Thứ Bảy, 29 tháng 6, 2013

Massage khu công nghiệp (trích vannghe..)

mình cũng là thầy giáo nhưng lạy trời xin đừng....

Mát xa ở khu công nghiệp 

- Mười thằng cai - Năm Đà vừa khà khà khà vừa nói - sợ thầu cả mười. Mười thằng thầu sợ chủ đầu tư cả một chục. Mười thằng phụ vừa sợ cai, vừa sợ thầu, sợ luôn cả thằng thợ hết tám, còn hai thằng liều mạng thì thất nghiệp dài dài. Chỉ có thợ là đếch sợ thằng nào, phải thì làm, không phải bay đi công trình khác. Tao nói bây nghe được không?

Bầy trai trẻ dưới trướng đồng tình:
- Ông nói bọn tui nghe được à, thợ như thầy trò mình là ung dung, như bây giờ thầu đưa ông lên cai ông làm không?
- Mày bị điếc hay sao mà không nghe tao nói, tao đâu muốn bị chửi mậy.
- Xin lỗi, tui quên.
Ủa, chớ sao mà bị chửi? Không chạy việc phải không? Làm thằng cai có chi đâu khó, buổi sáng nhận việc từ thầu, rồi phân bổ việc cho anh em. Dân cốp - pha thì dựng cột, ráp đà, đổ bê tông. Thợ hồ cầm cái bay lôi cái máng, xong rồi ta chỉ việc chắp tay sau đít đi chơi. Thằng nào lơ mơ thì mắng mỏ, bức tường nào xây lượn như con rắn thì ta chỉnh đốn. Vậy thôi. Nhiêu đó mà làm không xong thì bị chửi là phải quá. Mà nhiêu đó không được thì cai cung cái khỉ mẹ gì. Đúng không?
Đúng, đúng. Quá xá đúng. Cai đâu có bị chửi vì ba cái thuộc về chuyên môn. Thầu chửi cai là vì chuyện khác. Chuyện khác đó chỉ có trong lĩnh vực xây dựng ở những khu công nghiệp mà thôi. Đó là chuyện ăn cắp. Ba cái vụ ăn cắp vật tư trong công trình, Năm Đà rành sáu câu. Phép thuật và ba đầu sáu tay cỡ Na Tra cũng bó tay chịu sầu huống chi ba ông cai một đầu hai mắt hai tai. Thiệt đó. Cứ vô làm cu ly trong công trình vài bữa là thần tiên cũng hóa sa tăng trong tức khắc. Ăn cắp dễ lắm, dễ ợt hà.
Đàn bà với công việc phụ hồ có kiểu chôm chỉa riêng. Sắt với đủ loại phi, sau khi cưa ra còn dư lại từ mười đến hai mươi phân sẽ được các bà - không có các cô - vì các cô chưa chồng ai lại đi cắp sắt phế liệu, giấu vào một chỗ chỉ mình mình biết, đến chiều khi mọi việc đã xong, sẽ nhét vô…bụng. Vâng, họ ràng ở vòng bụng một đường dây thun ruột xe đạp, và sắt sẽ được nhét dày đặc vào cái ràng đó. Mỗi vòng ràng xêm xêm năm ký lô, nó đủ cơm ăn trong ngày cho một cặp vợ chồng. Một phụ hồ thường cặp kè chung với một thợ, hoặc là chồng, hoặc bồ bịch yêu đương. Gã thợ chiều về vác cây thước trên vai, tưởng rỗng, ai ngờ bên trong là hai cây sắt dài mét tám phi 18. Chừng đó là cả hai ung dung sống, tiền công ngày coi như dư. Khỏe ru.
 
Minh họa: Tuấn Anh
Nói nghe sao khó tin quá, như sắt vụn nhét vô lưng quần thả áo xuống còn qua mắt được, ở đây hai cây dài mét tám trong cây thước đui mù còn thấy nói chi sáng mắt. Vâng, chính thế, nhưng quý ngài đâu có ngu mà vác khơi khơi ra công trình. Công trình nào chả có tường rào dã chiến vây quanh, chiều anh ung dung ra cổng, em đẩy thước ra rào. Vậy là êm. Nhỡ có gặp bảo vệ thì ta năn nỉ, bảo vệ nào khó dễ là có màn gây hấn bên ngoài khu công nghiệp. Anh làm thuê cho công ty, tôi cũng thuê mướn kiếm sống qua ngày, tôi chôm chỉa của chủ chứ đâu phải của anh, anh bắt tôi, thì bây giờ đù má chết mẹ mày a con. Đã từng có vài tay bảo vệ bị dân bốn phương, năm mươi lăm tỉnh thành hội tụ thoi cho thừa sống thiếu chết. Bảo vệ vậy, cai nếu biết dám tra đến chốn không? Nên chi, mặc kệ, ai mất ráng chịu.
Vậy cũng đâu có trách được cai. Suy cho cùng ba cái vụn vặt không nghĩa địa gì. Thầu khoán nhận công trình đôi ba mươi tỉ bạc. Lãi ròng tỉ nọ tỉ kia, thằng cu li giẫm nắng phơi gió, biết rành rẽ lâu lâu xe tải vào mua vụn vằn hàng mươi tấn. Tiền ấy anh dùng để giao lưu với đối tác ở mấy quán karaoke cao cấp. Chửi mắng cai chẳng qua chiếu lệ thôi. Anh chủ xị bỏ tiền ra trả công, ai lơ mơ là anh tống khứ, đâu có tiền trả cho đồ ăn hại. Đúng không?
Nè đừng có nói vậy, làm thầu công trình tuy cầm bạc tỉ trong tay, nhưng mà có nghe câu thuyền to thì sóng to không? Chuyện thua lỗ là thường ngày ở huyện. Đồng ý ăn cắp là điều không thể tránh, nhưng phế liệu ai truy cứu làm chi, còn ở đâu ra sắt cây để anh mang đi bán? Ăn cắp kiểu đó thầu phải bỏ tiền nhà để bù, mướn cai trông coi mà thất thoát không mắng thì để thờ à? Nhưng mà sắt cây chỉ là chuyện nhỏ. Cái lớn là chốt thép kìa.
Chốt thép là cái chi chi? À, cái này là thép hẳn hoi à nghen. Nếu sắt một thì giá của thép gấp ba lần. Những công trình xây dựng có tuổi thọ cao hàng trăm năm, người ta dựng cột bê tông cốt thép cả sáu mươi vuông. Những cây cột ấy đâu thể ghép ván mà đổ bê tông được. Người ta phải ghép cốp pha bằng thép. Những hộp thép chiều ngang sáu mươi phân, dài một mét, được liên hoàn lại bằng những cái chốt thép. Dân thợ và phụ hồ ăn cắp chốt, cứ hai mươi lăm cái là một ký, vừa nhẹ vừa tiền nhiều nên chốt thép tha hồ ra vựa ve chai. Một hai kẻ cá biệt không nói làm chi, ở đây tay nào cũng thó, tỉ phú đô la còn chịu không nổi nói chi ba ông thầu… À mà quên, nói ai cũng thó là oan cho Năm Đà. Ổng là không bao giờ dính dấp cái ba lăng nhăng. Năm Đà buồn cười lắm, luôn nói ra đời hai tay trắng, lìa đời trắng hai tay… gom cho cố vô rồi ba bữa chết mà mang theo. Năm ngon lắm đó, toàn bộ anh em thợ dưới trướng cai Ba Lân đều là đệ tử của Năm. Chủ trương của Năm là không làm chủ, hoặc cai cung chi cho rách việc. Làm mướn ngon đệ nhứt. Thứ hai làm thứ bảy thu hoạch. Xong.
Nhiều tay thầu công trình lớn nhờ Năm Đà giúp việc cho mình, nhưng Năm lắc đầu:
- Cỡ thằng Ba Lân còn kham không nổi vụ ăn cắp, tao xin chào thua.
Vậy mà Năm Đà lại chấp thuận trở thành cai cho thầu Sơn.
                                        
