xin được nói, Bọn Tây rất đàng hoàng, Toàn dùng tên của nó, Không dùng tên da vàng. Chọn tên và chọn nick Là quyền riêng từng người. Tôi không dám can thiệp, Nhưng nghe nó buồn cười. Chung quy là nhiều bác Lớn mà còn trẻ con, Không suy nghĩ nghiêm túc. End of this CHÂM NGÔN! 756 Tôi không dám quả quyết Có Số Phận hay không. Nhưng cả khi nếu có Thì cũng chớ nản lòng. Không ít người, tôi biết, Nghe thầy phán một câu, Đã tin là Số Phận, Rồi buông xuôi, cúi đầu. Đó là sự hèn nhát, Chưa đánh đã đầu hàng. Một tính cách yếu đuối Và quyết định vội vàng. Khó khăn, gian khổ thật, Nhưng vẫn có nhiều người Đã vượt lên Số Phận, Sống có ích cho đời. 757 Ngọn nến không thể cháy Khi chưa được thắp lên. Con người không thể sống Khi tâm hồn tối đen. Tâm hồn cần phải sáng Trong mỗi người chúng ta. Đó là lời dạy bảo Của Đức Phật Thích Ca. 758 Tất cả người thành đạt Là người biết ước mơ. Mơ những điều to tát, Chứ không chịu ngồi chờ. 759 Chiếc Vespa vớ vẩn Giá cả trăm triệu đồng. Cô sinh viên phố huyện Cưỡi nó đi, oách không? Ừ oách, nhưng tội nghiệp, Cô chưa đầy hai mươi, Đậu vớt vào đại học, Chung phòng trọ bốn người. Đầu và túi trống rỗng, Nói ngọng, nghe ngô nghê. Tự hào con thi đỗ, Bố bán đất mua xe. Tội nghiệp cô gái trẻ. Tội nghiệp bố ở nhà. Tưởng mình hơn người lắm, Hơn nhờ chiếc Vespa. Ừ, hàng xịn, hàng hiệu. Có tiền thì cứ xài. Xe mình, mình cứ cưỡi, Có ai dám cấm ai. Nhưng mà nó không ổn. Thương cho cô sinh viên Vừa hiểu nhầm giá trị,  Vừa không biết tiêu tiền. Vespa là thương hiệu Của Hãng và của cô. Nó cho thấy chủ nó Ít học và ngây ngô. Trong con mắt người lớn, Người hiểu biết, tin đi: Sinh viên đi xe xịn Thường thì chẳng ra gì. Có thể nói tương tự Về điện thoại, áo quần. Càng hàng hiệu, càng xịn, Tôi nghĩ càng “nông dân”. 760 Thơ châm ngôn tôi viết Ngót nghét hai nghìn bài. Không dám nghĩ đúng hết. Chắc còn nhiều bài sai. Làm theo được rất khó, Cả khi đúng và hay. Xin được phép mạo muội Cho lời khuyên thế này: Các bác tự nhìn nhận Mình đang yếu mặt nào. Đọc, chọn bài thích hợp Rồi học thuộc xem sao. Học thuộc rồi lẩm bẩm, Vâng, lẩm bẩm hàng ngày. Nhắc mình để khắc phục. Bảo đảm thành công ngay. Một tháng là lâu nhất, Không thì hai tháng liền. Nhớ lẩm bẩm tự nhắc. Kệ người ta bảo điên. Xong cái nhược điểm ấy, Chuyển sang cái thứ hai. Cho đến khi tự thấy Mình thông thái, hiền tài. Bản thân tôi cũng thế, Cũng rèn luyện cách này. Vậy hãy thử đi nhé. Ngay bây giờ, thử ngay! 761 Thế này các bác ạ. Vấn đề là thế này: Ta, tôi và các bác, Cứ kêu ca suốt ngày. Rằng đạo đức xuống cấp, Rằng không có tình người, Rằng giao thông hỗn loạn, Rằng nhiều cái ngược đời… Những điều ấy là có, Rất nhiều và nhỡn tiền. Không thấy mới đáng lạ. Có và đúng, tuy nhiên, Nói đi phải nói lại. Điều ấy ai gây ra? Nguyên nhân thì nhiều lắm, Nhưng có phần của ta. Cứ ngẫm mình thì biết. Không phải ta lúc nào Cũng đi xe đúng luật, Hay niềm nở hỏi chào. Chưa hẳn ta gương mẫu Trong đạo đức làm người, Lo việc dân, việc nước Và sống tốt với đời. Đất nước ta lạc hậu, Phải chăng do sinh viên Không chịu khó học tập Để nước nhà tiến lên? Vậy thì tiên trách kỷ Rồi hậu mới trách nhân. Ta cứ gương mẫu trước, Mọi thứ sẽ tốt dần. 762 Hôm nay, khi tan lớp, Có một cô sinh viên Đứng chờ tôi ngoài cổng. Có ông bố đứng bên. Cô cúi đầu, lí nhí Nói thứ Bảy vừa rồi, Do hoàn cảnh đưa đẩy, Cô đã nói dối tôi. Hỏi, thì biết điều ấy Là chuyện vặt hàng ngày. Nhưng nay cô nhờ bố Đưa đến xin lỗi thầy. “Thầy dạy con trung thực, Với người khác, với mình. Thế mà con nói dối. Một việc làm đáng khinh. Con xin thầy tha lỗi, Ngày mai con đi xa, Lòng con sẽ nhẹ nhõm Khi biết mình được tha…” Câu chuyện chỉ có thể. Chuyện nhỏ, vừa tối nay. Thế mà tôi vương vấn Suy nghĩ mãi điều này. Tự nhiên thấy trời đẹp, Dù ngồi trong ô tô. Tự nhiên vui, những muốn Hát bài gì thật to. Là vì cô gái ấy Trung thực, có lương tâm, Chí ít còn xấu hổ Khi trót lỡ sai lầm. 763 Nhiều người mơ độc đắc, Hy vọng và ngồi chờ, Dù không mua vé số, Không mạo hiểm bao giờ. Tương tự, ta kêu khổ, Kêu bất công hàng ngày, Nhưng chẳng làm gì cả. Chỉ nhìn và khoanh tay. 764 Nếu đời là cuốn sách, Trung Thực là chương đầu. Trung Thực và Khiêm Tốn. Rồi đến các chương sau. Xưa, Platon từng nói, Người trung thực ở đời Luôn chịu nhiều thua thiệt So với bọn lừa người. Tôi nghĩ ông nói đúng. Đúng đến tận ngày nay. Cứ nhìn quanh thì biết. Quả rất đúng điều này. 765 Nhân có việc, hôm nọ, Tôi đi ngang một nhà. Có vẻ như ai đó Đánh một người đàn bà. Đánh đàn bà, đúng thế. Hình như đánh bằng roi, Cũng có thể bằng gậy. Tiếng đánh nghe nhỏ thôi. Không có tiếng kêu cứu. Chỉ tiếng khóc vọng ra. Thế đấy, có ai đó Đánh một người đàn bà. Tôi cúi đầu đi tiếp Thấy nhoi nhói trong lòng. Thấy mình thật hèn nhát, Không