VẤP NGÃ

Một vị linh mục già ở một địa phương nọ luôn phải nghe đa số con chiên trong xứ đạo của mình xưng tội với ông về tội ngoại tình ...Hết lần này đến lần khác khiến ông cảm thấy mệt mỏi bèn yêu cầu khi xưng tội ngoại tình họ phải thay từ "ngoại tình" bằng từ "vấp ngã"....

Vị linh mục già mất đi, một vị linh mục trẻ về thay ông . Liên tục nghe nhiều lần và nhiều con chiên xưng tội "vấp ngã", ông lấy làm ngạc nhiên bèn gặp vị cao nhất trong chính quyền địa phương đề nghị :

- Ông phải tìm cách làm lại đường xá để giúp người dân bảo đảm được sự an toàn khi đi lại chứ tôi không hiểu sao mà nhiều người than vãn với tôi rằng họ bị vấp ngã liên tục như thế.

Ông chủ tịch biết chuyện nên nghe vị linh mục trình bày bèn cười ngặt nghẽo,cười chảy cả nước mắt nước mũi.
Vị linh mục trẻ tuổi tức giận :

_ Chuyện như thế mà ông cười được à? là người có trách nhiệm với dân mà đường xá hư hỏng , người dân bị vấp ngã liên tục mà ông cười được. Tôi nói cho ông biết nhá , chỉ trong tuần này thôi mà vợ ông đã vấp ngã ba lần rồi đấy, để xem ông còn cười được nữa không ..!!!

Ông chủ tịch tắt hẳn nụ cười ..mặt xanh như đít nhái !!!

:))))))))))))))))

AI CŨNG PHẢN ĐỐI

 - Hể tớ đưa cô nào về giới thiệu thì y như rằng mẹ tớ không đồng ý.

Người bạn khuyên: 

 -Cạu thử giới thiệu cô gái giống tính mẹ cậu xem sao.

- Tớ cũng đã thử rồi nhưng bố tớ phản đối gay gắt. Ông ấy nói thầm vào tai tớ:" Đừng ngu như bố ngày xưa con ạ"

DÙNG NGỰA

Có một vị Tướng quân thời nhà Tống được lệnh vua ra canh giữ biên ải. Suốt 4 tháng liền trong doanh trại ko có phụ nữ cho nên ông ta cảm thấy vô cùng bứt rứt khó chịu. Có một điều lạ là quân lính của ông ta thì thằng nào thằng nấy mặt mũi tươi rói. Một hôm ôm bắt một thằng lại hỏi:

“Tụi mày sống trong doanh trại mấy tháng ko có phụ nữ mà vẫn vui vẻ phây phây. Chúng mày đã làm gì? Khai mau?”

Tên lính sợ hãi đáp:

“Dạ, bẩm Tướng quân… bọn con dùng ngựa…” anh lính ấp úng trả lời.

“Cút ngay, ko tao chém. Thằng bệnh hoạn!” viên Tướng quát.

Viên tướng nghĩ đi nghĩ lại, thấy cũng có lý. Khuya hôm đó đợi cả doanh trại đi ngủ ông ta lén lút bắt 1 con ngựa cái làm thử, thấy sướng sướng nên tâm trạng vô cùng phấn chấn. Sáng hôm sau ông gặp tên lính và hỏi với thái độ vui vẻ:

“Ê, nói tao nghe. Chúng mày dùng ngựa như thế nào?”

“Dạ, bọn con dùng ngựa vào làng tìm kĩ nữ ạ.”

CHỈ TẠI 2 QUẢ CÂN

Trong giờ sinh học, cô giáo hỏi học sinh: “Tại sao ở lứa tuổi nhỏ, các bạn nữ thường có xu hướng cao hơn các bạn nam?”

- Thưa cô, bởi vì con trai có 2 quả cân níu lại ạ.

Cô giáo (hơi bực) hỏi tiếp:

- Thế tại sao ở tuổi trưởng thành, con trai lại cao lớn hơn con gái?

- Bởi vì lúc ấy 2 quả cân của con gái mới lớn lên và nặng hơn 2 quả cân của con trại ạ.

- !!!!!

SỢ LỊCH SỬ LẶP LẠI

Nhà nọ có hai vợ chồng, chẳng may bà vợ bị chết sớm, sau khi tang lễ được tiến hành tại nhà, những người phu khuân hòm khiêng quan tài đi ra nghĩa trang.

Trên đường đi, họ đã vô tình để quan tài đụng vào tường. Sau đó họ nghe thấy một tiếng rên yếu ớt phát ra từ trong quan tài, họ mở nó ra và nhận thấy bà vợ đã sống lại.

Bà vợ sống được thêm mười năm nữa rồi qua đời. Buổi lễ tang cũng diễn ra như lần trước và khi những phu khuân hòm đang chuẩn bị khiêng quan tài đi, ông chồng khóc thét lên:

- Coi chừng cái bức tường đó.

XIN VỀ HƯU

Nhân dịp mới đi bệnh viện về, cơ thể của ông lão 70 tuổi mới tổ chức 1 cuộc họp mừng tai qua nạn khỏi.

Tổng giám đốc não nói:
- Ai có ý kiến gì cứ nói.

Tim phát biểu:
Tôi làm việc liên tục 70 năm qua tôi xin về hưu.

- Không được, tim mà về hưu thì là chết rồi – Các bộ phận phản đối Tim gan phèo phổi tranh cãi mãi cuối cùng không thằng nào được về hưu cả.

Bỗng ở phía dưới có tiếng nói vọng lên.
- Tôi yếu quá rồi xin về hưu. Mọi người ngó nghiêng mãi không biết ai nói.

Não đập bàn quát:
- Thằng nào nói đứng lên xem nào.

Phía dưới có tiếng phều phào:

- Bố mày mà đứng lên được bố mày đã không xin về hưu

CÓ ĐÁNG ĐỂ NUÔI?

Nhà sắp có khách, bà vợ hách dịch hỏi ông chồng: “Ông định mặc quần đùi để tiếp khách hay sao?”.

- Tôi muốn để mọi người đều biết, bà đã nuôi tôi thế nào! – Ông chồng hậm hực.

- Nếu vậy – bà vợ nói – ông hãy cởi nốt cả quần đùi ra, cho họ biết là ông có đáng để nuôi không.

THẬT THÀ

Trong đêm tân hôn, chồng âu yếm hỏi vợ:

- Lúc chưa lấy anh, em sợ điều gì nhất?

- Em… ngại quá!

- Đừng ngại, cứ nói đi em yêu!

- Em… em sợ… ế chồng!

TÍM HẾT MÌNH MẨY

Ông chủ nọ gọi về cho vợ biết là phải làm việc trễ tối nay. Gọi xong, ông mời cô thư ký xinh đẹp đi ăn và ông ta gặp may được cô ta rủ về phòng mình!

Hai tiếng sau, ông vào phòng tắm sửa soạn lại để trở về nhà. Bỗng ông ta hoảng hồn vì thấy trên cổ mình có một vết cắn bầm do cô thư ký để lại. Ông hoang mang vì không biết phải nói sao nếu bị vợ hỏi.