***
Phải “cốp pha” nói với Đạt “hồ”… Mà khoan, cũng cần giới thiệu sơ về hai thằng này một chút. Phải dân Tiền Giang, Đạt dân Cà Mau lên, gặp nhau ở Xa cảng miền Tây. Hai bên kết tình huynh đệ cùng ghé vô mấy khu công nghiệp đang xây dựng kiếm cái thoát nghèo. Ghé Sóng Thần được một tháng, Bình Dương gần tháng. Cuối cùng tụ nhau dưới trướng Năm Đà:
- Không biết xây tô, không biết cốp pha thì phụ. Vậy thôi.
Hai thằng tuy dốt đặc từ chữ nghĩa đến nghề nghiệp, nhưng được cái vai u thịt bắp. Quan trọng nhất là siêng. Năm Đà huấn luyện hai tháng là ăn lương thợ. Phôn hai cú về hai xứ là bà con anh em kéo lên thiếu điều chật cả công trình. Thấy vậy cai Ba Lân cho Phải chỉ huy dàn cốp pha, Đạt lên trùm xây tô. Cả hai có thêm tiền trách nhiệm cũng tàm tạm, nhưng ăn cắp vật tư dạng đất lở trời thần. Ba Lân biết nhưng nhắm mắt làm ngơ, nói ra sợ anh em nó nghỉ ngang, đi công trình khác là tiêu tùng cả tơi lẫn nón. Phải và Đạt chỉ sợ duy nhất sư phụ Năm Đà, nhưng Năm không đụng chạm tới ai. Quan điểm là mackeno.
- Ổng đang ráp cốp pha với tao - Phải nói - thì thầu Sơn tới gật đầu chào.
- Ông Sơn nói gì mà lôi ổng đi?
- Ông Sơn hỏi dạ có phải chú là thầy…
Đạt cướp lời:
- Thầy? Thầy gì?
- Mày im cái miệng cho tao nhờ. Tao đang kể biết hông ông cố nội? Ông Sơn hỏi có phải chú là thầy Đà dạy Anh văn ở X. không?
- Bà mẹ ơi. Ổng nói sao?
- Ổng trả lời phải.
- Rồi sao?
- Thì ông Sơn bá vai dẫn ổng đi có vẻ thân tình lắm.
- Vậy ra trước đây ổng là giáo viên?
- Chắc luôn. Để lát nữa tao hỏi ổng coi, té ra có nhơn tài nằm trong lá ủ há?
Cả hai đăm chiêu gần hết buổi. Lúc Năm Đà rời căng tin của công trình là tới giờ cơm trưa. Phải hỏi:
- Bộ hồi trước chú là giáo viên hả?
- Ừ.
- Chú dạy cấp mấy?
- Cấp hai.
- Môn Anh văn hả?
- Ừ.
- Thầu Sơn trước là học trò chú hả?
- Ừ.
- Ấy da… Kỳ cục lịch sử nha. Thầy trò lâu không gặp chắc nhiều tâm sự lắm há?
- Cũng không có gì.
Rồi mọi chuyện cũng ngã ngũ. Cai Ba Lân tuyên bố với anh em:
- Ê, nghe nè. Chiều nay tao qua bên công trình Hưng Nghiệp, bên này thầu Sơn giao lại cho chú Năm Đà, tụi bây muốn gì cứ hỏi ổng.
Lính của Phải và Đạt khoái chí vỗ tay reo hò. Ổng mà coi cai chắc phẻ re cái vụ chôm chỉa. Đó là chiều thứ bảy. Trước khi đi Ba Lân giao sổ chấm công cho Năm Đà. Thanh toán  tiền, Đà nói với quý cô bác:
- Mai chủ nhật nghỉ. Thứ hai vẫn tiếp tục. Tao chỉ huy thay Ba Lân. Thằng nào chôm chỉa bất kỳ cái gì tao bắt được thì đừng trách đó nghe.
Có thằng hỏi xách mé:
- Trách là trách làm sao hả chú?
- Nghe đây, thằng Sơn trước đây là học trò tao. Vì lý do mất vật tư và công trình có khả năng bị trễ thời gian nghiệm thu, nên nó nhờ tao giúp, tao nói vậy mong bây hiểu giùm một chút. Trước đây bây muốn làm gì thì làm, nay vuốt mặt phải nể mũi à.
Bọn trẻ tuy có nể chút chút, nhưng đứa nào cũng nghĩ, cha Năm cũng như Ba Lân thôi, ăn thua khỉ gì. Nhưng bao nhiêu ngón chôm Năm ta rành lắm nên em nào cũng bị dính chấu. Năm Đà cười cười:
- Lần đầu tao tha nghe, lần sau thì đừng trách.
Vẫn có lần kế. Năm Đà kêu Phải và Đạt đến:
- Nè, Phải, thằng em mày chôm chốt thép cốp pha, hai túi quần nó năm chục cái là hai ký, trong gà mên cơm một trăm cái nữa, mày tính sao?
- ...
-  Còn thằng Đạt. Em mày và vợ mày ăn cắp sắt, mày muốn làm với tao không? Nếu không mai nghỉ đi, cho bầy anh em bà con mày nghỉ luôn.
Hết hồn vía, cả hai lủi thủi về. Nhưng mà, cha Năm này khó chơi quá, tình thiệt mà nói tất cả những công trình đang xây dựng trong khu công nghiệp, đứa nào không kiếm thêm để cải thiện đời sống là đại ngu. Bà mẹ nó… nghĩ đi nghĩ lại thằng Phải rủ anh em nó bỏ đi công trình khác làm ăn. Vụ này kể cũng lớn chớ không phải chơi. Không có thợ làm, thi công trễ là bồi thường, thầu chết ngay tức khắc. Năm Đà phải đôn quân từ phụ cho cầm bay lên thợ, lại tăng ca đêm để kịp tiến độ. May là Ba Đạt không nư, nó và anh em đòi đi dám chừng Năm Đà xuống nước cho ăn cắp thả dàn luôn quá.
Hú hồn, nửa tháng sau Phải mò về xin Năm cho đầu quân làm lại. Hỏi mới biết, bên công trình mới, thằng cai ăn cắp cả xe tải sắt cây. Nó ăn gian bằng cách cứ phi hai mươi hô biến còn mười tám, mười tám còn mười sáu. Đủ tải nó bán một lần, chẳng may bị bể ổ công an đánh một phát chết giấc. Năm Đà cười:
- Tao nói đi đêm ắt phải gặp ma, mày cứ vậy có ngày cũng chết vì nhục. Ra đời hai tay trắng, lìa đời trắng hai tay mày ơi, gom, nhưng mà đừng có gom của thiên hạ. Kêu anh em mày vô đây. Làm là phải đàng goàng à. Cà chớn là không xong với chú mày đâu.
Vậy là dưới sự chỉ huy của Năm Đà, công trình xong trước kế hoạch. Và như vậy lời chẳng ai biết bao nhiêu, nhưng thầu khoán được thưởng cả tỉ bạc.
***
Tất nhiên rồi, công cán là một chuyện, cái thưởng cho anh em thợ chả thầu nào hẹp bụng. Phải và cả thằng Đạt sáng mắt lên khi thầu biếu không mỗi đứa chục triệu bạc. Bỏ ra một nửa cho anh em chầu nhậu còn lại cái túi mới ấm làm sao. Năm Đà cười:
- Hai thằng bây thấy chưa? Đòi bỏ đi nữa thôi?
Để cảm tạ ơn thầy, trò Sơn biếu thầy cái phong bao dày cộp. Năm xé phong bao đếm chẵn chòi hai mươi triệu. Lấy một triệu, còn trả lại trước con mắt bá quan:
- Thầy cứ cầm - thầu Sơn lễ phép - em biếu thầy.
- Không tao lấy nhiêu đây thôi, cái gì không đáng là không hưởng.
Phải cốp pha lên tiếng:
- Sao kỳ vậy thầy Năm? Bộ ông chê ít hả?
- Kệ tao đi.
Sơn và anh em trong ê kíp khẩn khoản mời Năm Đà đi quán làm thùng bia cho vui. Ờ, vậy thì được. Thợ hồ thằng nào không rượu sớm trà khuya. Dân miền Tây ghé miền Đông là Đông không dám so cao thấp cái vụ tửu lượng với Tây. Cả hai chục thằng vai u thịt bắp mồ hôi dầu cùng vào Thắng Lợi Quán. Ông trời ơi, ngó xuống mà coi dân miền Tây uống bia, dân tình gì lạ thiệt, không có cái toilet nào chịu nổi cho hai chục mạng liên tục đứng lên ngồi xuống. Chỉ có khô bò với đậu phộng da cá mà hết hai triệu bạc, còn bia mỗi thằng chục lon Ken chớ mấy. Đến đây là cả chủ lẫn tớ đều ngà ngà, thiệt ra Năm ta không bia rượu, lâu lâu mới tí chút thành ra nhanh tới bến. Năm Đà nói:
-  Lúc đó con người mình hèn hạ lắm, giấc mơ lớn nhất không qua một bữa cơm trắng có hột vịt chiên. Nhưng mà, gì thì gì, tao vẫn trụ qua thì gian khó đó, với tao, đói no đã tường nên gian cái của người là không có tên tao.
- Sao chú nghỉ dạy học?
- Thời mở cửa nhờ có tí tiếng Anh, có mấy người quen nhờ kèm cặp, sẵn trớn tao xin dạy hợp đồng, sau này đầy đủ giáo viên thì tao phải rút thôi.
Sau chầu bia bọt, thầu Sơn cho anh em xả láng tăng hai ở karaoke máy lạnh. Mười một giờ đêm ai về nhà nấy chỉ còn lại Năm Đà, Phải, Đạt và Sơn. Sơn gợi ý:
- Bây giờ mình đi mát xa cho thoải mái há?
- Thôi tao về - Năm Đà nói - Bà xã trông. Với lại mát xa là cái khỉ gì?
- Là tẩm quất cho thư giãn vậy thôi.
- Chỉ vậy thôi?
- Dạ.
Bộ tứ lên xe kéo đến mát xa Nga Kiều Lục.
***
Chắc chắn là cả một đời Năm Đà chỉ biết xa xiếc qua lời kể. Dân đói rách coi đồng bạc bằng bánh xe, thuốc không dám hút rượu không dám uống, bỏ ra hai trăm nghìn mua một vé mát xa họa có điên. Mà mát xa là sao vậy ta? Đà tự hỏi như vậy. Kệ, không phải tiền mình, thử một lần xem sao. Có tí men con người ta dễ liều lĩnh lắm.
Gã bồi dẫn bộ tứ đi qua một hành lang hun hút, đèn xanh đỏ vàng chớp chớp nhá nhá có vẻ liêu trai chí dị. Dừng trước cửa một căn phòng, hắn đưa cho mỗi người một khăn choàng và một cái xì po còn nguyên trong bao
ni lông. Năm Đà cũng bắt chước ba thằng ôn dịch lột truồng ra, áo quần được bỏ vào một ngăn tủ. Nong xì po vô rồi cùng nhau vào phòng. Sợ mất tiền Năm lấy cái ví da nhét vô cạp xì po.
Trong phòng cũng đã có ba sinh vật giống đực khác đang ngồi trên một ghế dài. Khăn choàng vắt lên vai, Năm Đà chả hiểu đầu cua tai nheo làm sao. Bỗng nhiên có tiếng xì xì vang lên, rồi không biết từ đâu có một luồng hơi bay ra tràn ngập khắp căn phòng. Mùi kinh giới, mùi lá sả, lá khuynh diệp tỏa ra nồng nàn thơm ơi là thơm. Năm hít một hơi dài và ngay tức khắc tỉnh rượu.
Nghĩ thầm thì cũng như khi cảm mạo bà xã nấu cho nồi nước lá xông. Xông hơi như vầy kể quá thú. Hơi nóng bay ra và căn phòng ngập trong mịt mù sương. Thấy thiên hạ dùng khăn choàng lau mồ hôi Năm cũng lau. Hai mươi phút trôi qua, không hiểu sương mờ biến dần đi đâu ráo trọi. Theo chân mấy thằng cốt đột, Năm được bồi dẫn đến một căn phòng khác.
Đó là phòng tắm cá nhân với vòi nước nóng lạnh. Thợ hồ chuyên trang trí nội thất nên Năm rành. Với đủ loại xà bông dành cho các ngôi sao thế giới ken dày trên kệ. Năm bốc đại một lọ rồi tha hồ kỳ cọ. Rất chi sang trọng, tắm xong, thượng đế lột cái xì po quăng vô sọt rác và nong một cái mới tinh khác vào. Ung dung xô cửa bước ra. Đến nước này thì Năm nghe thằng người mình đã bước một bước lâng lâng vào cái văn minh mới.
Tay nắm cái ví cả chục triệu bạc. Gã bồi đưa Năm cứ như đi vào một mê cung. Lại dừng trước một căn phòng, gã xoáy nắm đấm cửa và ra hiệu cho Năm vào.
Trong  phòng có một giường nằm. Cái giường cũng thiết kế một cách kỳ cục. Năm Đà không hiểu người ta khoét một lỗ tròn làm chi chỗ đầu nằm. Đang thắc mắc thì đột nhiên tấm màn khẽ lay động, thì ra bên trong có một cửa khác và ở đó xuất hiện một cô gái đẹp như tranh, vận một chiếc váy ngắn cũn cỡn. Người đẹp cười tươi như hoa:
- Nằm đi anh.
Cái giường này thì nằm làm sao? Rõ gã hai lúa. Cô gái sành sỏi:
- Anh úp mặt vào khoang trống này.
Ra thế. Cái lỗ là để anh thoải mái khi nằm sấp cho nhân viên mát xa tẩm quất. Năm ta cả đời không biết vụ gái gú là chi ngoại trừ bà xã nhà. Nông dân với cái tà lỏn, xì po nay bận lần đầu, gần như trần truồng trước một cô gái nhỏ hơn con gái mình, Năm cực kỳ bối rối. Ngay lập tức già khắc muốn xô cửa bước ra. Nghĩ cũng thẹn chứ, nếu là một tay chơi hay một kiểu trâu già khoái gặm cỏ non thì chẳng nói làm chi. Tuy cũng chỉ là một sinh vật giống đực, cũng hỉ nộ ái ố sân si. Nhưng cái vụ của lạ này ngó vậy chứ đâu phải vậy, đâu phải ai cũng như ai. Cái gì nó cũng phải từng bước một mới dần quen để con người hóa thú. Không tin đi hỏi tất cả các giang hồ từ hảo hớn đến hảo không hớn, thằng nào lần đầu đụng vô ngà ngọc thịt da mà không rúm người lại. Như Năm già sấp người trên chiếc giường mà đâu có biết chi khoái khẩm khi tay của người đẹp mân mê trên cái lưng khét mùi nắng gió. Và người đẹp gợi chuyện:
- Anh ở đâu?
 Năm Đà xoay người:
- Chú ở gần đây. Cháu bao nhiêu tuổi rồi?
- Tuổi tác làm chi anh, ở đây không chú cháu anh ơi.
Năm Đà muốn ngạt thở, hỏi:
- Cháu làm nghề này lâu chưa?
- Anh hỏi làm gì?
Năm ngồi dậy:
- Chú nói thật với cháu, đây là lần đầu tiên chú bước vào không khí này. Chú không thể để một đứa bằng tuổi con gái mình hầu hạ. Cháu thông cảm cho chú. Cho chú hỏi, chú sẽ phải trả cho cháu bao nhiêu công việc này?
Cô gái nhìn ông già rất lâu. Rồi trả lời:
- Cháu không có lương, cháu chỉ nhờ vào phần boa của khách.
- Chỉ vậy thôi?
- Dạ, nếu khách mời đi chơi thì khá hơn.
- Chú hỏi thêm một câu được không?
- Dạ.
- Tại sao cháu sa vào bước này?
- Nghề này dễ kiếm tiền chú ạ.
- Trước mắt là vậy, nhưng rồi sau sẽ ra sao?
- Cháu không biết. Kệ, ra sao thì ra.
Năm Đà lôi cái ví trong cạp xì po, nhét vào tay cô gái mười tờ giấy trăm:
- Phần của cháu đây. Cháu mở cửa cho chú, chú phải về.
Cô gái trả lại tiền cho Năm Đà:
- Nhiêu đây là hai lần cháu đi chơi với khách ở nhà nghỉ. Cháu trả cho chú, còn tiền boa, lát nữa chú chung ở quầy tiếp. Tiền này sẽ được xé ra chia phần cho bảo vệ.
- Bảo vệ?
- Dạ là người đưa chú đến đây.
- Chú hiểu, nhưng cháu có thể giữ lại cho riêng mình.
- Cháu có thể, nhưng với chú thì không được.
- Tại sao?
Cô gái đăm đăm nhìn Năm Đà:
- Tại vì em…
- Đừng có em. Cháu còn nhỏ tuổi hơn con gái chú.
- Em biết, nhưng vì em là học trò của thầy. Thầy là thầy Đà ở X. phải không?
Năm Đà kinh ngạc nhìn cô gái. Đời có những cuộc hội ngộ như thế này ư? Đời này chuyện hay dở gì cũng xảy ra được hết.