đáng mặt đàn ông. Tiếng kêu bám theo mãi. Cả tiếng của chiếc roi. Suốt mấy ngày sau đó Không ngớt quật vào tôi. Tự nhiên thấy tức giận, Muốn hét to vang nhà: “Nhìn kìa, có ai đó Đánh một người đàn bà!” 766 Đời có lắm sự lạ, Bắt ngạc nhiên hàng ngày. Và ngạc nhiên lớn nhất: Chồng gọi vợ bằng “mày”. Đó cũng là bạo lực, Dạng bạo lực bằng lời. Còn đau hơn roi vọt, Chỉ có ở con người. Con thú khi tức giận, Cắn cấu nhau là xong. Thằng chồng biết chửi mắng Làm vợ tái tê lòng. Bản năng như con vật, Nhảy lên bụng đàn bà, Rồi đánh, rồi chửi mắng Và quát tháo vang nhà. Ấy là nói những kẻ Vô học, đầu tối đen. Cũng một dạng cặn bã, Ra đường thì rất hèn. Thế đấy các bác ạ. Còn có những thằng chồng Mà thực ra là thú Len lỏi trong đám đông. Luật pháp không trừng trị, Cái luật pháp dở hơi. Vậy hãy tránh xa chúng, Những con thú giống người. Tôi thề với các bác: Mấy mươi năm lấy nhau, Vợ chồng tôi có lúc Không ý hợp tâm đầu, Nhưng rồi cũng ổn thỏa, Nhẹ nhàng và văn minh. Chưa một lần cao giọng Cả khi giận vợ mình. Không phải do tôi tốt. Mà đã là vợ chồng Thì phải tôn trọng vợ. Các bác thấy đúng không? 780 Cũng mệt, các bác ạ. Mệt vì thơ châm ngôn. Không phải mệt vì viết, Mà vì cái tâm hồn. Là vì đã cầm bút Viết loại thơ dạy đời, Thì mình phải sống tốt, Với đúng nghĩa con người. Bảo người ta trung thực, Mình giả dối được sao? Dạy người làm việc thiện, Còn mình thì thế nào? Sẽ là đạo đức giả, Nói những lời thông minh, Mà làm thì không được. Nên cứ phải gồng mình. Thế đấy, rất vất vả Từ ngày viết châm ngôn. Luôn phải cố mẫu mực Làm gương cho cháu con. Mà tôi, các bác biết, Dẫu sao cũng là người. Giờ thì tạm thời ổn. Nếu có nhỡ, đừng cười. 767 Thích Ca Mâu Ni Phật, Trước khi nhập Niết Bàn, Có giảng cho đệ tử  Bài học về thời gian: Khi con chim còn sống, Nó ăn kiến, ăn sâu. Nhưng kiến lại ăn nó Khi nó chết về sau. Thời gian và hoàn cảnh Luôn không ngừng đổi thay. Vậy xin đừng nhục mạ Bất cứ ai đời này. Quyền lực của bạn lớn, Nhưng quyền lực thời gian Còn lớn hơn gấp bội. Điều ấy khỏi phải bàn. Một triệu que diêm nhỏ Làm từ một cành cây. Nhưng một que diêm ấy Thiêu cháy cả rừng dày. Vậy nhớ hãy sống tốt, Làm điều tốt cho đời. Đừng cậy mình quyền lực Mà làm xấu, hại người. 768 Trong một bài giảng khác, Phật giải thích thế này Về cấu tạo cơ thể Của con người hiện nay. Phật nói: Đấng Tạo Hóa Đặt hai mắt ở đầu, Phía trước, để nhìn thẳng, Không ngoái nhìn phía sau. Hai tai được Tạo Hóa Cho đặt ở hai bên Để chúng ta nghe được Cả lời chê, tiếng khen. Cần nghe và cần thấy, Nên hai mắt, hai tai Nhưng miệng và chiếc lưỡi Thì chỉ một, không hai. Là vì Đấng Tạo Hóa Không muốn ta nói nhiều. Con người phải im lặng Để nghe lời thương yêu. Không ngẫu nhiên Ngài đặt Bộ não của chúng ta Vào hộp sọ rất cứng, Để không ai lấy ra Những kiến thức tốt đẹp Ta học được từ người. Để những kiến thức ấy Ở bên ta suốt đời. Còn trái tim nóng bỏng, Ngài nâng bằng hai tay, Đặt sâu trong lồng ngực, Để từ đó, đêm ngày Trái tim ta thổn thức, Rất sâu tự đáy lòng, Yêu thiên nhiên, cây cỏ, Chúng sinh và cộng đồng. 769 Cũng chính Đức Phật dạy: Mùi thơm của cỏ hoa, Dù đang mùa nở rộ, Cũng không thể bay xa. Nhưng mùi thơm việc tốt, Việc thiện ở trần gian, Dù là việc rất nhỏ, Cũng lên tận Niết Bàn. 770 Những lời Đức Phật dạy Được lưu lại rất nhiều, Về từ bi, bác ái, Việc thiện và tình yêu. Xin phép được trích dẫn Một số lời dưới đây. Bản thân tôi học thuộc Và tâm niệm hàng ngày. * Thà không làm gì cả, Hơn làm việc xấu xa. Việc ta làm, rốt cục, Chính là làm cho ta. * Nếu xẩy ra gì đó Với sức khỏe của anh, Kể cả việc đau ốm, Thì lỗi chỉ do anh. * Chính anh mới có thể Thanh lọc ý nghĩ mình, Vì không ai có thể Làm việc này thay anh. * Nói hoặc làm gì đấy Mà lòng mình không ngay, Thì sẽ gặp tai họa. Không giờ thì sau này. * Hãy nhớ trước khi chết, Chia niềm vui của anh Và những việc làm tốt Với mọi người xung quanh. * Đừng chỉ vì ngu dốt Mà rơi vào vô minh. Anh, chứ chẳng ai khác, Mới cứu được chính mình. * Lời nguyện cầu lớn nhất Chính là sự lặng im. Tiếng nói quan trọng nhất Là tiếng nói trái tim. * Sự thanh thản đích thực Xuất phát tự chính mình. Đừng tốn công vô ích Tìm ở người xung quanh. * Cả khi đang tức giận, Đừng nói lời nặng nề. Lời nói như tiếng vọng, Sẽ tìm chủ quay về. * Đừng để sự tức giận Và kiêu hãnh trói mình. Khi không còn bị trói, Anh vượt lên chính mình. * Dù nhỏ nhoi đến mấy, Ai cho mình cái gì, Cũng cảm ơn người ấy. Không được phép khinh khi. * Thấy đúng thì nói đúng. Thấy sai thì nói sai. Mình nghĩ gì nói nấy, Không xúc xiểm, chê bai. * Có đọc cả núi sách Hay nói vạn lời hay Cũng thành vô tích sự Nếu anh ngồi khoanh tay. * Dễ - thấy lỗi người khác. Khó - thấy lỗi chính mình. Dễ - nói lời thông thái. Khó - thoát vòng vô minh. * Không