Ông mở cửa vào nhà và con chó bec-giê nhảy chồm lên mừng chủ. Ông lanh trí vội vàng ôm lấy con chó làm bộ vật lộn với nó rồi la toáng lên và chạy vào phòng. Ông ta một tay lấy ôm cổ ra vẻ đau đớn nói với vợ:

- Em xem nè! Con chó quỷ cắn bầm cổ anh này!

Vợ ông ta vội phanh áo mình ra phân bua liền:

- Anh coi đó! Nó cũng cắn tím bầm mình mẩy em này!!!

CAO THỦ

Cô gái xinh đẹp xin phép mẹ đi dự dạ hội. Trước khi đi mẹ cô dặn: “Con đã lớn rồi, nên học cách phòng ngừa những tên Sở Khanh”.
- Phòng ngừa thế nào hả mẹ?
- Khi có đứa nào muốn đi xa hơn giới hạn cho phép, con hãy hỏi nó: “Chúng ta sẽ đặt tên con là gì?”. Bọn đàn ông trẻ thường ngại chuyện con cái lắm vì chúng sợ chịu trách nhiệm.
Ghi lời mẹ, cô gái đến dạ hội. Hôm đó các chàng trai đều thi nhau đến mời nàng nhảy. Chàng trai thứ nhất tiếp cận nàng là một công tử cực kỳ đẹp trai, sau khi đi gần hết điệu Valse, chàng trai kín đáo hôn nhẹ vào bờ vai cô gái. Cảm nhận “điều khác lạ”, cô gái liền hỏi:
- Chúng ta sẽ đặt tên con là gì?
Anh chàng bỗng tái mặt, đưa cô gái về chỗ ngồi và lủi ra xa.
Kẻ thứ hai là một chủ doanh nghiệp nổi tiếng giàu có, bước nhảy của anh ta cực kỳ điệu nghệ, vòng tay rắn chắc khỏe mạnh. Cô gái thấy tâm hồn xao xuyến. Bỗng nhiên cô cảm thấy bàn tay đáng nhẽ phải để hờ ở hông nàng đang di chuyển xuống dưới. Cô lại thì thầm vào tai anh chàng:
- Chúng ta sẽ đặt tên con là gì?
Bước nhảy của chàng thương gia dần dần rối loạn, mắt bỗng mờ đi. Kết thúc điệu nhảy, anh chàng lủi nhanh vào đám đông.
Kiểm chứng kinh nghiệm của mẹ thành công, cô gái tự tin đi tìm nạn nhân mới. Lần này là một anh chàng trông rất ngố lại nhảy không đẹp, thỉnh thoảng còn giẫm vào chân cô. Sau một hồi vất vả, chàng ngố tỏ ra ngượng ngùng vì sự vụng về kém cỏi của mình mới ngỏ lời mời nàng ra ngoài đi dạo. Đến bên chiếc ôtô, anh chàng mở cửa đưa nàng vào trong. Cảm thấy điều gì đó không ổn, cô gái liền hỏi:
- Chúng ta sẽ đặt tên con là gì?
Anh chàng sáng bừng mắt đáp lại câu hỏi của nàng bằng một nụ hôn nồng cháy.
Sau khi đáp lại nụ hôn, cô gái lại hổn hển:
- Chúng ta sau này sẽ đặt tên con là gì?
Anh chàng vẫn không trả lời nàng mà nhẹ nhàng gỡ bỏ quần áo nàng ra… Cô gái cố gắng gồng người hỏi lại lần cuối cùng:
- Chúng… ta… sẽ… đặt… tên… con… là… g…..ì?
Chàng ngố lúc này mới nhẹ nhàng rút trong túi quần ra chiếc bao cao su và nói với nàng:
- Nếu nó thoát được ra khỏi cái này, chúng mình sẽ đặt tên nó là David Copperfield nhé!

TRỂ

Vợ thấy chồng đi làm về, chạy ngay ra đón chồng, hôn 1 cái vào má và thỏ thẻ với ông :

- Anh ơi, em “trễ” 2 tháng rồi, chắc chúng ta có em bé quá

Chồng vui mừng khôn siết vì sắp được làm bố.. 2 vợ chồng cùng nhau xem ti vi và đi ngủ.

Sáng hôm sau, chồng lại đi làm, chỉ có mỗi bà vợ ở nhà.Có 1 anh nhân viên Điện lực đến bấm chuộng

-Tôi có thể giúp gì cho anh?

-À không , tôi đến đây chỉ để báo cho bà biết là bà đã trễ 2 tháng rồi nhá!!!”

- Ha? Sao các anh lại biết?

- Bà đừng có cố tỏ vẻ ngạc nhiên như thế, bà trễ dù là 1 bũa chúng tôi cũng bít chứ đừng nói chi đến 2 tháng như vậy!!!

Quá hoảng sợ, bà vợ nói “thôi đợi chồng tôi nói chuyện với các anh!!! rồi đóng sập cửa lại.

Ngay sáng hôm sau ông chồng đến ngay công ty điện lực và gặp anh nhân viên thu tiền hôm trước, vỗ bàn hét :”Này anh kia, anh muốn gì ở vợ chồng chúng tôi?”

- Cũng đơn giản thôi, ông bà vui lòng đưa chúng tôi tiền là mọi việc sẽ ổn thỏa

Ông chồng nghĩ đang bị tống tiền , nên càng thêm bực tức:

- Nếu tao không đưa tiền cho mày thì sao?

- Bắt buộc chúng tôi phải cắt của ông thôi – anh nhân viên thu tiền trả lợi

Ông chồng há hốc miệng: “Cắt rồi vợ tôi xài cái giiiiiiiiiiiiiiii ??????? ”

- Kêu bà ta xài đỡ cây đèn cầy vậy !!!!!

DỤNG CỤ CẦN THIẾT

Một cặp vợ chồng đi nghỉ tại một khu câu cá. Người chồng thích đi câu vào lúc trời sáng, người vợ chỉ thích đọc sách. Một hôm người chồng đi câu về và muốn chợp mắt một chút. Mặc dù không quen với không khí trên hồ nhưng người vợ vẫn chèo thuyền ra ngoài để hưởng ánh sáng mặt trời. Cô ta chèo thuyền ra xa một đoạn sau đó dừng lại và tiếp tục đọc sách. Đột nhiên, có một anh bảo vệ tiến lại gần. Anh ta dừng ngay bên cạnh thuyền của cô và hỏi:

- Xin chào quý cô, cô đang làm gì thế?

- Tôi đang đọc sách. – Người phụ nữ trả lời.

- Cô đang ở trong khu vực cấm câu cá đấy. – Anh ta nhắc.

- Tôi xin lỗi thưa ngài, nhưng tôi không câu cá, tôi chỉ đọc sách thôi

mà.

- Nhưng cô có tất cả các dụng cụ cần thiết cô có thể câu bất cứ lúc

nào, tôi phải giữ cô lại và lập biên bản mới được.