Nguyễn Trí

Cuộc sống tại Nhật (trích từ vanngheblogpost)

Viết bài này, tôi không hề có ý định nói về cuộc sống của người Việt Nam nói chung tại Nhật. Tôi chỉ nêu nhận xét chủ quan của riêng tôi đối với những điều tai nghe mắt thấy tác động trực tiếp đến cuộc sống của cá nhân và gia đình tôi tại Tokyo. Vì thế nếu các ý kiến của tôi khiến một số quý vị không đồng tình, mong các quý vị bỏ qua.

Trước khi tới xứ sở của hoa anh đào, tôi đã sống 18 năm thời niên thiếu của mình rồi sau này làm việc vài năm tại Việt Nam, 11 năm tại Liên xô cũ, một thời gian tại châu Âu, và thăm một số trường đại học tại Hoa kỳ. Cuộc sống ở nhiều nước đã giúp tôi kiểm chứng trong một chừng mực nhất định độ tin cậy của câu ngạn ngữ tôi thường nghe thời còn là sinh viên tại Nga:

Ba năm đi Pháp bằng một giáp đi Nga.
Năm năm ở Tây bằng một giây ở Nhật.

Theo tôi, cái "may mắn" lớn nhất của thần dân xứ Phù Tang có lẽ là nước Nhật đã thua trong Đại chiến thứ Hai. Về mặt tâm lý, thất bại đó khiến người Nhật cảm thấy nhục nhã, và quyết tâm đưa dân tộc mình vươn lên về mọi mặt để "rửa hận". Thất bại đó cũng khiến dân tộc Nhật trở nên khiêm tốn, nhún nhường hơn trong giao tiếp vì có lẽ họ không có "chiến thắng oanh liệt" nào để họ có thể "vênh váo" với thế giới, và quá khứ thê thảm của Đệ Nhị Thế Chiến không để lại gì để họ có thể trở thành "ăn mày dĩ vãng" [1]. Về chính trị, thất bại đó khiến nước Nhật ngay sau chiến tranh "bị" đặt dưới sự kiểm soát cuả Hoa kỳ. Từ đó Nhật bản được Hoa kỳ giúp đỡ về mọi mặt và trở thành đồng minh chặt chẽ của Hoa kỳ. Bản Hiến pháp của Nhật sau Đại chiến thứ Hai là do người Mỹ viết năm 1946 [2]. Đó là một bản hiến pháp hết sức dân chủ.Người Nhật, từ ông thủ tướng (và gia đình, họ hàng ông ta) đến cậu học sinh tiểu học, tất cả đều rất tôn trọng pháp luật và thực hiện đúng Hiến pháp. Đó là điều mấu chốt đưa đến những ưu điểm dưới đây.

1) Cuộc sống ở Nhật rất an toàn
image
Hồi còn đi học, tôi đọc sách thấy nói mô hình của xã hội giàu có thanh bình là thời vua Nghiêu vua Thuấn bên Tàu, tiền rơi ngoài đường không có ai thèm nhặt. Lúc đó tôi đã tự hỏi không biết bao giờ và ở đâu mới lại có được một xã hội như vậy. Nhật bản là câu trả lời khẳng định cho tôi. Ở đây nếu đi tàu mà bạn vô tình quên túi (trong đó có thể có tiền, máy ảnh, điện thoại di động v.v.) trên tàu, bạn chỉ cần báo cho nhân viên nhà ga. Sau đó họ sẽ gọi điện nhắn bạn đến nhận vì thông thường là họ sẽ tìm thấy đồ bạn để quên, do không có ai đụng đến nó cả. Một lần chúng tôi đi tàu ra sân bay. Sau khi chúng tôi lên tàu rồi, trong lúc chờ tàu khởi hành, bỗng một nhân viên nhà ga xuất hiện, tay dơ cao một cái túi và nói to đủ để tất cả hành khách đều nghe thấy: "Cái túi này của ai đây?". Vợ tôi giật mình nhận ra đó chính là túi của mình để quên trên ghế phòng đợi tàu, vội chạy tới nhận, chỉ vài giây trước khi tàu chuyển bánh. Một lần khác, vợ tôi đi chợ và đánh rơi ví. Trong ví có tiền, giấy căn cước, chìa khóa nhà, v.v. Hai hôm sau, người gác cửa báo xuống nhận. Người nhặt được ví và mang đến trả tận nơi là một sinh viên. Con trai tôi có lần đi chơi cũng đánh rơi ví trong đó có thẻ học sinh và chìa khoá vào nhà. Mấy hôm sau, những thứ cháu đánh rơi đã được ai đó tìm thấy và gửi đến địa chỉ nhà tôi mà không đề địa chỉ người gửi. Năm 1999 chúng tôi tổ chức một hội thảo quốc tế tại viện nghiên cứu vật lý hóa học Nhật bản (gọi tắt là viện RIKEN) – nơi tôi làm việc từ 1995 tới nay. Một nhà vật lý Italia đại biểu hội nghị, trong khi đi chơi ở Tokyo, đã đánh rơi hộ chiếu của mình. Anh ta hết sức hốt hoảng vì chỉ sau hai ngày anh ta sẽ phải bay về nước. Chúng tôi nói anh cứ yên trí, gọi điện báo cho Đại sứ quán Italia, rồi ngồi chờ. Quả nhiên ngày hôm sau, Đại sứ quán Italia gọi điện nói có người đã nhặt được hộ chiếu của anh và gửi đến Đại sứ quán, anh chỉ việc đến nhận lại hộ chiếu. Anh ta thốt lên: "Thật là không thể tin được!". Anh đã lên đường về nước đúng như lịch trình.

image
Mặc dù đôi khi đọc báo hay xem TV tôi cũng thấy tin nói về các vụ kẻ trộm đột nhập nhà ở, kẻ cướp cướp nhà băng, kẻ cắp móc túi người say rượu trên các chuyến tàu vắng khách về khuya, nhưng tôi chưa hề bị hoặc chứng kiến bất cứ một vụ ăn cắp vặt nào ở nơi công cộng tại Nhật, kể cả trên những chuyến tàu chật cứng người vào giờ đi làm sáng sớm. Mới đến Nhật người ta có thể lấy làm lạ là mọi người ra đường để đồ đạc của mình rất hớ hênh: ví tiền bỏ túi sau không cài, nhô cả ra ngoài, điện thoại di động nhét túi sau với cả một đám dây trang trí như mời gọi kẻ móc túi, vào tiệm ăn thì vứt túi lên ghế rồi bỏ đấy đi nhà vệ sinh, mà không hề sợ là túi sẽ "bốc hơi" lúc mình vắng mặt. Sau khi đã sống ở Nhật một thời gian, người ta hiểu rằng sẽ không có chuyện gì xảy ra với những "sơ ý" đó, vì xã hội ở đây rất an toàn. Hầu như không có ai động đến sở hữu của người khác. Đi chơi ban đêm mà bị trấn lột là chuyện khó xảy ra ở Tokyo.

image
Người Nhật không ồn ào, không nói chuyện oang oang hoặc gọi nhau í ới ngoài phố, và tất nhiên là tôn trọng luật đi đường. Nếu họ chẳng may đụng phải nhau, thì cả hai cùng cúi xuống xin lỗi nhau với một thái độ thực sự thành khẩn. Xe cộ rất nhiều nhưng hầu như không nghe thấy tiếng còi xe hơi. Nếu xe hơi hay xe máy quệt phải nhau thi họ cũng từ tốn giàn xếp hoặc chờ cảnh sát tới. Tôi có lần chứng kiến một xe hơi đi từ hẻm ra đường lớn, chẳng may đụng phải một thanh niên đang phóng xe máy phân khối lớn. May thay anh ta không việc gì, vì nhảy vọt được ra khỏi xe, như trong phim Holywood vậy. Chỉ có xe máy là bẹp. Người lái xe hơi chắc chắn là sai. Ngay cả khi đó, anh thanh niên, trông rất "ngầu", cũng không hề to tiếng. Cả hai bên để nguyên hiện trường chờ cảnh sát tới giải quyết.

2) Quan chức hành chính và cảnh sát thực sự là các đầy tớ của nhân dân
image
Điều 15 trong Hiến pháp của Nhật quy định "tất cả các quan chức và nhân viên hành chính là đầy tớ của toàn thể cộng đồng" [2].  Bộ máy hành chính của Nhật cũng khá cồng kềnh, và mọi việc giấy tờ không phải khi nào cũng nhanh. Tuy nhiên, những quan chức và nhân viên hành chính bao giờ cũng cố gắng giải quyết công việc một cách tốt nhất cho dân, với một thái độ rất lịch sự, niềm nở, kể cả khi "dân" là một cậu bé kém họ hai ba chục tuổi. Nếu không giải quyết được ngay ngày hôm đó, thì họ bao giờ cũng hẹn chính xác ngày có  kết quả, và không bao giờ sai hẹn. Họ hiểu rất rõ là họ làm việc để phục vụ nhân dân. Lương của họ là do dân đóng thuế mà có. Bất cứ người dân nào cũng có thể phát đơn kiện nếu họ phục vụ kém, và họ sẽ bị thải hồi ngay. Bất lịch sự, cửa quyền, sai hẹn, chứ chưa nói "ăn hối lộ", là điều xa lạ đối với hệ thống hành chính cơ sở ở đây. Không bao giờ có hiện tượng nhân viên hành chính lại dám "lên lớp" cho người dân.