lần lữa, do dự. Việc cần làm, làm ngay. Ai dẫm chân tại chỗ, Chỉ làm bụi bám giày. * Đừng để sự cám dỗ Ngăn không cho anh thiền. Chuyên tâm vào tĩnh lặng, Anh sẽ được bình yên. * Trong mỗi người, sự thật Như ngọn đèn soi đường. Hãy bám vào sự thật. Hãy sống bằng tình thương. * Biết được đời là ảo Nên những người thông minh Không xem nó là thật, Không tự làm khổ mình. * Ham muốn là xiềng xích Luôn trói buộc chân người. Không vứt bỏ được nó, Anh còn khổ suốt đời. * Người vĩ đại thật sự Không phải người có quyền, Muốn giết ai thì giết, Hoặc có một núi tiền. Người vĩ đại thực sự Không hề muốn giết ai. Thậm chí con kiến nhỏ, Thậm chí một bông nhài. * Của cải là ảo giác Vẫy gọi phía chân trời. Là giấc mơ phù phiếm, Ngắn ngủi một đời người. * Giáo lý của đạo Phật Chỉ đơn giản thế này: Đừng bao giờ làm ác. Làm việc tốt hàng ngày. Cũng hàng ngày phải nhớ Thanh lọc ý nghĩ mình. Được thế, sớm hoặc muộn, Bạn thoát vòng vô minh. 771 Các nhà khoa học nói, Rằng những bậc thiên tài Vô địch về “chuyện ấy”. Loại có một không hai. Quả thật tôi không biết Điều ấy có đúng không. Nhưng đây là chỉ số Đo cái chất đàn ông. Các bác tự đo nhé. Tôi chỉ mong ai ai, Chí ít có một điểm Mình thuộc diện thiên tài. Còn tôi, vốn khiêm tốn, Loại nhàng nhàng thông minh, Đành ngậm ngùi thừa nhận Mình chỉ hạng trung bình. 772 Ta có truyền thống đẹp Là kính trọng người già Và tôn sư trọng đạo - Vốn quí của nước nhà. Như thế cũng có nghĩa Người già phải biết mình Mà đối xử trở lại, Cho hợp đạo, hợp tình. Một thực tế khó chịu, Là nhiều bác cậy già, Nói chuyện với lớp trẻ Như cha bố người ta. Không đâu mắng sa sả. Nói thì cứ trống không, Rồi mày tao loạn xị, Kiểu giở thằng, giở ông. Tôi, cũng người có tuổi, Thưa các cụ, thói thường Ta, có tuổi, đáng kính, Lại càng phải khiêm nhường. Lớp trẻ giờ khá lắm, Khá hơn ta trước đây. Tương lai của đất nước  Trên vai chúng sau này. Lại nữa, ta dạy chúng Lịch sự với mọi người, Mà mình cứ bổ bã Thì quả rất buồn cười. Tôi nghĩ, các cụ ạ, Hai thứ tóc trên đầu Ta già, hay lẩm cẩm, Khôn thì chưa chắc đâu. Cứ như tôi cho tiện, Con cháu nói, chỉ cười. Bảo ngồi đâu, ngồi đấy, Tuyệt đối không trái lời. Ấy là vì tôi nghĩ, Mình còn sống bao nhiêu Mà ngăn trở chúng nó. Chúng khôn hơn mình nhiều. Đấy là chưa nói chuyện Tôi thấy mình phần nào Có lỗi với con cháu. Các cụ biết vì sao. Vì tôi và các cụ Dựng nên chế độ này, Nên bây giờ chúng khổ. Vậy thì trách ai đây? Tóm lại, người có tuổi Phải ý tứ, giữ mình, Kẻo lớp trẻ, không nói, Nhưng trong bụng, chúng khinh. 773 Chắc nhiều người đã biết, Socrates ngày xưa Nói câu này nổi tiếng. Nhắc lại cũng không thừa. “Tôi khuyên nên lấy vợ. Nếu lấy được vợ ngoan, Anh suốt đời hạnh phúc, Được hầu hạ, an nhàn. Cũng chẳng sao, vô phúc  Nếu lấy phải vợ tồi, Anh thành nhà triết lý, Cùng lắm, sẽ như tôi.” 774 Sống ở đời, chắc chắn Nhiều người làm anh điên - Phản bội, cướp, đánh lén, Xô ngã xuống buồn đen. Nhưng có luật nhân quả. Đừng ấm ức, hận thù, Vì sự thù hận ấy Có thể làm anh mù. 775 Chọn bạn chơi, phải chọn Người tử tế, hiền lành. Chí ít, riêng điều ấy Giữ tiếng tốt cho anh. Chơi với những người xấu Thì thà ở một mình. Riêng có mặt với họ Đủ để người ta khinh. 776 Nói thì nghe mê tín, Nhưng tôi nghĩ thế này: Khi cái tốt dồn dập Đến liên tục nhiều ngày, Thì có thể sau đó, Tai họa sẽ theo sau. Số Phận tráo trở lắm, Không lường hết được đâu. Phần tôi, do tuổi tác, Do ham muốn không nhiều, Tôi chỉ mong cuộc sống Cứ như cũ, đều đều. 777 Bố mẹ với con cái Tuyệt đối không “tao, mày”. Điều ấy rất quan trọng Với đứa trẻ sau này. Sao “tao, mày” được nhỉ Khi nói chuyện với con? Hay chúng là “thù địch”, Hay thậm chí du côn? Hãy nhớ, hai tiếng ấy Sẽ ám chúng suốt đời. Bố mẹ mà thô lỗ Con cũng khó thành người. Nhớ nhé, không được hỏi, Tôi vẫn khuyên thế này: Bố mẹ với con cái, Tuyệt đối không “tao, mày”. 778 Không có gì khó chịu Bằng ở chỗ đông người  Nghe ai đó văng tục, Sau mỗi câu, mỗi lời. Toàn những từ tục tĩu, Thật bẩn và thật kinh. Lại nói to, liên tục, Không thể không rùng mình. Nhìn qua, thường sẽ thấy, Họ là đám choai choai, Các văn nghệ sĩ rổm, Quần áo bẩn, tóc dài. Thế đấy, không ai bắt Mà giới thiệu về mình, Là người vô văn hóa, Vô học, vô văn minh. Theo các nhà tâm lý, Họ còn là những người Hèn yếu về tính cách, Lo sợ trước cuộc đời, Nên mới cần cảm giác Của một tay iêng hùng, Bất chấp, không sợ hãi. Hóa ra lại thành khùng. PS Ngoài tiết canh, thịt chó, Gọi vợ con bằng “mày”, Tôi ghét nhất nói tục, Ghét những kẻ thế này. Mong các bác lưu ý, Đừng vô ý, tớn lên Văng tục là tự thú Mình vô học và hèn. 779 Chủ Nhật, đi ăn cưới Tận Thuận Thành, Bắc Ninh. Đường rộng, xe lăn bánh, Tưởng không phải nước mình. Sướng thế, đường đẹp thế. Mới đổ nhựa, phẳng