- Nếu anh mà làm vậy tôi sẽ kiện anh về tội quấy rối tình dục. – Người

phụ nữ nạt lại.

- Nhưng tôi thậm chí còn chưa đụng vào cô kia mà.

- Đúng thế, nhưng anh có đầy đủ dụng cụ cần thiết và anh có thể bắt đầu bất cứ lúc nào.

CHÂN TRỜI

Thầy giáo hỏi học sinh: – Em nào cho thầy biết chân trời nằm ở đâu? Tèo giơ tay ngay.

- Nào Tèo hãy trả lời đi.

- Dạ thưa thầy, chân trời nằm trong buồng nhà em ah!!

Thầy giáo: – ?Tại sao vậy? Em giải thích đi!!????

- Thưa thầy, vì hôm nọ em nghe thấy bố em quát mẹ em: – “Trời ơi! Dang chân ra!!” ở trong buồng ah!!

Thầy giáo:- Trời!!!!!!!??????????

NGHĨ SAO THÌ NGHĨ

Tào Tháo, Lưu Bị và Tôn Quyền họp Hội nghị G3, Vua nhà Hán chủ trì. Vua Hán cho các cung nữ cởi trần, bôi nhọ nồi vào ngực, bắt múa đãi các tướng. Cuối cùng, chọn 3 cô đẹp nhất cho ngồi cạnh 3 vị Tào, Lưu, và Tôn. Bỗng đèn đuốc tắt hết. Hồi lâu đèn nến mới sáng lên. Thì thấy tay Tôn Quyền nhọ đen nhẻm, mũi Lưu Bị cũng bị đen. Vua Hán

nghĩ bụng: “Tôn Quyền khua khuắng cả cung nữ của ta, thế nào nó cũng lấy đất Ngô, Lưu Bị ngửi cả cung nữ của ta, thế nào nó cũng lấy Ba Thục, chỉ có Tào Tháo là trung thành với ta!”. Vua Hán bèn khen Tào trung nghĩa. Tào Tháo khoái quá, cười nhe răng. Răng và lưỡi đều đen thui…^_^

TIẾNG VIỆT KHÔNG DẤU

Anh oi, em dang o truong, anh den ngay di anh, muon lam roi. A anh nho mua bao moi luon nhe, o nha het bao roi, chi toan la bao cu thoi. Ma thoi, khong can mua bao dau, em moi mat kinh, khong nhin duoc nua anh oi, den ngay di, muon lam roi…

CƯỜI THẤM THÍA

Cười thấm thía
Đọc truyện cười, đôi khi không chỉ là để cười, để thư giãn. Mà có thể, đằng sau những mẩu chuyện ấy là một bài học, một thông điệp đến từ cuộc sống.

********************************

Câu chuyện thứ nhất: 

Một cậu học trò lớp ba viết rằng cậu muốn trở thành một diễn viên hài trong bài tập làm văn của mình. Thầy giáo Việt Nam phê: "Không có chí lớn", còn thầy giáo người nước ngoài nói: "Thầy chúc em mang tiếng cười cho toàn thế giới".

Là người lớn, chúng ta nên khuyến khích, cổ vũ hơn là đặt ra những yêu cầu quá cao đối với trẻ con. Hơn thế, chúng ta hãy mở rộng khái niệm thành công để trẻ con thoải mái tung đôi cánh ước mơ của mình.

********************

Câu chuyện thứ hai: 

Ăn cơm xong, mẹ và con gái rửa chén bát trong bếp, bố và con trai ngồi xem ti vi. Bỗng nhiên có tiếng đổ vỡ dưới bếp, sau đó im bặt. Con trai nói: "Con biết chắc mẹ vừa làm bể chén bát", bố hỏi: "Tại sao con chắc như thế?", con trai trả lời: "Vì không nghe tiếng mẹ la".

Chúng ta luôn đánh giá người khác và đánh giá bản thân qua những 

tiêu chuẩn nào đó, thường khó khăn với người khác nhưng lại rất dễ dãi 

đối với mình.

********************

Câu chuyện thứ ba: 

Người ăn mày nói: "Bà có thể cho tôi xin một ngàn không?", 

người qua đường trả lời: "Nhưng tôi chỉ có năm trăm", người ăn mày bảo: 

"Vậy bà thiếu tôi năm trăm nhé".

Nhiều người trong chúng ta luôn cho rằng ông trời mắc nợ mình, 

cho mình không đủ, không tốt nên lòng tham đã che mất thái độ biết ơn.

********************

Câu chuyện thứ tư: 

Người vợ đang nấu ăn trong nhà bếp, người chồng đứng bên cạnh nhắc nhở: "Cẩn thận, coi chừng khét!", "Sao em bỏ ít muối thế?, "Ơi kìa, nước đã sôi rồi, em cho thịt vào đi". Người vợ bưc bội: "Anh làm ơn đi ra ngoài giùm em! Em biết nấu ăn mà!". Người chồng mỉm cười: "Ừ, có ai bảo em không biết nấu ăn đâu. Anh chỉ muốn em hiểu được cảm giác của anh như thế nào khi đang lái xe mà em ngồi bên cạnh cứ lải nhải".

Học cách thông cảm người khác không khó, chỉ cần chúng ta đặt mình vào hoàn cảnh của người khác.

********************

Câu chuyện thứ năm: 

A nói với B: "Khu nhà tôi vừa dọn về một ông hàng xóm bất lịch sự. Tối hôm qua, đã gần một giờ sáng rồi mà ông ta còn qua đập cửa nhà tôi rầm rầm". B hỏi: "Thế anh có báo cảnh sát không?". A trả lời: "Không, tôi mặc kệ ông ta, xem ông ta như thằng điên vì lúc ấy tôi đang tập thổi kèn saxophone".

Chuyện gì cũng có nguyên nhân, nếu biết trước lỗi của mình thì hậu quả sẽ khác đi. Tuy nhiên, chúng ta lại thường ít khi thấy mình sai, nhưng lại dễ dàng thấy người khác sai.

********************

Câu chuyện thứ sáu: 

Hai cha con đi ngang qua một khách sạn 5 sao. Trông thấy một chiếc xe hơi xịn rẽ vào, cậu con trai nhận xét:
-Những người ngồi trên chiếc xe ấy đều có trình độ học vấn rất thấp!
Người cha ôn tồn đáp lại:
-Người vừa phát biểu câu ấy là người hiện trong túi không có lấy một đồng xu!

Con người thường có thái độ "ghen ăn tức ở", khi nói ra điều gì, nhận xét việc gì đều thể hiện trình độ và "đẳng cấp" của mình. Bởi vậy hãy thận trọng!

********************

Câu chuyện thứ bảy: 

Có hai đoàn khách nước ngoài đến tham quan một địa điểm du lịch sinh thái. Do trời mưa nên đường dẫn vào khu "Kỳ hoa dị thảo" lầy lội. Người hướng dẫn của đoàn thứ nhất bảo: "Xin lỗi quý khách, chúng ta không thể đi tiếp". Còn người hướng dẫn đoàn thứ hai suy nghĩ một thoáng rồi nói: "Để quý khách thấy rằng việc tìm kiếm kỳ hoa dị thảo khó khăn như thế nào, Ban giám đốc công ty đã cố tình tạo con đường lầy lội cho quý khách có thêm cảm xúc thực tế".