Con trai tôi có lần thốt lên: "Công an ở Nhật hiền thật, bố nhỉ!". Đấy là sau cái lần cháu đi chơi đánh mất chìa khoá xe đạp. Vì lúc đó đã muộn, các hiệu chữa xe đạp đã nghỉ, nên cháu phải bê xe đến đồn cảnh sát gần đấy cầu cứu các chú cảnh sát. Họ phải dùng kìm cộng lực cắt khóa để cháu đạp xe về nhà. Nói chung, tôi chưa gặp trường hợp nào cảnh sát giao thông chặn người xét hỏi vô cớ giữa đường, huống hồ là hành hung người dân. Họ luôn từ tốn, lịch sự chỉ đường kỹ càng khi được hỏi, vì các đồn cảnh sát thông thường là nơi người đi đường vào hỏi đường. Họ có đầy đủ bản đồ chi tiết của khu vực họ. Chuyện cảnh sát tìm cách chặn xe để phạt tiền là chuyện không có ở Nhật. Người lái xe bị phạt nếu họ thật sự phạm luật, gây tai nạn, v.v. Cảnh sát Nhật không được phép dùng vũ khí nóng (như súng) để uy hiếp dân chúng. Trong những cuộc dẹp rối loạn trật tự công cộng, họ chỉ được dùng quá lắm là gậy bằng gỗ.

3) Khách hàng thực sự là vua
image
Ở Nhật người bán hàng hết sức lễ phép và thực sự chiều chuộng khách hàng, cho dù khách hàng chỉ xem, không mua gì, hoặc giá trị của thứ mua chỉ vài trăm yên (vài USD). Không bao giờ người bán hàng nhận xét, bình phẩm về sự lựa chọn của khách hàng. Sau khi khách hàng mua, trả tiền xong, họ đều gói ghém hết sức cẩn thận trước khi trao hàng cho khách, sau đó chắp hai tay trước bụng cúi chào cung kính, mắt nhìn xuống. Nếu những người bán hàng đó đi mua hàng (đi chợ chẳng hạn), họ cũng là khách hàng như bạn và cũng được những người bán hàng khác phục vụ tử tế như vậy.

Ít lâu sau khi tôi vừa đến Nhật, một lần tôi ghé hiệu Yamano Music - một hiệu bán nhạc cụ nổi tiếng ở khu Ginza – Tokyo. Tại hiệu này có bán các đàn đại dương cầm Yamaha, Steinway, Bechstein giá hàng trăm ngàn US dollars. Nhưng thứ mà tôi mua chỉ là một miếng dạ đỏ để phủ phím đàn piano. Giá miếng dạ đó là 600 yen (khoảng 6 USD). Tôi gọi người bán hàng. Ông ta dạ ran chạy đến. Tôi lại không có tiền lẻ, nên tôi đưa ông ta 10,000 yen (khoảng 100 USD). Ông ta cúi người, hai tay đỡ lấy tờ tiền, nói: "Xin quý khách đợi cho một lát", sau đó chạy nhanh vào phía trong. Một khoảnh khắc sau, ông ta quay lại, hai tay cầm một cái đĩa sứ nhỏ trên để miếng dạ đã được gói cẩn thận, hóa đơn thanh toán, tiền thừa. Rồi ông ta lại cung kính cúi mình hai tay nâng cái đĩa lên ngang mặt để tôi dễ lấy. Sau đó, ông ta lại cúi rạp xuống một lần nữa, miệng nói to: "Xin cảm tạ quý khách!"

image
Rất ấn tượng về điều này, tôi kể chuyện đó với một giáo sư Nhật. Ông ta nói: "Đấy là tiêu chuẩn phục vụ thông thường ở đây, nhất là tại các cửa hàng nổi tiếng như Yamano Music. Anh trả tiền và anh có quyền được hưởng sự phục vụ tốt nhất". Sau này tôi thấy đó là trình độ phục vụ rất chuyên nghiệp của xã hội Nhật bản, vượt xa tất cả các nước khác mà tôi đã đến (là Việt Nam quê hương tôi, Trung Hoa, Nga Xô, Ấn độ, Pháp, Đức, Hà Lan, Italia, Hy lạp, Tây Ban Nha, và Hoa kỳ).

Miếng dạ là thứ nhỏ. Bây giờ tôi kể đến thứ to hơn một chút. Cách đây vài năm tôi mua một cái đàn đại dương cầm (grand piano) ghép kỹ thuật số gọi là GranTouch cuả hãng Yamaha, giá ngót nghét 6,000 USD (kể cả ghế ngồi). Sau khi đàn được vận chuyển đến nhà, tôi chơi vài hôm và phát hiện ra một trục trặc nhỏ là khi chơi một hợp âm nhiều nốt, độ vang của một hai nốt thỉnh thoảng bị cắt sớm hơn các nốt khác. Tôi gọi điện phàn nàn với cửa hàng. Sau vài hôm, hãng Yamaha cử chuyên gia tới nhà tôi dùng máy để kiểm tra, vì hiện tượng này rất khó phát hiện, và không phải lúc nào cũng xảy ra. Sau khi xác nhận là có trục trặc thật, họ vận chuyển một cái đàn khác, cũng mới tinh đến, để cạnh cái đàn kia để tôi chơi cả hai để so sánh. Sau một hồi đắn đo, tôi đã chọn cái đàn họ mới mang đến. Họ lại vui vẻ đem cái đàn kia đi. Mỗi lần vận chuyển như vậy xe cần trục phải trục cả cái đàn to tướng lơ lửng qua bao-lơn nhà (balcony). Một tốp gồm ba người đàn ông lực lưỡng, và một chuyên gia kỹ thuật cùng làm việc. Tôi không phải trả thêm bất cứ một yen nào. Thấy họ lao động vất vả, tôi mời họ uống nước giải khát. Họ lễ phép từ chối với lý do là họ đang làm công vụ.

Vợ tôi luôn cảm kích mỗi khi nhớ lại lần phải nằm bệnh viện nhà nuớc (công) ở Nhật. Tất cả mọi người - từ bác sỹ, y tá, hộ lý, đến nhân viên phục vụ, quét dọn - đều rất lịch sự, dịu dàng, quan tâm chăm sóc như thể cả bệnh viện chỉ có mỗi một mình vợ tôi là bệnh nhân vậy, khiến vợ tôi nói: "Mình thật sự cảm thấy mình là một con người với ý nghĩa đầy đủ của nó." Máy móc ở bệnh viện đều rất tối tân. Phần lớn các bác sỹ nói được tiếng Anh. Một số bác sỹ trẻ nói tiếng Anh giỏi. Mấy người bạn Việt Nam khác ở đây, từng vào bệnh viện Nhật, cũng đồng ý với chúng tôi như vậy. Đến khi vợ tôi kể chuyện này với một người bạn Nhật, bà này chẳng tỏ vẻ gì là ngạc nhiên cả. Bà ta cho điều đó là tất nhiên. Bà ta bảo: "Người bệnh là người ốm yếu, đầy lo lắng ưu tư, nên bác sỹ, y tá phải có nhiệm vụ làm dịu đi sự băn khoăn đó". Nghe nói bệnh viện tư nhân phục vụ còn tốt hơn thế.

image
Chuyện phục vụ tốt trên mặt đất ở Nhật kể không hết. Phục vụ trên trời cũng "siêu" không kém. Ai đã bay Japan Air Lines (JAL) có thể dễ dàng nhận thấy điều đó. Các cô chiêu đãi viên của Nhật bao giờ cũng hết sức nhã nhặn, lịch sự, nói như rót mật vào tai. Có lần tôi đang ngồi trên một chuyến bay của JAL từ Tokyo sang châu Âu, thì một con muỗi từ đâu đó xuất hiện vo ve trước mặt tôi. Tôi đành vỗ hai bàn tay đập chết con muỗi. Ngay lúc đó một cô chiêu đãi viên xinh đẹp tình cờ đi ngang qua nhìn thấy. Cô ta lập tức cúi xuống, miệng mỉm cười, bàn tay trắng muốt xòe ra để … đỡ lấy cái xác con muỗi đem vứt đi.