lì. Lái xe, nghe nhạc Bach. Thế là nhất, còn gì. Tự nhiên thấy yêu đảng, Yêu nhà nước làm đường. Như đồng bào miền núi Ơn đảng cho cái trường. Rồi ngẫm, mình cũng quá, Nhiều khi cáu, chửi vung. Già, tưởng khôn mà dại, Chưa nghĩ đến tận cùng. Bác đảng, bác nhà nước Còn nhiều chuyện chưa hay. Nhưng quả thật hai bác Lo cho đất nước này. Nhất là chuyện xóa đói, Chuyện bảo đảm an ninh, Rồi chống bão, chống lũ, Cứu đói cho dân tình… Cũng nhờ ơn hai bác, Tôi, con ông thợ cày, Được ăn học tử tế, Thành người như hôm nay. Giờ chỉ mong hai bác Sơm sớm đổi mới mình, Để nhân dân bớt khổ, Đất nước thành văn minh. Sướng, nhạc Bach hay quá. Thằng chơi nó tuyệt vời. Nhìn đồng hồ tốc độ - Kim chỉ đúng tám mươi. Sướng thật, đường ngon quá. Đẹp không thua thằng Tây. Lần nữa cảm ơn đảng Và chính phủ điều này. 780 Cũng hôm nay, chủ nhật, Đi dự đám cưới về, Xe bon bon đang chạy, Bỗng công an dừng xe. Một chú, còn khá trẻ, Giơ tay chào rất nghiêm: “Bác đi quá tốc độ. Giấy tờ đâu, cho xem.” Thôi, thế là lãnh đủ. Cứ tớn lên khen đường, Khen đảng và chính phủ. Giờ chết chẳng ai thương. Nhưng mà mình có lỗi. Lỗi thì phạt, kêu ai? Tôi dũng cảm chờ đợi, Thậm chí không thở dài. Không giả vờ kêu khổ, Không xin xỏ, thanh minh. Hiên ngang như người lính Chờ chỉ huy trách mình. Chú công an đọc kỹ Cả giấy tờ tùy thân. Trong đó tôi có kẹp Thẻ hội viên nhà văn. Cuối cùng chú ngẩng mặt, Trả lại giấy tờ xe, Rồi cười: “Cụ gấu thế. Tám mươi cây, thật ghê!” Rồi chú giải thích luật, Rồi nhắc nhở lần sau, Rằng già rồi, cẩn thận…” Tôi cảm ơn, gật đầu. “Thằng ấy thế mà khá. Đẹp trai và có tình.” Tôi ngồi sau tay lái, Tự nhiên cười một mình. Suốt dọc đường còn lại Để ý thấy phần nhiều Công an ăn mặc đẹp, To con, hiền, đáng yêu. Và nghĩ: Cũng có đứa, Như dân nói, “cướp đường”, Nhưng hy vọng phần lớn Như thằng kia dễ thương. Lại vui, lại yêu đảng, Yêu chính phủ mới kỳ. Giờ yêu thêm cảnh sát. Tin hay không thì tùy. 781 Trừ Việt Nam, thế giới Toàn lấy tên đàn bà Đặt cho các cơn bão, Cả bão gần, bão xa. Đàn bà, ai cũng thích. Bão thì chắc chắn không. Nên nhiều người chỉ trích, Cho thế là bất công. Thế là một hội thảo Được tổ chức gần đây Để phân tích, so sánh Về hai đối tượng này. Sau một tuần tranh luận Rất sôi nổi, người ta Nhất trí về điểm giống Giữa bão và đàn bà. Một, tâm điểm tức giận Và hình thành do đâu Luôn là điều bí ẩn, Khiến ta phải đau đầu. Hai, diễn biến của bão Và phái yếu nổi khùng Là không thể đoán trước. Đó là quy luật chung. Ba, cả hai có thể Yếu dần hay mạnh thêm. Và rồi mưa, mưa lớn, Có khi mưa suốt đêm. Bốn, sau khi bão ngớt, Sau cơn giận đàn bà, Tổn thất là quần áo, Bát đĩa, xe, cửa nhà… Hội thảo cũng khuyến cáo, Đặc biệt với đàn ông, Phải sống chung với bão Và chú ý đề phòng. Một khi thấy dấu hiệu Có bão gần, bão xa, Thì tốt nhất đóng cửa Mà ngồi im trong nhà. Hơn nữa, phải luôn nhớ, Bão xuất hiện theo mùa. Giông bão các bà vợ Thất thường như trò đùa. Đấy là chưa nói chuyện Bão đến từ đại dương. Còn bão của phái yếu Nhiều khi ngay trên giường. Lưu ý: Thường có bão Khi khí lạnh tràn qua. Đàn ông chơi, về muộn, Sẽ có bão ở nhà. 782 Là động lực phát triển Của xã hội loài người, Phát minh điều kỳ diệu Làm giàu đẹp cuộc đời, Không chỉ có học vấn, Chuyên sâu và thông minh, Trí thức phải trăn trở Với thế thái nhân tình. Về điểm này, tôi khác Với ông Ngô Bảo Châu. Ông giỏi thì giỏi thật, Nghĩ thế không ổn đâu. Ông chủ trương trí thức Chỉ lo công việc mình. Vậy thì xin được hỏi: Ai lo chuyện dân tình? 783 Một nhà thông thái nọ Có lời khuyên thế này: “Khi tức giận, đừng nói. Muốn nói, chờ sau này.” Tôi thấy lời khuyên đúng. Khi tức giận, người ta Dễ nói sai, nói nhảm, Thậm chí điều xấu xa. Tôi theo lời khuyên ấy, Luôn ghi nhớ trong lòng. Nó rất hay, các bác Có định làm theo không? 784 Đam mê là năng lượng Nuôi tâm hồn con người. Ai sống không có nó, Coi như uổng nửa đời. Đam mê giúp ta sống Có ý nghĩa, lại vui. Sẽ không thấy nhàn chán. Nhàn thì dễ sụt sùi. Tôi thực sự quí trọng Những người có đam mê, Mê chơi tem, đồ cổ, Chơi đĩa nhạc, chơi xe. Nhưng đam mê kiến thức, Lợi, lại không mất tiền, Là đam mê tốt nhất. Hãy nghe lời tôi khuyên. 785 Cứ nói thẳng cho gọn: Ghen tị là dở hơi. Có khi mình hơn bạn, Có khi mình thua người. Vậy thì mừng cho họ, Nếu họ có nhiều tiền. Khối việc quan trọng khác, Hơi đâu ngồi mà ghen. Đấy là chưa nói chuyện Tránh được việc sau này Mình khỏi bị vay mượn. Hoặc nếu cần, mình vay. Có bác, tôi thấy lạ, Bạn lấy được vợ xinh, Không mừng, còn hậm hực. Cứ như muốn cướp tình? Tóm lại là ghen tị, Một thói xấu đời thường. Đừng khổ sở vì nó. Tôi đi đầu làm gương. 