Hoàn cảnh khác nhau, quan điểm khác nhau sẽ nhìn một sự vật không giống nhau. Tư tưởng kỳ lạ như thế đấy bạn ạ! Nếu bạn chịu suy nghĩ thì quyền quyết định hoàn cảnh nằm trong tay bạn.

********************

Câu chuyện thứ tám: 

Một phụ nữ vào tiệm kim hoàn, trông thấy hai chiếc vòng đeo tay giống nhau như đúc, một chiếc giá 2 triệu, một chiếc giá 20 triệu. Không chần chừ, bà ta liền lấy chiếc 20 triệu vì nghĩ rằng đắt tiền chắc chắn sẽ là đồ tốt. Khi vừa quay lưng bước đi, bà nghe nhân viên nói với nhau: "Không ngờ chỉ vì đính sai bảng giá mà chúng ta lời đến 18 triệu đồng!".

Hãy xem, lắng nghe và kiểm định. Đó là lời khuyên trong câu chuyện này. Có nhiều thứ tưởng vậy, thấy vậy, nghe vậy mà không phải vậy, đừng vì chủ quan, tin vào suy nghĩ của mình mà lầm to.

********************

Câu chuyện thứ chín: 

Hai vợ chồng vào xem triển lãm tranh của các họa sĩ trẻ, trong đó có một bức tranh của con trai họ. Người vợ đi rất nhanh, mắt chỉ kịp lướt vào tên của tác giả ở mỗi bức tranh. Một lúc sau không thấy chồng, người vợ quay lại tìm. Người chồng đang đứng trước một bức tranh say sưa ngắm nhìn. Bức trang ấy lúc nẫy người vợ đã xem qua. Bà bực bội nói: "Ông đứng đó làm gì vậy? Sao không đi tìm bức tranh của con mình?". Người chồng quay sang nhìn vợ: "Đây là tranh của con mình nè, nó quên ký tên trên bức tranh".

Trong cuộc sống, có người chỉ lo chạy băng băng nên đã không thể tìm thấy thứ mình cần tìm, đánh mất cơ hội được thưởng thức hoa nở hai bên đường.

********************

Câu chuyện thứ mười: 

Tại buổi lễ tốt nghiệp ở một trường cấp hai, thầy hiệu trưởng đọc tên học sinh xuất sắc nhất trong năm học. Đọc đến lần thứ ba mà vẫn không thấy ai đi lên sân khấu. Thầy hiệu trưởng nhìn xuống, hỏi cậu học sinh xuất sắc đang bình thản ngồi bên dưới:
-Em không nghe thầy gọi tên à?
Cậu học sinh đứng lên, lễ phép:
-Dạ, thưa thầy em đã nghe. Nhưng em sợ các bạn chưa nghe thấy ạ!

Danh và lợi đã vô tình trở thành chiếc lồng nhốt chúng ta vào trong ấy. Chúng ta luôn giáo dục con em mình phải cố gắng học thật giỏi, phải trở thành nhân vật xuất sắc nhất nhưng lại ít khi dạy các em tính khiêm tốn.

Để người thầy gắn bó với nghề

TTCT - Là những người thực thi chủ chốt cả Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 (bắt đầu triển khai từ năm học 2012-2013) lẫn đề án đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện (sắp tới), nhiều thầy cô giáo khẳng định: “Đổi mới từ người thầy là việc quan trọng nhất trong rất nhiều việc lớn nhỏ cùng lúc đặt ra thời gian qua”.

Những suy nghĩ, mong mỏi của họ đều giản dị và thiết thực, trái ngược với rất nhiều định hướng to tát và phức tạp... của ngành giáo dục hiện nay.

Một bài giảng có thể trở nên thú vị, lôi cuốn, khiến học sinh thích học, nhớ lâu nhưng cũng có thể rất nặng nề, căng thẳng; một bài học đạo đức được đáp lại bằng thái độ đối phó, hình thức hay thắp lên ngọn lửa trong tim nhiều học sinh, điều đó chủ yếu dựa vào “nghệ thuật của người thầy”.

Tìm lại vị thế người thầy

Thích môn học vì yêu thầy cô Học sinh chúng em yêu môn học vì yêu thầy cô giáo. Thầy cô tính tình hiền hòa, cởi mở, cách dạy học dễ hiểu, hấp dẫn khiến chúng em thích học. Vì thích học nên sẽ nhớ lâu bài học. Qua thông tin chúng em được đọc, được nghe thì thầy cô đang sống vất vả quá, vì thế thầy cô phải dạy thêm. Chúng em từng có ý nghĩ “học ở trường là học thêm, học ở lớp học thêm mới là học chính thức”. NGUYỄN NGỌC ANH(học sinh Trường THPT Kim Liên)

Thầy Đàm Hiếu Chiến, một trong những giáo viên kỳ cựu dạy chuyên toán của Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội), kể ông đã dạy rất nhiều thế hệ học sinh chuyên toán giỏi hơn 20 năm qua, chứng kiến hầu hết các em chọn những nghề nghiệp dễ phát triển sự nghiệp và có thu nhập tốt hoặc đi học nước ngoài. “Tôi có một học trò chuyên toán duy nhất chọn nghề sư phạm và tình nguyện về trường phổ thông dạy học, trong khi nhiều nơi khác “trải thảm đỏ” mời em làm việc. Trong thâm tâm tôi rất mừng, nhưng nhìn vào những bất cập trong cơ chế hiện nay tôi lại muốn khuyên em ấy đừng bỏ qua những cơ hội tốt hơn. Vì tôi biết rất có thể tài năng, tâm huyết của thầy giáo trẻ đó sẽ bị mai một”- thầy Chiến chia sẻ.

Cho rằng việc khôi phục vị thế của nhà giáo là việc quan trọng trong việc thay đổi những bất cập của giáo dục hiện nay, thầy Hồ Tuấn Anh, giáo viên lịch sử Trường THPT Hoàng Mai (huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An), cho biết với công việc của một nhà giáo, ông chỉ mong đổi mới lần này giúp các giáo viên có “lương đủ sống, làm nghề đàng hoàng, được xã hội nhìn nhận đúng, nhân cách nhà giáo được tôn trọng”.

Ông cho biết: “Tôi gần 20 năm đi dạy nên thu nhập được 6 triệu đồng/tháng, gọi là đủ sống ở nông thôn. Trường vợ tôi dạy - tiểu học Quỳnh Phương B - có những giáo viên hợp đồng hơn chục năm vẫn chưa được vào biên chế, lương hợp đồng không quá 2 triệu đồng/tháng, lo cái ăn cũng đủ cơ cực lắm rồi”. Câu chuyện lương thấp, cơ chế đãi ngộ theo kiểu cào bằng, thậm chí thiếu công bằng với những người có cống hiến thật sự, nhiều khuất tất, tiêu cực ở đội ngũ quản lý các cấp làm niềm tin ở những người trực tiếp đứng trên bục giảng bị suy giảm... được rất nhiều giáo viên đề cập trong bức xúc.