4) Không ai xâm phạm quyền tự do biểu hiện
image
Điều 21 trong Hiến pháp cuả Nhật [2] đảm bảo hoàn toàn không có bất cứ một sự kiểm duyệt nào đối với quyền tự do biểu hiện của mỗi người dân. Vì vậy, ở Nhật không có bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào có quyền bắt bạn cắt xén sáng tạo của bạn, hoặc ngăn cấm bạn triển lãm hoặc in ấn tác phẩm của mình vì những gì bạn viết hoặc vẽ ra trong tác phẩm của bạn. Nếu có tranh chấp liên quan xảy ra, thì cả hai phía: phía muốn kiểm duyệt và phía tác giả hoặc nhà xuất bản đều bình đẳng trước pháp luật, tức là đều có quyền mời luật sư và giải quyết tranh chấp tại tòa án (Như vụ con gái một chính khách kiện một nhà xuất bản đã đăng vụ ly dị của cô ta lên báo gần đây). Tiêu chuẩn duy nhất để một bức tranh được treo tại triển lãm tập thể của một hội mỹ thuật nào đó, tại một địa điểm công cộng nào đó như bảo tàng mỹ thuật, gallery, v.v. là nghệ thuật thuần tuý, và chỉ có nghệ thuật mà thôi. Tranh đẹp thì được treo. Tranh xấu (hoặc không đẹp bằng) thì bị loại. Tất nhiên đẹp hay xấu còn tuỳ thuộc vào thẩm mỹ của hội đồng nghệ thuật. Vì thế để giảm tối thiểu sự thiên vị của một vài "ủy viên hội đồng nghệ thuật", các hội mỹ thuật ở Nhật thường mời tất cả các hội viên (vài trăm người) cùng họp để chọn tranh, bằng cách dơ tay biểu quyết. Tranh nào được nhiều hội viên chọn thì được treo.

5) Hệ thống văn hoá giáo dục và các viện nghiên cứu:
image
Nhật bản là nước có tỷ lệ người biết đọc biết viết cao nhất thế giới, tới 99% dân số. Người Nhật kể cả tầng lớp lao động ít học cũng hành xử rất có văn hóa. Mọi người nói năng rất lịch sự. Không thấy ai nói tục chửi bậy ở nơi công cộng. Trên các phương tiện giao thông công cộng, ngoài phố, rất khó phân biệt người giàu người nghèo, vì ai nấy đều ăn mặc đẹp đẽ, lịch sự như nhau, tuy là không ai giống ai. Những người làm cho các công ty thường mặc "com-lê" đeo "cà-vạt". Giới trẻ ăn mặc hiện đại, lố lăng hơn, nhưng không hề có ai dám tỏ ý phê bình, chê bai, chứ chưa nói là cấm đoán, dù là với bất cứ lý do gì kể cả "thuần phong mỹ tục". Ai cũng hiểu đó là quyền tự do cá nhân được hiến pháp tôn trọng tuyệt đối. Một số ít trường không cho phép học sinh trung học nhuộm tóc. Nhiều trường khác không hề ngăn cấm.  Có lần một thày giáo bị bố mẹ một học sinh kiện vì đã bắt con của họ gội sạch mái tóc nhuộm, vì như vậy là vi phạm tự do thân thể của học sinh. Trừ một số người "vô gia cư" (homeless) sống thường trực tại công viên Ueno ở trung tâm Tokyo, ngoài phố hầu như không gặp người rách rưới hoặc người ăn xin. Trong quan hệ giao tiếp, người Nhật thường rất nhún nhường, ít khi nói về mình, về gia đình con cái mình. Đặc biệt họ không bao giờ khoe khoang, nhất là khoe giàu, khoe giỏi hơn người khác, vì họ tránh hết sức lòng ghen tị [3]. Họ đánh giá cao tình hữu nghị lâu dài. Sau khi họ đã tin tưởng bạn, họ giúp đỡ bạn vô điều kiện.

image
Nói chung học sinh Nhật rất tôn trọng thầy cô giáo và các học sinh lớp trên. Hệ thống tiểu học của Nhật khá nhẹ nhàng, học như chơi. Lên trung học thì bắt đầu căng hơn vì phải học để thi vào các trường cao học (cấp 3) tốt thì mới có cơ may thi được vào các trường đại học tốt. Tốt nghiệp các trường đại học danh tiếng (như ĐHTH Tokyo, ĐHTH Waseda, v.v.) thì khả năng tìm được việc làm ở các công ty tốt sẽ lớn hơn. Vì thế học sinh Nhật cũng "học thêm" ở các trung tâm luyện thi bên ngoài. Nhưng những thầy dạy ở các trung tâm "học thêm" đó tuyệt đối không được dạy tại các trường học chính quy. Hoàn toàn không có việc một thầy (cô) giáo sáng dạy chính khóa, chiều lại dạy "thêm" cho chính học sinh lớp mình. Giáo giới được xã hội rất tôn trọng, và được trả lương khá cao, tăng lương định kỳ, và được tiền thưởng hàng năm bằng 5 tháng lương. Lương một giáo viên độc thân 23 – 24 tuổi mới vào nghề là khoảng 3 triệu yen (27 ngàn USD) mỗi năm. Một giáo viên 40 tuổi có một vợ và 2 con hưởng lương khoảng 5.5 triệu yen (50 ngàn USD) mỗi năm, tương đương lương phó giáo sư đại học (không quá 35 tuổi) khoảng 5 triệu yên (45 ngàn USD) mỗi năm [4].

Sách vở, thiết bị phục vụ cho việc học ở Nhật rất đẹp, hiện đại và đầy đủ. Lớp học thường được trang bị các phương tiện nghe nhìn như TV, video, v.v. Đặc biệt các môn ngoại khóa rất đa dạng. Tất cả học sinh từ trung học trở lên đều tham gia hoạt động ngoại khóa tại các câu lạc bộ khác nhau (âm nhạc, hội họa, thể thao: bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng chầy, tennis, badminton, bơi, judo, karate, aikido, kiếm thuật, bắn cung, v.v.). Tất cả đều được trang bị rất chuyên nghiệp và luyện tập hàng ngày (Người Nhật đã làm gì thì thích làm rất "chuyên nghiệp", ít nhất là về trang bị dụng cụ.).

image
Khá nhiều trẻ con Nhật được bố mẹ cho học nhạc, tuy không phải tất cả theo được đến cùng. Nhiều gia đình có đàn piano đứng (upright piano), thậm chí đàn grand piano (đại dương cầm). Hãng Yamaha có một mạng lưới dạy âm nhạc trên toàn nước Nhật. Các cô giáo đều tốt nghiệp đại học âm nhạc, tài nghệ cao, trình độ sư phạm rất giỏi, và không bao giờ quát mắng học trò. Một cô giáo piano, khi giảng cho học sinh phải chơi không rung cổ tay, đã để một cục tẩy lên cổ tay mình rồi chạy ngón mà cục tẩy vẫn nằm trên cổ tay cô, không rơi xuống đất (!) Học sinh học piano đến giờ lên lớp bao giờ cũng được chơi đại dương cầm Yamaha. Nhiều người khi vào đại học đã học 10 -12 năm piano, sau đó lại tiếp tục học thêm, tuy không trở thành nhạc sỹ chuyên nghiệp. Vì thế trình độ âm nhạc nghiệp dư của người Nhật khá cao. Các kinh điển của các nhà soạn nhạc cổ điển như Bach, Mozart, Beethoven, Mendelssohn, Chopin, Listz, các nhạc sỹ nghiệp dư này đều chơi như "cháo" cả. Ở Tokyo có nhiều phòng hoà nhạc cho các nhạc sỹ nghiệp dư biểu diễn không mất tiền, hoặc phải trả rất ít tiền, nhưng nhạc cụ bao giờ cũng là hạng đầu bảng như Steinway hoặc Yamaha concert grand piano. Tất nhiên, không phải xin phép bất cứ một cơ quan văn hoá nào để trình diễn ca nhạc. Mọi việc đều do ca sĩ, nhạc công và chủ phòng hòa nhạc quyết định.

Các viện nghiên cứu quốc gia lớn của Nhật thường giầu có hơn các trường đại học. Ví dụ là viện RIKEN đã nói ở trên. Đây là một viện nghiên cứu hàng đầu trên thế giới. Viện này có khoảng 5,500 người làm việc, trong đó chỉ có khoảng 700 nhân viên hành chính phục vụ các nhà nghiên cứu. Viện có 5 cơ sở đóng tại Wako (ngoại ô Tokyo), Tsukuba, Harima, Yokohama, và Kobe. Kinh phí nghiên cứu của viện hàng năm, chủ yếu do Nhà nước cấp, vào khoảng 80 – 85 tỷ yên (ngót ngét 800 triệu USD), tức là trung bình chi phí cho mỗi đầu người làm việc tại RIKEN là khoảng 150 ngàn USD mỗi năm [5].