786 “Tình yêu luôn mù quáng”. Người ta nói hàng ngày. Tôi thì không nghĩ thế. Tôi quan sát xưa nay, Và thấy rằng thực sự Còn mù quáng hơn nhiều, Là tính ghen phụ nữ. Gấp vạn lần tình yêu. Nên mới xẩy ra chuyện Tạt a-xít đối phương, Thậm chí cắt “cái ấy” Của ông chồng đáng thương. Mụ Vợ tôi, nói thật, Chưa ghen tuông lần nào. Không hẳn vì tôi tốt, Mà vì Mụ… Vì sao? Vì đọc thơ tôi viết, Mụ hiểu ra một điều, Rằng ghen tuông là ngốc, Là kẻ thù tình yêu. Nghĩa là Mụ khá đấy, Nếu tôi nghĩ không nhầm. Các bác học theo Mụ.  Mụ Vợ tôi muôn năm! 787 Về phụ nữ xấu đẹp Trong con mắt đàn ông, Tôi thấy có sự lạ, Các bác nhận thấy không? Là Tây lấy vợ Việt, Thường chọn rất khác ta. Toàn những cô gân guốc, Gò má cao, “xấu”, già… Nhiều trường hợp như thế, Đến bảy, tám phần mười. Lạ thật, các bác nhỉ. Đúng là chúng khác người. Hay có thể ngược lại, Do đàn ông nước ta Thiểu năng nên không thấy Cái đẹp của đàn bà? Vậy thì oan họ quá. Vừa oan vừa bất công. Đẹp đến Tây xin chết. Thế mà ế, uổng không? Thôi, các bà chịu khó Tìm Tây mà hẹn hò, Chứ chờ mấy ông Việt Thì đến tết Công Gô. 788 Người, có sinh có tử. Có lúc giàu, lúc nghèo. Có lúc khỏe, lúc bệnh. Có lúc ghét, lúc yêu. Những lời này giản dị, Đức Phật dạy chúng sinh. Giản dị mà sâu sắc, Đầy triết lý thông minh. Những tưởng ta đã biết, Và thấu hiểu lời Ngài. Nhưng có vẻ không thế. Sống ở đời trần ai, Ta chưa thật tĩnh tại Để đón nhận buồn đau, Mỗi lần gặp tai họa Thường chìm trong u sầu. Điều này rất quan trọng, Giúp ta sống ở đời Bình tĩnh đón số phận, Sống hài hòa, thảnh thơi. Và vì nó quan trọng, Tôi xin trích ở đây Hai câu chuyện của Phật, Nhắc mọi người điều này. * Việc Đức Phật thuyết pháp Được đồn đại khắp nơi. Ngài nhanh chóng nổi tiếng, Thu hút rất nhiều người. Ngài nói lời dễ hiểu, Giảng dạy rất chí tình, Lúc thì bằng thí dụ, Lúc bằng gương của mình. Có người đàn bà nọ, Tên là Gô Tà Mi. Con trai bà mới chết, Không biết phải làm gì, Bà tìm tới Đức Phật, Ẵm đứa bé trên tay. “Mong Ngài làm sống lại Con tôi, đứa bé này.” Ngài nhìn bà, khẽ đáp: “Ta có thể giúp bà. Ta cần hạt mù tạc, Bà hãy kiếm cho ta. Nhưng hạt mù tạc ấy Phải lấy ở những nhà Chưa từng có người chết, Chưa có cảnh tang gia.” Bà kia liền vội vã Tìm mù tạc cho ngài. Hạt mù tạc không ít, Nhưng khi hỏi, ai ai Cũng bảo gia đình họ Đã từng có người thân Bị ốm bệnh rồi chết, Dẫu hỏi xa, hỏi gần. Hôm sau bà lại đến Thưa với Phật rằng bà Đã hiểu lời Ngài dạy, Và rằng con bà ta Theo lẽ thường, đã chết Như tất cả mọi người. Sinh ra, sống rồi chết Là cái luật của đời. Phật ôn tồn đáp lại: “Nhờ thấu hiểu điều này, Bà sẽ được an lạc   Và hạnh phúc từ nay. Sau lần ấy Đức Phật Còn dạy bà nhiều điều. Quả bà sống thảnh thản Và hạnh phúc hơn nhiều.    * Một người phụ nữ đẹp, Mặc chiếc áo lụa dài Bước vào một nhà nọ. Chủ hỏi: “Bà là ai?” “Ta là Thần Giàu Có!” “Xin mời, xin mời bà, - Ông chủ vui mừng nói. - Mời bà vào trong nhà!” Lát sau, một người khác Cũng vào nhà ông này. Rách rưới và đói khát Như một mụ ăn mày. “Bà là ai?” ông hỏi. “Thần Đói Nghèo là ta.”  “Bà không được chào đón. Xin mời bà đi ra!” Nữ thần kia rách rưới  Đã đáp lại thế này: “Đói nghèo và giàu có Luôn là bạn xưa nay. Ông không muốn Nghèo Đói Thì tôi ra khỏi nhà.” Lát sau ông chủ thấy Giàu Có cũng đi ra. Phật dạy Sống và Chết Luôn đi liền với nhau. Cũng vậy Tốt và Xấu, Cũng vậy Nghèo và Giàu. Chỉ những người thông tuệ Mới chấp nhận cả hai. Sống vô lo, bình thản Vượt nỗi khổ trần ai. 789 Có nhiều bậc bố mẹ Thương con, rồi chiều con, Mua cho chiếc Ipad. Có khi cả Iphone. Họ nghĩ rất đơn giản, Rằng đứa con của mình Sẽ nhanh chóng phát triển Nhờ công nghệ thông mình. Nhầm. Mà nhầm ghê gớm. Đó chỉ là đồ chơi Như mọi đồ chơi khác, Với cái giá trên trời. Hơn thế, nó gây nghiện, Lại rất tốn thời gian. Chơi nhiều là có hại. Điều ấy khỏi phải bàn. Chiếc Ipad loại mới Giá cả chục triệu đồng. Bố mẹ cố gắng lắm Mới mua nổi, đúng không? Hãy cố thêm chút nữa, Vâng một chút nữa thôi - Ra hiệu mua cuốn sách Mang về nhà, và rồi Hàng ngày đều đặn đọc Cho đứa con thương yêu. Tin tôi đi, chắc chắn Hiệu quả tốt hơn nhiều. Bạn cùng con thích thú Lạc vào chốn thần tiên. Con lớn lên lành mạnh, Bố mẹ chẳng tốn tiền. Một việc làm rất dễ, Tưởng dễ cực kỳ luôn, Thế mà lại cực khó - Mua sách đọc cùng con. Tôi sống chừng này tuổi, Thấy đủ thứ trên đời, Làm được như tôi nói Quả thật không nhiều người. 790 Mẹ Teresa nói, Những người không có ăn Rất khổ sở vì đói, Vì số phận nhọc nhằn. Nhưng có cái đói khác, Còn khổ sở hơn nhiều. Đó là đói tình cảm, Sự cảm thông, tình yêu. Sự cô đơn, tuyệt vọng, Cảm giác bị bỏ rơi Cũng dẫn tới cái đói Day dứt mãi trong người. 791 Tôi không nhớ ai nói, Trở ngại của tình yêu, Suy cho cùng, lớn nhất, Lại chính là cái nghèo.         