“Phần đông nhà giáo không đòi hỏi nhiều tiền, họ cần sự công bằng trong đối xử: là người đóng góp nhiều phải được ghi nhận, là người đứng đầu, người quản lý phải đủ tài đủ đức, là nhìn nhận khách quan về lao động của người thầy” - thầy Vương Gia Thắng, giáo viên dạy vật lý Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội), nói. Ông cho rằng để vị thế người thầy được coi trọng, việc đào tạo giáo viên, giữ gìn vị thế người thầy phải trở thành một ưu tiên đặc biệt.

“Không chỉ cần được đào tạo đúng với đặc thù bậc học, người vào nghề sư phạm cần có cam kết tinh thần để đón nhận một nghề nhiều hi sinh hơn là hưởng thụ, yêu thương học sinh hơn lợi ích bản thân mình” - thầy Thắng nói.

Bỏ lối mòn bóp nghẹt sáng tạo

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT từng phát biểu trên thông tin đại chúng là “giáo viên có thể thoát ly sách giáo khoa để dạy học sáng tạo”. “Nếu chúng tôi thật sự có thể được như thế thì tốt quá. Nhưng các lãnh đạo trung ương phải về trường mới hiểu vì sao chúng tôi không được thoát ly” - một giáo viên THPT ở Hải Phòng cho biết.

Phàn nàn về thực tế người thầy ở bậc phổ thông khó phát huy được năng lực, sáng tạo, nhiều nhà giáo đã có nhận xét giống nhau về những quy định quá cứng nhắc trong phân phối chương trình, soạn giáo án, trong các tiêu chí đánh giá giáo viên, quy định về họp hành, báo cáo... “Rất nhiều quy định choán hết thời gian của giáo viên nhưng chỉ mang tính hình thức, đối phó. Nhưng nếu giáo viên định thay đổi sẽ không thể yên ổn khi bị thanh tra sư phạm” - một giáo viên cho biết.

Và “quy định lấy giáo án để chấm giáo viên là quy định dở nhất hiện nay - thầy Đàm Hiếu Chiến nhận xét - Một giờ dạy có tốt hay không phải xem họ dạy trên lớp thế nào. Đằng này lại đi kiểm tra giáo án theo mẫu, trong đó có những quy định cụ thể tới mức không thể nào thực hiện nổi. Giáo án chỉ là bản nháp, còn nội dung dạy học, nghệ thuật dạy học là thứ được đúc rút đặc biệt trong mỗi người thầy”.

Hành chính hóa việc đánh giá giáo viên khiến nhiều “sáng kiến, kinh nghiệm” hiện nay là do giáo viên sưu tầm, chép lại của nhau. “Chúng tôi khổ vì họp hành nhiều và nặng nề, khổ vì luôn phải chuẩn bị hồ sơ giáo án chuẩn - cô giáo Đào Hà Lan cho biết - Đổi mới giáo dục bây giờ hãy bắt đầu từ việc đánh giá giáo viên từ chính sản phẩm giáo dục. Đánh giá này có thể thực hiện từ kênh nhà quản lý đánh giá hoặc từ chính học sinh đánh giá giáo viên”.

Chữa bệnh “Bội thực”

Theo nhiều thầy cô giáo, từ sai lầm của các nhà quản lý, nhà trường phổ thông đang chạy theo hai điều nhầm lẫn: Thứ nhất là nhầm lẫn về mục tiêu giáo dục toàn diện, thứ hai là nhầm về mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học bằng công nghệ hiện đại. Sự nhầm lẫn làm gia tăng “bệnh bội thực” cho cả người học và người dạy.

Chương trình giáo dục phổ thông nói chung và chương trình bậc giáo dục trung học nói riêng đặt ra mục tiêu “toàn diện” nên bắt học sinh học 12-13 môn học, môn nào cũng ôm đồm kiến thức, trong đó rất nhiều kiến thức chuyên sâu và hàn lâm chưa cần thiết. Tiêu chí đánh giá học sinh cũng đòi hỏi mọi học sinh muốn đạt học lực giỏi phải học tốt tất cả các môn khiến các em đối phó, chạy theo điểm số. Trong khi thực chất việc giáo dục “toàn diện” phải là dạy cho học sinh biết cách để chung sống trong cộng đồng, có những kỹ năng cần biết để sống, lao động, hòa đồng, vượt lên khó khăn...

Kinh nghiệm của thầy Vương Gia Thắng chứng thực điều này: “Khi kiểm tra vật lý một tiết, các em làm bài rất nhanh và tốt, nhiều em đạt điểm 9, 10. Nhưng sau một tháng, tôi bất ngờ kiểm tra lại, phần lớn các em quên hết kiến thức. Điều này cho thấy học sinh đang học để đối phó, điều trở thành kiến thức thật của các em không là bao”.

Khó khăn của người học cũng là khó của người dạy. Thầy Thắng kể: “Khi còn là giáo viên dạy ở Trường Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội), một trường nổi tiếng có nhiều học sinh hư, tôi mới thấy người thầy cần dành nhiều thời gian để dạy những điều khác ngoài chương trình quy định. Chứng kiến một học sinh vứt bút bi còn mực xuống đất, tôi nhặt lên. Em học sinh hỏi: “Thầy không có bút hả thầy?”. Tôi để cái hộp trên bàn giáo viên và bảo: “Lần sau em nào định vứt bút còn dùng được thì hãy để vào đây. Khi nào có người cần đến thì chúng ta cho họ”. Từ đó, nhiều học sinh đã làm theo lời tôi. Có thể đó là một bài học về tiết kiệm mà nhiều người lớn quên dạy cho học sinh”.

Quan niệm sai về “đổi mới phương pháp dạy học” cũng tạo nên nhiều chuyện bi hài ở các nhà trường phổ thông. Cô Nguyễn Thị Hà, giáo viên dạy văn THCS, băn khoăn: “Một thời gian dài chúng tôi bị chỉ đạo “đổi mới thì phải áp dụng công nghệ thông tin”, nhưng tôi thật không hiểu một giờ bình giảng văn, dùng Power Point để chiếu một bài thơ, một bài soạn của giáo viên lên cho học sinh xem thì liệu có ích gì? Nhưng nếu không làm thì “không đổi mới”. Công nghệ đang là thứ để đánh giá giáo viên, cộng thành tích cho các nhà trường, một kiểu sắm bể cá vàng chỉ để ngắm”.