Khối cán bộ hành chính của RIKEN làm việc đúng như "các đầy tớ của các nhà khoa học". Ở đây không hề có chuyện phòng "Tổ chức cán bộ" hay vụ "Hợp tác quốc tế" "tác oai" các cán bộ nghiên cứu. Các nữ thư ký đều hiểu rất rõ vị trí và chức năng của mình. Một số người trong số họ cũng đã từng tu nghiệp ở Anh, Hoa Kỳ, nói tiếng Anh như người Anh người Mỹ. Họ luôn luôn niềm nở, rất lịch sự, khiêm tốn, và rất thành thạo trong công việc của mình. Mỗi lần tôi đi công tác nước ngoài (dự hội nghị quốc tế, hợp tác nghiên cứu), bất kể đó là Hoa kỳ, châu Âu, Trung quốc, hay Việt Nam v.v., tôi chỉ phải làm hai động tác. Đầu tiên là thông báo cho giám đốc của laboratory của tôi. Sau khi giám đốc đồng ý (thường là bằng miệng), tôi phải điền vào một trang A4 in sẵn hành trình, thời gian công tác của tôi, kèm theo một dự báo giá vé máy bay của hãng du lịch. Tất cả mọi việc còn lại là công việc của cô thư ký và bộ phận tài chính của viện. Họ sẽ tính tiền công tác phí chi cho tôi (gồm chi phí ăn, ở, đi lại) cộng với tiền vé máy bay. Sau đó toàn bộ số tiền đó sẽ được viện tự động chuyển tới tài khoản cá nhân của tôi tại ngân hàng, trước khi tôi đi công tác. Sau khi đi công tác về, nếu có những khoản chi tiêu khác liên quan tới công việc, viện sẽ thanh toán nốt theo biên lai. Trong 9 năm trời làm việc ở RIKEN tôi chưa bao giờ thấy họ chậm trễ trong việc chi trả đó. RIKEN quan niệm rằng việc một cán bộ khoa học của RIKEN được mời dự hội nghị quốc tế, hoặc hợp tác quốc tế, là một cơ hội để phát triển khoa học nói chung, đồng thời đem lại lợi ích, danh giá cho RIKEN nói riêng trong cộng đồng quốc tế. Quà cáp biếu xén sau khi đi công tác về là điều "bất ngờ", không chờ đợi, và không phải thông lệ ở đây, ngoại trừ đó là ý thích của cá nhân người đi công tác. Và cũng không phải vì thế mà người đó được đối xử tốt hơn hoặc tồi hơn so với người khác.
Một xã hội cho dù có văn minh đến đâu cũng có cả mặt tốt lẫn mặt xấu. Bài này chỉ liệt kê một số mặt tốt của xã hội Nhật bản.
image

Một anh bạn Việt Nam mới sang Nhật cùng vợ và con trai học lớp 1. Tôi hỏi cháu: "Cháu thấy trường Nhật khác với trường Việt Nam thế nào?" Cháu trả lời: "Ở trường Nhật cháu cảm thấy được nói năng tự do thoải mái." Tôi nhớ lại câu chuyện không lấy gì làm vui của chính con trai mình. Cháu nói với tôi là cháu đã nói dối lần đầu tiên khi cháu học lớp 1 ở Hà Nội. Hôm đó cô giáo quát: "Ai quên mang lọ mực để tay lên bàn". Các bạn để tay lên bàn đều lãnh một vụt thước kẻ của cô vào tay rất đau. Con tôi cũng quên mực, nhưng không muốn ăn vụt, nên cháu đã nói dối: "Thưa cô, sáng nay lúc em chuẩn bị lọ mực đi học, mẹ em đã đánh đổ mất!". Cháu được cô tha. Dạy dỗ dựa trên sự sợ hãi không cảm hóa được con người mà chỉ làm con người trở nên dối trá, thủ đoạn.
Không thể xây dựng một xã hội tự do, văn minh, hạnh phúc dựa trên sự sợ hãi của người dân. Có lẽ người Nhật hiểu rất rõ điều đó khi xây dựng xã hội của họ.Nguyễn an Hùng - Tokyo

Làm sao đi sang Mỹ (share từ Vanngheblogpost)

image
Nếu như mùa hè là thời gian để các bạn du học sinh hiện tại nghỉ ngơi, thư dãn, xả stress, hay tìm các suất thực tập, tham gia vào các chuyến thiện nguyện phục vụ cộng đồng; thì đối với các ‘ma mới’ sắp đặt chân lên con đường du học, mùa hè là mùa của những lo âu, những thắc mắc, những ngơ ngác mà không biết đi đâu để tìm ra câu trả lời.
image
Bản thân đã từng trải qua những cảm giác này nên Cá rất hiểu và thông cảm với các bạn, và cả với gia đình của các bạn nữa. Ừ thì đi du học bây giờ cũng không còn là chuyện lạ nữa. Ừ thì bây giờ số lượng các du học sinh không còn có thể đếm trên đầu ngón tay nữa. Ừ thì đi du học và cầm tấm bằng cử nhân/thạc sĩ/tiến sĩ từ Mỹ về bây giờ cũng không còn to tát nữa. Nhưng để đạt tới giai đoạn mà tất cả mọi thứ đều rất bình thường này thì phải có giai đoạn khởi đầu. Khi bắt đầu làm bất cứ một thứ gì đó, thì có lẽ ai trong chúng ta cũng đều có chung cảm giác ‘con nai vàng ngơ ngác’ thì phải. Do đó, hôm nay, Cá sẽ viết một đề tài mà nghe qua cũng không có gì to tát cả, nhưng Cá nghĩ sẽ rất cần thiết cho các tân du học sinh trong học kỳ mùa thu sắp tới, đó là chuyện đi máy bay. Nếu không sang được nửa bên kia của Trái Đất thì làm sao bạn có thể bắt đầu một trang mới trong cuộc đời của bạn được phải không?
image
Hồi Cá chuẩn bị đi du học, thay vì hào hứng cho Cá khi sắp được sang trời Tây, sắp được trải nghiệm một nền giáo dục tiên tiến bậc nhất thế giới, thì cả nhà Cá đều có chung phản ứng như thế này: “Cuối cùng thì nó cũng đã có dịp được đi máy bay rồi, may quá.” Lúc đó Cá thắc mắc trong đầu là đi máy bay thì có gì đâu ngoài việc di chuyển dưới mặt đất thì bây giờ sẽ là ở trên trời? Nhưng càng gần tới ngày bay, càng có nhiều người tới dặn dò Cá đủ kiểu chuyện liên quan tới chuyện đi máy bay, mà chẳng thấy có mấy ai dặn dò Cá sang học hành chăm chỉ cả. (Thực ra là cũng có, nhưng mà nếu mà đem cân số lượng các câu dặn dò lên thì chuyện đi máy bay nặng hơn hẳn.) Thế là, với một đứa tâm lý hay biến đổi do tác nhân bên ngoài như Cá thì Cá bắt đầu hơi sợ sợ. Rồi đến lúc ra sân bay, sau khi làm thủ tục và chuẩn bị vào cổng bay, phải thú thật là Cá run lắm luôn. Nhưng vì sợ cả nhà lo lắng nên Cá đã tỏ vẻ cứng rắn, cười toe cười toét, chứ thực ra tim đập thình thịch luôn, sợ nhất là ‘bắt nhầm’ máy bay. Cá nhớ là Cá cứ bị ám ảnh mãi suy nghĩ trong đầu là nhỡ thay vì đi du học Mỹ, mình lại đi du lịch giữa Thái Bình Dương, không sang được bờ bên kia thì chắc vui lắm.

Nhưng mà thôi, lan man chừng đó về chuyện lo sợ đi máy bay cũng đủ rồi. Cá sẽ nói nhanh cho các bạn hành trình mà các bạn nên chuẩn bị từ lúc đặt vé máy bay và bay sang tới Mỹ là như thế nào.

image
Thông thường, khi bay từ Việt Nam qua Mỹ, các bạn sẽ phải bay ít nhất là hai chuyến. Từ Việt Nam transit ra một nước quốc tế nào đó ở châu Á (Nhật, Hàn, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan v..v..), sau đó từ trạm trung chuyển quốc tế này bạn sẽ bay một lèo sang Mỹ. Thời gian tổng cộng bay thường trong khoảng 20 tiếng (nếu nhanh) và 28 tiếng (nếu chậm), nhưng cũng có thể lên tới 58 tiếng (như Cá đã từng bay một lần chỉ vì ham vé rẻ.) Nhưng khoan nói đến chuyện này, Cá sẽ kể cho các bạn nghe chuyện du học sinh săn vé rẻ từ Mỹ về Việt Nam sau. Chuyến bay dài nhất sẽ chính là chuyến từ châu Á sang bên châu Mỹ này các bạn ạ. Thường các bạn sẽ ngồi nguyên trên máy bay khoảng 13-18 tiếng.