792 Có cụ già nghèo khổ Nhặt ve chai suốt đời, Cưu mang nhiều đứa trẻ Bị bố mẹ bỏ rơi. Có bà bán vé số Tự mình nhịn ăn tiêu Nấu cháo mang vào viện Giúp các bệnh nhân nghèo. Có bác ở Đà Lạt, Gom mười mấy người điên Đưa về nhà nuôi dưỡng Suốt cả chục năm liền. Có ông già Phủ Lý Chuyên nhặt đinh ngoài đường. Có nhiều bác Nam Bộ Hiến đất xây nhà trường… Có nhiều người no đủ, Suốt ngày chỉ kêu ca Về xã hội, đạo đức… Những người ấy là ta. Ta, cả tôi, cả bạn, Luôn tự đề cao mình. Làm không làm được mấy, Nhưng phán thì rất kinh.. Ta tự hào học vấn, Về việc làm, về tiền. Nhưng tâm hồn, đạo đức, Thua những người nói trên. 793         Cứ công bằng mà nói, Tôi là người gặp may Vì sinh ra nghèo đói, Con một người đi cày. Cái nghèo rất nghiêm khắc Dạy tôi biết nhiều điều, Về ước mơ, nghị lực, Về tình thương, tình yêu. Cái nghèo giúp tôi biết Giá trị của đồng tiền, Thấm thía tận gan ruột Cái gọi là nghèo hèn. Chính cái nghèo, cái khổ Đưa tôi lại gần hơn Với những người cùng cảnh, Bất hạnh và cô đơn. Và quan trọng hơn cả, Nó giúp tôi thành người Biết sống vì đồng loại, Cố giúp ích cho đời. Tiếc là tôi “may mắn” Hết cả phần cháu con. Nên chúng không còn khổ, Tức kém may mắn hơn. 794 Trăng, Mặt Trời, Sự Thật, Là ba cái người ta Không thể che giấu mãi. Cũng lời Phật Thích Ca. Bởi vì sớm hoặc muộn, Mặt Trời ra khỏi mây. Bởi vì sớm hoặc muộn, Sự Thật sẽ phơi bày. 795 Anh không thể tin Phật Chừng nào chưa tin mình. Một triết gia Ấn Độ Nói câu này thông minh. Tương tự, anh không thể “Tề gia” chưa “Tu thân” Lại càng không “Trị quốc”. Mọi cái phải dần dần. Anh không thể yêu nước Khi không yêu quê nhà; Không thể yêu đồng loại Khi hỗn với ông bà. 796 Đàn bà, về bản chất, Rất thích được yêu chiều, Được chồng mình ve vuốt. Nôm na, hệt như mèo. Theo như chỗ tôi biết, Cũng như mèo, đàn bà Mịn, mềm, tròn và ấm, Nhất là chạm vào da. Tôi, đã qua trải nghiệm, Có lời khuyên thế này: Đàn ông nên ve vuốt, Âu yếm vợ hàng ngày. Bảo đảm: Các bà vợ Sẽ rất thích, và rồi Tha cho chồng nhiều tội. Không đúng, cứ đền tôi. Nhắc lại, về bản chất, Đàn bà thích được chiều, Thích được chồng ve vuốt, Y hệt như loài mèo. 797 Người trẻ mà nói chuyện Trống không, không hỏi thưa, Thì đúng là khó chịu. Cái ấy ta biết thừa. Nhưng ai quá lễ phép, Quá nhanh nhẩu, lạ sao, Cũng làm ta khó chịu Và cứ thấy thế nào. 798 Đức Khổng Tử từng dạy: Khi làm khách người ta, Thì điều tối kỵ nhất Là trách móc chủ nhà. Điều này lại càng đúng Với khách không được mời, Tức là khách trên mạng. Càng giữ ý, giữ lời. Tôi khuyên các bạn trẻ: Vì còn trẻ, là người Đọc chưa nhiều, biết ít, Ít cả sự hiểu đời, Thì lặng lẽ mà đọc. Như chiếc bình ac-qui. Cứ lặng lẽ tích điện. Nhận xét mà làm gì. Có thể có gì đó Chưa hợp với ý mình, Thì đọc thế, biết thế. Nên khiêm tốn làm thinh. Đấy là chưa nói việc Mình nhận xét, nhỡ lời, Không đúng, thành lố bịch, Bị người ta chê cười. Hãy nhớ, mình tìm đọc, Chứ chẳng ai bắt mình. Hoặc nếu thấy mình giỏi, Hơn người và thông minh, Thì lập luôn trang web Cho người khác vào xem? Sự đời là thế đấy. Chẳng biết nói gì thêm. 799 Nói thật với các bác, Về khoản nịnh đàn bà, Thì tôi hơi bị giỏi Và thuộc hàng chuyên gia. Nịnh đầm không khó lắm, Lại chẳng tốn đồng nào. Mà lợi thì rất lớn. Để tôi nói vì sao. Năm tôi bốn mươi tuổi, Tôi tán Mụ Vợ tôi. Nàng xinh, nên cao giá, Lại còn trẻ, và rồi Một hôm Nàng thỏ thẻ, Chưa cho tôi cầm tay: “Vì sao anh, tài giỏi, Độc thân lâu thế này?” “Nhiều cô yêu anh lắm.” Tôi đáp, mặt rất nghiêm. “Nhưng anh không để ý, Vì biết sẽ gặp em!” Một câu nịnh đẳng cấp. Chính nhờ câu nịnh này Mà Nàng đổi thái độ,  Lập tức cho cầm tay. Một tháng sau cho cưới. Chín tháng nữa, có con. Nhờ một câu nịnh khéo, Đáng đưa vào châm ngôn. Vợ chồng sống hạnh phúc. Nay tôi U bảy mươi, Có lời khuyên quan trọng Muốn để lại cho đời: Phụ nữ họ thích nịnh, Thì nịnh họ, tiếc gì. Nịnh đầm là văn hóa. Văn hóa đẹp, tin đi. Còn tôi, là tác giả Câu nịnh nổi tiếng trên, Cho các bác sử dụng Mà không đòi bản quyền. 800 Xưa có ông vua ác Nói một câu thế này: “Giá nhân loại chung cổ, Chém một nhát thì hay.” Còn Bairơn vĩ đại, Cũng khiêm tốn như tôi. Ông ước toàn phụ nữ Có chung một đôi môi Để ông hôn một thể. Tôi, cũng như Bairơn, Vốn rất yêu phụ nữ, Nên chẳng mong gì hơn. PHẦN CHÍN 801 Đức Khổng Tử từng dạy: “Khó là lòng thương yêu. Trong khi đó, ngược lại, Thù hận dễ hơn nhiều. Tương tự, làm điều tốt Khó, và ít người làm. Làm điều ác, điều xấu Dễ, và nhiều người làm.” 802 Bản thân người phụ nữ Là cái đẹp ở đời. Ừ, sao ta, với họ, Nhiều khi cứ nặng lời? Bản thân người phụ nữ Là hạnh phúc, tình yêu. Ừ, đàn ông thô lỗ, Sao thế nhỉ, còn nhiều? 803 Tay anh không sạch lắm, Đừng chạm vào người ta. Ý nghĩ anh vấy bẩn, Không lại gần đàn bà. Đừng nghĩ anh phái mạnh Mà vung tay, nặng lời. Làm thế là anh yếu. Thậm chí chưa là người. 