Nỗi băn khoăn mang tên... sách giáo khoa Vài năm trước, sách giáo khoa (SGK) được phổ biến trong toàn ngành là pháp lệnh, không thể không theo. Bây giờ, người dạy lại được phổ biến “sách chuẩn kiến thức” mới là pháp lệnh. Lạ là mỗi nơi hiểu thế nào là pháp lệnh một kiểu. SGK sử dụng hiện nay đã được biên soạn kỹ đến độ cứ trước mỗi kiến thức cần cung cấp, sau mỗi ý, mỗi đoạn là có câu hỏi gợi ý, sơ kết, người dạy phải theo đó mà thực hiện. Giáo viên nào đột phá, sáng tạo câu hỏi mới không có trong SGK thường không được sự hưởng ứng của đồng nghiệp, của thanh tra dự giờ. Khi học ở trường sư phạm, các giáo viên tương lai đã được yêu cầu không được thoát ly sách giáo viên, bây giờ là “sách chuẩn kiến thức” nên khi ra dạy dần mất thói quen tự suy nghĩ và sự sáng tạo. Thay vì biên soạn một bộ SGK ghi sẵn mọi trình tự, phương pháp, thời gian, kiến thức truyền đạt..., nên chăng Bộ GD-ĐT chỉ cần hướng dẫn phần kiến thức trọng tâm cần có, còn lại mọi việc nên để người dạy chủ động từ phương pháp, thời lượng dạy đến hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh? Chưa kể trong điều kiện cơ sở vật chất của toàn ngành chưa đầy đủ, việc yêu cầu dạy y như sách cho tất cả các nơi là không thể. Ở tỉnh tôi có suýt soát 200 trường THCS và THPT, nhưng hiện chỉ có 10% số đó được trang bị phòng lab để phục vụ việc dạy và học tiếng Anh, số còn lại chỉ còn cách cho học sinh luyện nghe, nói qua máy CD dù bài soạn có ghi rõ như sách là sử dụng phòng lab... Theo thông lệ, cứ 10 năm SGK sẽ được viết lại nên những số liệu trong sách không còn thuyết phục. Nếu để người dạy chủ động cập nhật, điều chỉnh, bài giảng sẽ hợp lý, hiệu quả hơn. Hoạt động của thầy và trò sẽ tùy theo trình độ tiếp thu của học sinh, tùy cơ sở vật chất của nhà trường. Rất cần có nhiều hơn một bộ SGK để giáo viên có thể tham khảo và vận dụng vào tình hình thực tế địa phương. Có như thế mới xóa được hiện trạng giáo viên cả nước soạn bài một mẫu, dạy học khi ấy mới có cơ hội trở thành “nghệ thuật sư phạm”. NGUYỄN TRUNG NGUYÊN (Đồng Tháp)

Nỗi sợ của người thầy Thầy cô giáo gần học sinh của mình bằng tình cảm nhưng vẫn cần nhớ mình luôn là hình mẫu cho học sinh. Học sinh không thể nể phục một người làm thầy mà chỉ toàn những giờ dạy nhạt nhòa. Sự vững vàng, rộng mở về chuyên môn là tối quan trọng với người làm thầy. Dù rời trường đại học từ lâu thì hành trình “học tập không bảng điểm” của mỗi “cựu sinh viên sư phạm” vẫn không ngừng. Tự học là việc đồng hành cùng năm tháng. Người làm thầy mà không học, kiến thức sẽ dần trơ lì, yên tâm với những gì đã có. Trong khi những cái ngỡ có ấy đã hao hụt theo thời gian. Tôi có một đồng nghiệp vong niên, thầy bị huyết áp cao lâu năm nhưng vẫn luôn là người say sưa đốt cháy mình trong các bài giảng văn. Và thầy đã gục xuống, trút hơi thở cuối trên bục giảng khi đang bình một tác phẩm văn chương. Không hiểu sao khi nghĩ đến bục giảng, tôi không nghĩ nhiều về những thành công suôn sẻ mà còn hay nghĩ đến những giọt mồ hôi, nỗi sợ hãi cô đơn khi bài dạy không có sự cộng hưởng. Cô giáo NGUYỄN KIM ANH (Trường THPT Phan Huy Chú, Hà Nội)

Để có tiết học tốt

          Dưới đây là 10 lời khuyên giúp giáo viên điều khiển một giờ học thành công. Những lời khuyên có thể giúp giáo viên giảm được những tình huống sư phạm và không bị gián đoạn tiết học bởi những học sinh gây rối.

1. Đặt nội quy ngay từ đầu

Nhiều giáo viên thường mắc lỗi bắt đầu một năm học mới với kế hoạch cho các quy tắc rất lỏng lẻo. HS nhanh chóng nắm bắt được các tình huống trong mỗi giờ học và nhận ra những gì chúng sẽ được cho phép, những lỗi nào được bỏ qua. Một khi GV “lờ” đi những sự quậy phá hoặc những nguyên tắc trong lớp học không đủ mạnh để chấn chỉnh, dập tắt các trò nghịch ngợm thì rất khó để bắt đầu hay tiếp tục điều khiển lớp tốt hơn. Vì vậy ngay từ đầu, GV phải đề ra nội quy rõ ràng và tuân thủ nó.

2. Công bằng là chìa khoá

HS hoàn toàn có thể phân biệt điều gì là công bằng và điều gì thì không. Vì thế, GV phải đối xử bình đẳng đối với tất cả HS nếu mong được HS tôn trọng. Nếu GV không đối xử với tất cả HS một cách công bằng, những HS bị đối xử không công bằng sẽ không thích thú làm theo những quy tắc trong lớp học. Hãy chắc chắn rằng ngay cả HS xuất sắc nhất trong lớp cũng có khả năng phạm lỗi, và học trò đó cũng đáng bị phạt về lỗi của mình.

3. Giải quyết những rắc rối với càng ít sự gián đoạn càng tốt

Nếu có một vài HS đang nói chuyện riêng và bạn đang đưa ra câu hỏi trong phần giới thiệu bài mới, gọi một trong các HS đó đứng dậy trả lời câu hỏi của bạn để thu hút HS quay trở lại bài học. Nếu bạn phải dừng mạch bài học để giải quyết rắc rối thì bạn đang "đánh cắp" thời gian quý báu học tại lớp của những HS hiếu học.

4. Tránh các vụ gây lộn trong lớp học

Bất cứ khi nào có đánh nhau, cãi vã giận dữ trong lớp học thì sẽ có một người thắng và một người thua. Dĩ nhiên với vai trò là một GV, bạn cần phải giữ trật tự và quy tắc trong lớp học. Tuy nhiên, nên giải quyết những vấn đề vi phạm kỉ luật mang tính cá nhân riêng tư (bên ngoài lớp học) tốt hơn là làm HS "mất mặt" trước bạn bè. Cũng không phải là ý kiến hay nếu bêu riếu, trách móc, phê phán, HS đó như một ví dụ điển hình về vi phạm nội quy lớp học. Mặc dù HS khác sẽ thắng nhưng có thể bạn sẽ đánh mất cơ hội thực sự dạy HS kia bất cứ điều gì nữa.

5. Ngừng sự phá rối với một chút hài hước

Đôi khi những tiếng cười lại giúp "kéo" mạch lớp học trở lại như cũ. Tuy nhiên, nhiều GV nhầm lẫn giữa những câu hỏi hài hước với lời châm chọc. Trong khi sự hóm hỉnh có thể nhanh chóng "hoá giải" tình huống sư phạm thì lời mỉa mai có thể làm tổn thường mối quan hệ của bạn với học trò tham gia vào. Hãy dùng việc đánh giá tối ưu nhất nhưng hãy nhận ra rằng có những điều học trò này nghĩ là trò vui, học trò kia lại nhận thấy bị xúc phạm.

6. Giữ niềm tin tưởng lớn trong lớp

Hãy tin tưởng rằng HS là những trẻ ngoan ngoãn, chứ không phải là quậy phá. Tăng cường điều đó thông qua cách bạn nói với học trò. Khi bạn bắt đầu một ngày học mới, bạn hãy nói những mong muốn của bạn với học trò. Ví dụ, bạn có thể nói "Sau khi thảo luận nhóm, cô (thầy) muốn các con giơ tay và được gọi lên trước khi bắt đầu phát biểu ý kiến. Cô cũng hi vọng các con sẽ tôn trọng ý kiến của bạn mình và lắng nghe những gì bạn các con nói".

7. Kế hoạch dự trù

Giáo viên nên tránh thời gian "chết" trong giờ học. Nếu trong thời gian rảnh rỗi đó, bạn cho phép học sinh nói và nói mỗi ngày, tự bạn tạo cho các em một thói quen xấu - nói chuyện. Để tránh điều này, hãy lên kế hoạch dự trù, đưa thêm các hoạt động vào phần cuối của giáo án. Khi bạn có nhiều hoạt động đa dạng, phong phú, bạn sẽ khai thác sâu thêm nội dung bài học và tránh được thời gian nhàn rỗi trong tiết học.

8. Luôn luôn nhất quán

Một trong những điều tệ nhất mà người giáo viên mắc phải là không nhất quán trong việc thực thi nội quy lớp học. Nếu một ngày bạn "lơ" đi một trò quậy phá trong lớp, một thái độ học tập thiếu nghiêm túc, và ngày hôm sau bạn chì chiết một HS vì một lỗi nhỏ, HS của bạn sẽ nhanh chóng mất đi sự kính trọng đối với bạn. Học trò có quyền mong bạn đối xử nhất quán hàng ngày. Tính khí thất thường không được có trong lớp học. Một khi bạn đánh mất sự kính trọng của HS, bạn sẽ đánh mất luôn sự chăm chú vào bài giảng.

9. Hãy đặt ra các nội quy có thể hiểu được

Bạn cần chọn ra nguyên tắc của bạn. Bạn cũng cần làm cho các nguyên tắc thật rõ ràng. HS cần hiểu cái gì được và cái gì không được chấp nhận. Hơn nữa, bạn nên lường trước hậu quả nếu bạn phá bỏ nguyên tắc.

10. Bắt đầu mỗi ngày học sảng khoái

Mẹo này không có nghĩa là bạn không đếm, hay đếm sai tất cả các lỗi vi phạm trước đó, ví dụ, nếu HS có ba sự hối hận muộn mặn thì hôm nay nghĩa là các em có bốn. Điều đó có nghĩa rằng bạn nên bắt đầu buổi dạy mỗi ngày với sự tin tưởng HS sẽ ngoan. Không nên có định kiến rằng HS này luôn quậy phá giờ học hàng ngày trong tuần, thì hôm nay em lại sẽ nghịch ngợm. Do đó, bạn sẽ không đối xử với HS ấy một cách khác biệt làm em đó gây mất trật tự thêm.

Phạm Hải Hà

Cao Thoại Châu

Học trò Thầy và học trò em 

 Ngày ấy một lần em bị điểm không 

Lời phê: "Hay nhưng lạc đề, đáng trách" 

Thầy bắt em bảo vệ cô Loan Đoạn tuyệt 

Khi lòng em chỉ yêu mến cô Mai

 Một cô Mai như bản nhạc không lời

 Dịu ngọt hồng hào bên ánh lửa

 Và nhà thơ đừng viết câu nào như thế 

Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương* 

 Dốt về những môn học tự nhiên 

Cửa vào đời của em không rộng lắm 

Chiếc xe cũ khó lòng chở nặng 

Một tâm tư không nhẹ bao giờ 

 Thuở ấy em băn khoăn câu hỏi 

Diện tích trường, lớp, sách được bao nhiêu

 Những bùng binh ngoài phố thật nhiều

 Những vòng xoay không hề thẳng tắp... 

 Băn khoăn ấy em mang vào lớp 

Khi đã thành thầy giáo tuổi hai mươi 

Buổi sáng vàng rực nắng mùa thu 

Chiều tan trường mưa rơi nhoè nhạt 

 Dường như đã vượt ra ngoài trang sách 

Nói thế nào với học trò em 

Khi thầy giáo nhìn ngoài cửa lớp 

Thấy không có gì thật sự trang nghiêm

 Bảng của Thầy và bảng của em 

Giống nhau chứ? Không, khác vài thế hệ 

Dù viên phấn vẫn dài như thế 

Sách hai ông thầy bốn góc đều vuông 

 Tâm tư Thầy chia sớt sang em 

Học trò Thầy, học trò em rất khác 

Chúng thực dụng không bao giờ dám cãi 

Sợ điểm không như em nhận của Thầy

 Xưa cứ nghĩ nhẹ như là cơm áo 

Giờ phải mang thân đỡ lấy mình 

Bưng chén cơm nặng như bê tảng đá

 Đứng trên nỗi buồn vì thế rất chông chênh!

 Em đã về nhưng không nghỉ, 

Thầy ơi Băn khoăn mãi như ngày xưa ấy

 Đời thật sự có gì là mới 

Chiếc đèn cù xoay tít ở bùng binh?