Sân bay ở Mỹ đầu tiên các bạn đặt chân xuống sẽ là sân bay bạn phải làm thủ tục nhập cảnh. Trước khi máy bay đáp xuống sân bay nhập cảnh này, tiếp viên hàng không (flight attendant) sẽ phát cho bạn hai phiếu để điền các thông tin. Một trong phiếu này chính là form I-94 mà sau đó nhân viên hải quan Mỹ sẽ ghim vào hộ chiếu của bạn, và bạn sẽ phải giữ nguyên ‘hiện trường’ này cho tới khi bạn xuất cảnh khỏi Mỹ. Khi đó, nhân viên hải quan sẽ tự động giật ra, chứ bạn không phải là người giật nó ra đâu nhé. Phiếu này chứng nhận bạn nhập cảnh hợp pháp ở Mỹ đó.

image
Đối với những bạn nào không phải bay thêm một, hai chuyến nữa mà đây là sân bay cuối cùng của bạn thì bạn có thể đi bộ thong thả bắt taxi đi về hoặc chờ người ra đón được rồi. Còn những ai mà cần phải bay thêm một, hai chuyến sau thì trước khi xuống tới sân bay để nhập cảnh, bạn cần phải kiểm tra lại vé máy bay để xem thời gian chuyển tiếp (layover time) giữa chuyến vừa rồi bạn bay và chuyến kế tiếp là bao lâu. Thông thường, nếu là 3,4 tiếng trở lên thì bạn có thời gian vừa vừa để nhập cảnh. Có thể vừa đi vừa hát cũng được. Nhưng, nếu bạn chỉ có 1,2 tiếng thì bạn cần xác định tinh thần cần phải chạy. Lý do là vì thường tại các sân bay quốc tế, các hàng làm thủ tục nhập cảnh rất dài. Cho dù có năm, sáu hàng đi nữa thì hàng nào cũng dài như nhau. Bạn cần phải nhanh chân chọn một hàng và làm thủ tục. Đối với các dạng visa khác thì Cá không rõ, nhưng đối với dạng đi du học (J1 hoặc F1), khi làm thủ tục, ngoài hai tấm phiếu mà bạn được phát từ lúc ở trên máy bay thì bạn còn phải chuẩn bị sẵn hộ chiếu và form DS-2019 (cho visa J1) hoặc I-20 (cho visa F1.)


image
Sau khi hoàn thành xong thủ tục, một điều rất quan trọng, đó là bạn phải chạy đến ngay khu vực hành lý (baggage claim) để lấy toàn bộ hành lý ký gửi mà bạn đã gửi trước đó ra, và check-in lại với hãng máy bay nội địa Mỹ. Ở các sân bay ở Mỹ đều có các xe đẩy hành lý (cart), bạn cần phải lấy được một chiếc xe này để chất hành lý của mình lên và đẩy tới chỗ hãng bay tiếp theo. Đừng dại gì mà lôi hết chỗ hành lý bằng tay không nhé các bạn. (Thực ra nếu bạn muốn tập thể dục, vận động chân tay sau hơn 10 tiếng ngồi trên chuyến bay trước thì bạn hoàn toàn có thể lôi, vác, kéo chỗ hành lý đó tay không cũng được.) Nói đùa cho vui vậy thôi, chứ tốt nhất để tiết kiệm thời gian, nhớ tìm lấy một chiếc xe và chất hành lý lên xe. Một điểm cần lưu ý là không phải sân bay nào cũng có xe đẩy miễn phí. Ví dụ như ở LAX (Los Angeles) thì là miễn phí, nhưng ở sân bay Detroit, Michigan, thì bạn phải trả 5$ để có một chiếc xe. Bạn có thể trả bằng thẻ hoặc tiền mặt. Tuy nhiên, thông thường để tránh rắc rối khi hệ thống không nhận thẻ của bạn (nếu làm ở Việt Nam), bạn nên có sẵn chút tiền mặt trong người.

image
Sau khi đi qua máy soát người mà bạn có bị nhân viên an ninh giữ lại vì có gì đó trong hành lý xách tay không hợp lệ thì cũng đừng hoảng nhé, bình tĩnh mà làm theo chỉ dẫn

Sau khi có xe rồi, nếu không biết hãng bay tiếp theo ở đâu, bạn tìm người mặc đồng phục sân bay (thông thường ai mà cầm bộ đàm đi loanh quanh ở sân bay) thì bạn nhào tới, túm lấy người ta rồi hỏi. Theo kinh nghiệm bay của Cá thì Cá thấy nhân viên sân bay ở đây đều rất tốt và lịch sự, bạn đừng sợ hay ngại gì mà hỏi người ta nhé. Sau đó, nhanh chân chạy đến hãng bay để check-in lại với hãng. Lúc này cũng là lúc bạn ký gửi lại hành lý ký gửi. Sau khi gửi hành lý và lấy vé bay ‘boarding pass’ xong, bạn kiểm tra xem bạn còn bao nhiêu thời gian. Nếu còn nhiều thời gian (hai tiếng trở lên), bạn có thể bắt đầu ung dung đi bộ hay đi mua đồ ăn được rồi. Còn nếu không còn nhiều thời gian (một tiếng), rất tiếc, bạn phải tiếp tục chạy. Bạn nghĩ một tiếng là thừa thời gian để vào máy bay hả? Phải nói với bạn rằng, sân bay quốc tế ở Mỹ rất rộng. Bạn sẽ mất kha khá thời gian chạy tới khu vực an ninh (Transportation Security Administration – TSA) để soát hành lý xách tay, người, trước khi vào cổng bay.


image
Sau sự kiện 11/9/2001, an ninh bay ở Mỹ đã thắt chặt hơn. Nếu bạn đã biết các thông tin về việc mang chất lỏng, dung dịch khi bay tại Mỹ rồi thì tốt. Nếu chưa biết thì Cá sẽ nói qua cho các bạn. Lượng chất lỏng bạn được phép mang lên máy bay trong hành lý xách tay tối đa là 100ml và phải được đựng trong một túi nhỏ, díp lại. Nếu bạn không để trong túi nhỏ này, đồ của bạn có thể sẽ bị tịch thu. Nếu bạn mang nhiều hơn 100ml, đồ của bạn cũng sẽ bị vứt đi không thương tiếc. Cho nên, nhớ lưu ý nha các bạn. (Các bạn click vào chữ TSA màu xanh ở đoạn trên để tìm hiểu về các quy định của TSA nhé, rất quan trọng đấy.)

Nói chung, việc đi qua cổng an ninh ở Mỹ thì ngoài lượng chất lỏng, bạn chỉ cần lưu ý thêm hai điểm nữa. Một là lôi tất cả đồ điện tử (laptop, điện thoại, ipad, ipod, máy ảnh) từ trong túi ra ngoài và đặt vào trong khay. Thứ hai là cởi giày, tất, áo khoác, khăn. Chính vì mất khá nhiều thời gian trong việc “cởi đồ” này, trước lúc bạn bay, tốt nhất nên chọn áo khoác và giày dép kiểu đơn giản, dễ mặc, dễ xỏ, để lúc…cởi ra cho nhanh, tiết kiệm thời gian.

image
Trải qua những bước này rồi thì bạn bắt đầu có thể thở phào tung tăng đi tới cổng bay và chờ lên máy bay thôi.

Còn những ai vẫn đang ở ngưỡng tìm hiểu về đi du học thì khoảng tháng 7 hàng năm có hội thảo Chuyển đuốc do Vietabroader tổ chức. Các bạn chỉ cần google hội thảo du học chuyển đuốc 2013 là sẽ tìm thấy thông tin nhé. Hình như cũng sắp hết hạn đăng ký rồi thì phải…Chúc các bạn may mắn nhé!!!


image
Mong với những trải nghiệm nho nhỏ nhưng rất thật của mình với tư cách là một du học sinh ở Mỹ, mình có thể giúp được một số người, đặc biệt những ai Thích Đi Mỹ, có thể hiểu hơn chút ít về miền đất Bắc Mỹ này.
Cá Vàng

Thứ Năm, 27 tháng 6, 2013


Nghe thiên hạ đồn sẽ kg còn sử dụng fb nữa hới buồn 1 tí, vì mới liên lạc vs vài người thân vậy mà!