804 Già, vẫn luôn cẩn thận. Nhiều khi vẫn vêu đầu Vì va phải quá khứ, Làm rung sợi buồn đau. Quạt nóng bật hết cỡ. Chăn không một, mà hai. Nhiều khi vẫn thấy lạnh, Buồn, nghĩ tới tương lai. 805 Tôi xin các bạn trẻ Khi đi giữa đường đời, Đừng dẫm bóng tôi nhé. Tôi đau đấy, điếng người. Nói thật với các bạn. Suốt đời tôi cô đơn. Chỉ chiếc bóng là bạn Ngoài ra không gì hơn. 806 Tôi thấy không gì đẹp Bằng phụ nữ mang bầu. Bầu càng to càng đẹp. Nghiêm túc, không đùa đâu. Vì họ mang trong bụng Cả hành tinh chúng ta. Cả tình yêu, sự sống, Triết học và thơ ca. Trong cái bầu lớn ấy Họ mang cả nỗi đau. Tôi đề nghị tất cả Thấy họ, cúi thấp đầu. 806 Có điều này, cũng lạ, Nghĩ, lại thấy buồn cười, Rằng đồng nghiệp trong Hội Quả thật rất ít người Đọc thơ, văn tôi viết. Không nhận xét một lần. Không nói, cứ như thể Không có Thái Bá Tân. Buồn cười, chuyện vặt ấy Chẳng đáng nói làm gì. Nhưng quả thật như thế. Tin hay không thì tùy. 807 Ừ, Năm Mới! Thì đón! Nhưng lòng thì không vui. Lại già thêm tuổi nữa. Lại một mình, ngậm ngùi. Ngậm ngùi cả việc vặt: Vợ hứa tặng rượu ngon. Xấu hổ không dám nhắc. Mà Mụ thì im luôn. Chỉ vui với ý nghĩ Mụ Cháu đã lớn rồi, Đủ học đàn, học chữ. Lên đường Nam Tiến thôi! 808 Có những phút, thật lạ, Không đâu bỗng thấy buồn. Dù nghĩ toàn cái đẹp, Tức là về cháu con. Những ý nghĩ đẹp ấy Bỗng đè nặng lên tim. Đến mức người muốn khuỵu, Ngồi rất lâu, ngồi im. Nếu đời đổ tai họa, Xin đổ hết lên tôi. Già rồi, tôi chịu được. Sẵn sàng chịu gấp đôi. Con cháu tôi quá trẻ,  Xin trời Phật hãy tha. Để tôi nhận tai họa. Tôi quen khổ, lại già. Sống ở đời, hẳn vậy, Như chân lý hiển nhiên - Cha mẹ nhận giông tố Cho con cháu bình yên. 809 Đêm qua say, trời lạnh. Đêm cuối cùng trong năm. Thế mà cứ nấn ná  Mãi không dám đi nằm. Sờ sợ cái cảm giác Trời lạnh, lại đầy sương. Đêm mơ, quờ quạng mãi Không tìm thấy mép giường. 811 Hôm qua đi xứ Lạng. Suýt nữa thì nổi khùng - Dọc đường thấy nhiều biển Sặc sỡ và to đùng. Biển khoe làng Văn Hóa, Hoặc huyện nọ, xã kia Là Anh Hùng Lao Động. Nhiều lắm, nhìn mà ghê. Đang vui, tự nhiên cáu Thương cho cái nước mình. Vì đó là dấu hiệu Sự xuống cấp văn minh. 812 Nằm mãi không ngủ được. Ngồi xuống đàn dương cầm. Nhạc Mozart đầy nắng. Giá lạnh đêm cuối năm. Mười ngón tay ca hát, Mà thầm khóc trong lòng, Khi vấp phải nốt khó, Chợt ngậm ngùi thương ông. Tác giả của ánh sáng, Của hạnh phúc, tình yêu. Chết, chôn hầm công cộng. Chết lạnh. Vì quá nghèo. 813 Chợ Đông Kinh, xứ Lạng. Đi ngang dọc ba lần. Không thấy ai mặc rách Hay phải vá áo quần. Kể với chủ khách sạn. Lão cười: “Bác hay ghê. Giờ ai mặc áo rách! Bác như ông nhà quê!” Vẫn vui dù bị mắng. Vui vì dân nước mình Mặc quần áo lành lặn. Chắc không mượn, của mình. Điều này quan trọng lắm. Tiếc lớp trẻ ngày nay Vì quần áo thừa mứa Nên không hiểu điều này. PS Nhớ xưa được xuất ngoại, Đi hội nghị nhà văn. Chiếc áo trông còn được. Tiếc pic-kê đít quần. Tiếng Anh nói thông thạo. Bài phát biểu ô-kê Chỉ luôn lo ngay ngáy Chiếc quần bị pic-kê. Xưa nữa, thời phong kiến, Đến Nguyễn Du, vĩ nhân, Trừ xà lỏn, trưng diện Chỉ một bộ áo quần. Còn thờ xưa, xưa nữa, Ai cũng biết điều này: Bố con Chử Đồng Tử Chung chiếc khố hàng ngày. Đủ ăn và đủ mặc - Hạnh phúc lớn ở đời. Trẻ con đừng sướng quá Mà tớn lên chê cười. 814 Tôi đã vắt kiệt sức Cho Thơ và cho Đời. Gần như đã thấu hiểu Buồn vui một Kiếp Người. Cũng sắp đạt tới đích Của cái Nghiệp Thơ Văn. Đời ư? Sáu lăm tuổi, Cái kết cũng rất gần. Còn gì nữa không nhỉ? Không nhiều, nhưng chắc còn. Một nửa dành cho Phật. Nửa kia cho cháu con. Chỉ mong khi nhắm mắt, Các bạn nghĩ về tôi: “Ông Béo đã sống đẹp. Thơ viết cũng không tồi.” Thế là tôi hạnh phúc. Trên ấy, trên Niết Bàn, Tôi tiếp tục cầu nguyện, Mong các bạn bình an. 815 Mệt, gục đầu ngủ thiếp. Chợt thấy A Nan Đà Đưa tôi đến, lặng lẽ Đứng trước Phật Thích Ca. Ngài nhìn tôi không nói, Nhưng đầy lòng từ bi. “Ta biết con rất cố, Nhưng còn nhiều Sân Si. Mà rồi, chưa đến lúc Con được lên Cõi Trời. Còn nhiều việc dang giở Ở dưới ấy, Cõi Người.” Cúi thấp đầu tạ Phật Tôi lặng lẽ đi ra. Lặng lẽ xuống hạ giới Cầm tay A Nan Đà. * Chiếc vi tính vẫn đợi. Hình như đã rạng ngày. Tiếp tục gõ bàn phím. Lạnh từng đầu ngón tay. 815 Có một dạng say nữa Nên đưa vào châm ngôn. Ngoài say tình, say rượu, Ta có thể say buồn. Một cái buồn vớ vẩn Được mân mê trên tay, Vô tình thành buồn thật, Buồn càng lâu, càng say. Một cách không ý thức, Phiêu diêu trong cõi buồn, Ta buông xuôi, mệt mỏi Cả thể xác, tâm hồn. Thế là say, say lịm, Nghĩ toàn điều nặng nề. Bỏ việc đang làm giở, Ngồi thẫn thờ, ủ ê… Thực sự là thế đấy. Hãy cảnh giác với mình. Say buồn còn nguy hiểm Hơn say rượu, say tình. 816 Một friend nữ trót lầm lỡ, xin lời khuyên Mình dại thì mình chịu. Trót ngã thì đứng lên. Cố gượng đau, nếu được, Đừng ủ ê, buồn phiền. Tất cả còn phía trước. Đường còn dài, còn lâu. Nào đưa tay, bác đỡ. Hãy làm lại từ đầu. 817 Vua Gia Long Nguyễn Ánh Nói một câu rất hay Về đạo Cơ Đốc Giáo. Đại khái ý thế này: Đạo Cơ Đốc rất tốt, Rất hợp với lòng ta. Nhưng ta không theo được, Vì một lẽ, đó là Theo đạo này, thật tiếc, Chỉ một vợ một chồng. Ta thì muốn hơn thế, Dẫu ta nói thực lòng, Rằng cai trị một nước Dễ, đơn giản hơn nhiều So với việc quản lý Mấy bà vợ ta yêu. 818 Anh làm việc gì đó Nếu được người ta khen. Thích thì nghe cho biết. Đừng tin mà tớn lên. Cứ làm gì anh muốn. Tuyệt đối không nghe ai. Lượng khả năng, lượng sức. Thong thả, đường còn dài. Người đời rất hào phóng Khi ban phát lời khen. Nhưng sẽ kém hào phóng Khi đụng đến túi tiền. 819 Ngày xưa vua Tự Đức Cấp tiền và cấp nhà Để ông Lê Ngô Cát Soạn Quốc Sử Diễn Ca. Đó là bộ sách lớn Gần bốn nghìn câu thơ Viết theo thể lục bát, Nhiều người thuộc đến giờ. Đã là con dân Việt Thì phải biết sử mình. Vua Tự Đức làm thế Là ông vua thông minh. Chẳng vua, chẳng hoàng đế, Tôi là Thái Bá Tân, Với tấm lòng yêu nước Của anh phó tường dân, Lâu nay tôi cặm cụi Viết Quốc Sử Diễn Ca, Nhà nước không thèm biết, Không cho tiền, cho nhà. Mà nào đâu có ít, Hơn sáu trăm trang thơ, Viết về thời dựng nước Cho đến tận bây giờ. Tôi đã đem bản thảo, - Sự thật, dẫu khó tin, - Đến hai nhà xuất bản, Đều bị từ chối in. Cái nước ta thế đấy, Các bác thấy buồn không? Được, tôi in, tôi có Lương hưu bốn triệu đồng. Đã có gan, có sức Viết Quốc Sử Diễn Ca, Tôi sẽ không ngần ngại Chết vì sử nước nhà. Hẳn thế, nhất định thế. Vì Tổ Quốc thân yêu Bao người đã, đang chết. Tôi chẳng lăn tăn nhiều. Vậy các bác hãy đợi Và đọc cho cháu con. Tôi trao hết, cho hết, Chỉ chừa lại cái buồn. 820 Một nhà thơ, cũng lớn, Từng vang bóng một thời, Bị chửi vì nhỡ bút Viết mấy câu để đời. Tức là để tiếng nhục Với con cháu về sau. Mới biết nghề thơ phú Không an toàn lắm đâu. Vì người đời, bản chất, Cạn nghĩ, bạc như vôi. Anh viết nghìn bài tốt, Trót nhỡ một bài tồi, Thì lập tức tất cả, Những người từng khen anh Sẽ chồm lên sỉ vả Như một lũ thần kinh. Người đời luôn vẫn thế Và sẽ thế - thì sao? Từ lâu tôi đã biết, Không ngạc nhiên tẹo nào. Cứ khen chê mặc sức. Tôi là người hơi kiêu, Lại biết tỏng người khác, Nên chẳng quan tâm nhiều. 821 Tặng Mai Quỳnh Giang Người thích ăn, to béo Là những người đáng yêu.” Julia Child nói thế, Làm tôi suy nghĩ nhiều. Có lẽ bà nói đúng. Tôi nhận thấy ở đời, Người béo thường tốt bụng, Xởi lởi và hay cười. Con gái béo rất đẹp. Cái gì cũng tròn tròn. Mũm mĩm, như múi mít, Thoạt nhìn đã thấy ngon. Vậy nhé, đừng sợ béo, Sợ bị chê ăn nhiều. “Người thích ăn, to béo Là những người đáng yêu. 822 Mới tròn hăm bảy tuổi, Lê Hoàn đã được phong Giữ chức Đại nguyên soái, Lập được nhiều chiến công. Còn Quang Trung Nguyễn Huệ, Hơn hai chục xuân xanh Đã đánh Đông dẹp Bắc, Rồi đại phá quân Thanh. Còn nay thì sao nhỉ, Các chàng trai của ta? Nhiều khi nhìn, nẫu ruột, Ngẫm buồn cho nước nhà. Những chàng trai khỏe mạnh, Hiểu biết nhiều hơn xưa. Chỉ tiếc lòng yêu nước Chỉ ở mức vừa vừa. 823 Tiền không tốt, không xấu. Đơn giản chỉ là tiền. Là cái, nếu không có, Nhiều lúc quả cũng phiền. Trường hợp người có nó Mà đâm hư, tiếc thay, Thì tiền chỉ làm lộ Bản chất của người này. 824 Tặng bác Lê Thanh Thản Hôm nay tôi lại gặp Bác đại gia nông dân. Bắt tay tôi, bác nói: “Chào bác Thái Bá Tân. Bác khen tôi tỉ phú Nhưng bác mới thực giàu. Giàu hơn tôi gấp bội. Nói thật, không đùa đâu. Bác giàu cái chữ nghĩa, Lại kèm theo tấm lòng. Giàu tiền, bác thừa biết, Rốt cục cũng thành không. Tôi sẵn sàng đổi hết Những gì có hôm nay Để được thành tác giả Tập thơ Châm Ngôn này!” Bác nói nghiêm túc lắm, Nhưng tôi hiểu bác đùa. Vẫn mừng vì bác biết Cái gì có thể mua Và cái gì không thể. Và rằng dẫu đại gia, Bác còn biết giá trị Của chữ nghĩa, thơ ca. Lại thầm kính trọng bác. Lại tự hào đồng hương. Quê tôi nhờ có bác, Thêm bệnh viện, thêm đường. Kính trọng vì làm ruộng, Thành đại gia siêu giàu. Nhưng bác rất có học. Nói thật, không đùa đâu. 825 Tôi đã viết suýt soát Hai nghìn bài châm ngôn. Loại thơ ngắn, giản dị,  Cũng có chút dạy khôn. Lần nữa xin nhắc lại, Rằng có một số bài Tôi lấy ý người khác Rồi thêm bớt rông dài. Có bài ghi tác giả, Nếu tiện ý, tiện vần. Nhiều bài không ghi được, Đành để sau sửa dần. Kê cũng nhiều đấy nhỉ, Trên dưới hai nghìn bài. Sau, nếu được xuất bản, Thành tập Một, tập Hai. Tập Một có Phụ Lục Tứ Thư, Tam Tự Kinh. Tập Hai có Esop, Thơ ngụ ngôn thông minh. Giờ phải làm việc khác. Mà việc thì còn nhiều. Già rồi, đang tự hỏi Còn sống được bao nhiêu. Châm ngôn là bài học Từ kinh nghiệm cuộc đời. Mong bạn đọc tham khảo, Tu dưỡng để thành người. Thái Bá Tân Hà Nội, 3. 12. 2012             ________