 9-8-2011

Chép lại từ blog của thầy Cao Thoại Châu
CHÀO NGÀY MỚI:
 Người Thầy hay Thợ dạy?
 Người Thầy hay Thợ dạy?
 Thời gian nghỉ hưu đã khá lâu nhưng những gì xảy ra trong ngành giáo dục vẫn làm tôi quan tâm. Không phải vì lòng yêu nghề quá sâu đậm mà chỉ vì một lẽ đơn giản đó là công việc đã chiếm gần hết đời tôi, 36 năm không phải là ít. Cho nên tôi vẫn nghĩ về ngành và…thật là sốt ruột!
 Càng về sau này càng có những giáo viên, và nhất là cán bộ quản lý, mang tai tiếng về những thói xấu mà con người vô đạo đức có thể phạm phải. Từ ăn chơi, dâm ô cả với học trò mình, đến tham những, gian lận thi cử, sử dụng bằng giả, gạ tình, đổi điểm lấy tình "khốn nạn" kiểu kinh tế thị trường…những người trong ngành đều có cả, tuy mức độ không động trời như tại các ngành khác. Cứ coi như đấy dẫu sao cũng là thiểu số nhưng cái chính là những lỗi này đã có thể tránh được nếu những người Thầy được được có một chân dung tươm tất!
 Trong cuộc khảo sát mới nhất dành cho giáo viên cả 3 cấp tại Sài Gòn do một cơ quan nghiên cứu giáo dục thực hiện, trước câu hỏi “Nếu được làm lại từ đầu, có chọn nghề dạy học nữa không?”, trên 50% người được hỏi đã trả lời “Không!”.
 Là vì sao? Trước hết, khác với nghề giáo ở nhiều nước phương Tây, người Thầy Việt Nam vào thời điểm hiện nay vẫn còn tiếp nối truyền thống của dân tộc – người mẫu tinh thần của học trò – họ chỉ mới được số hóa phần kiến thức theo tinh thần khoa học thực dụng. Vì vậy, hầu hết người Thầy hiện nay đều có trăn trở hàng đầu về nói thật, nghe thật, dạy thật! Nhưng thực tế, ngay trong giảng dạy đã phải nói không thật, cho điểm không thật và nghe những thứ không thật. Tỷ lệ đậu TNPT cao như hiện nay là một lời nói dối nhưng vẫn được duy trì, thậm chí vỗ tay cho là…thành công tốt đẹp! Không một người Thầy nào tin tỷ lệ đậu TNPT sát đít 100% như hiện nay là một phản ảnh trung thực trình độ học sinh, họ đâm ra ngao ngán khi phải tham gia kỳ thi mà thực chất là vô bổ! Cũng chính họ thấy quá bất công khi học chăm học lười, khá giỏi hay yếu kém thì cũng đậu như nhau! Những điểm số này chỉ ít ngày sau đó đã bị giáng một đòn trí mạng bởi kết quả thi tuyển vào đại học.
 Và, thật kỳ cục, trong tình hình kinh tế hiện nay mà tỉnh nào cũng có trường đại học với chỉ tiêu tuyển sinh cao ngất để rồi sau mấy năm học vô cùng tốn kém thì…thất nghiệp! Và các doanh nghiệp đã cho biết chỉ gần 30% sinh viên ra trường là tạm đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng! Những người Thầy chứng kiến cảnh này và họ hiểu khi gieo những hạt không thật thì mùa màng không thể nào khác được!
 Và cũng không một người Thầy nào muốn dạy vẹt để học trò thành những con két, nhưng làm sao có thể độc lập trong vấn đề này khi mà sách giáo khoa là chuẩn kiến thức và thi cử cũng chủ yếu dựa trên đó. Mà sách giáo khoa thì quá nhiều tai tiếng, kinh doanh sản phẩm này luôn luôn lãi lớn do thị trường tiêu thụ khổng lồ và không bao giờ dội hàng, nhưng sai sót kiến thức luôn xảy ra, là do việc biên soạn chưa mở rộng mà vẫn giao cho một nhóm do chính nhà xuất bản của bộ chỉ định mà những sai sót lập đi lập lại quá nhiều lần đã cho thấy năng lực của họ ra sao. Những người lính của một đạo quân hiện đại không thể ra trận với khẩu súng trường của thời Thế chiến thứ nhất luôn hỏng hóc!! Và còn rụt rè trong việc công bố những kiến thức khoa học xã hội, cụ thể kiến thức còn bị chính trị hóa một cách máy móc quá nhiều. Áp lực thi cử, áp lực của cấp trên buộc người Thầy phải nói không thật, học sinh yếu kém nhưng điểm số vẫn phải cho sao cho chúng không bị lưu ban! Lớp này nói không thật với lớp liền trên và cứ thế!
 Ngoài sự thật, là cuộc sống của người Thầy trên tư cách một con người. Cách nay 4 năm, vị bộ trưởng lúc đó hứa vào năm 2015 giáo viên sẽ sống được bằng lương, nhưng xem ra kỳ hạn đó là không tưởng. Làm sao để nuôi gia đình trong cảnh gạo châu củi quế, nuôi con ăn học trong tình hình các khoản tiền trường coi như lơ thu nhập của cha mẹ là giáo viên? Phải làm thêm nếu còn tự trọng nhưng sẽ có hao phí sức lực, thời gian cho “tay trái” và “tay phải” không thể không bị ảnh hưởng! Một số có chức có quyền thì con đường sa ngã thật ra …chạy ngay trước cửa văn phòng của họ! Uy tín của ngành mất đi nhiều, một phần vì phong cách sống không tươm tất dù lương thiện của đại đa số người Thầy và uy tín đó sứt mẻ từng mảng lớn do những con sâu ngồi ở ghế quản lý được đưa ra ánh sáng mà ai cũng nghe nói.
 Một điểm nữa, người dạy học chính thức là người Thầy hay thợ giáo dục? Họ lên lớp để dạy dỗ hay thi công chương trình như người thợ xây thi công theo bản vẽ? Không ai nói ra một cách dứt khoát nhưng sự thật vai trò thi công được nhiều người Thầy hiểu ra là đã được chọn cho mình, họ cũng đành “tự giác” chọn dù bất đắc dĩ, vì nó an toàn cho bản thân hơn! Thật sự là hấu hết những người Thầy cần được đối xử trân trọng đúng vị trí hơn là cần một chế độ lương tốt dù điều này cũng rất cần. Đồng lương là sự trả công của xã hội cho lao động người Thầy, nó phải sòng phẳng và tương xứng, chứ không phải quà tặng có tới đâu cho tới đó. Khi còn đi dạy, một lần nghe ông hiệu trưởng nói trước hội đồng rằng nhà giáo không nên quá chú trọng đến vật chất, tôi đã muốn phản đối ông ta. Nhưng phải kiềm chế vì khi ấy các con tôi còn nhỏ quá, làm như thế sẽ rước họa vào thân chẳng ích gì!! Tuy nhiên trong lòng cảm thấy bị phỉnh phờ, sỉ nhục!
 Có một cách nói vui của nhà giáo mỗi khi ngày 20 tháng 11 đến. Rằng…ngày 20 không phải ngày 19 và càng không phải ngày 21! Một cách nói vui nhưng nghe thấy có vị hơi chua và hơi chan chát! “Nguyễn Y Vân” và “Vũ Như Cẩn” là cách chơi chữ khá hay!

Người Mỹ !!!!!!!

             Trước chuyến thăm ngoại giao của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hilary Clinton tới “Vương Quốc ở trung tâm thế giới” một luận điệu phê phán đầy mỉa mai đã lan tỏa như virut trên Sina Weibo, một mạng xã hội của Trung Quốc, với hơn 44 ngàn lượt chia sẻ và 5400 lời bình trên Twitter.
            Luận điệu này không rõ nguồn gốc và tác giả đã phê phán một cách bỡn cợt nước Mỹ như một quốc gia ngu ngốc, thô sơ và ấu trĩ. Tưởng rằng có thể làm các độc giả Mỹ bị xúc phạm, nhưng chẳng bao lâu sau khi được ra mắt, bài viết đó thực sự đã trở thành một sự phê phán sắc sảo và có tác dụng ngược lại đối với Trung Quốc.
           Tờ Tea Leaf Nation đã dịch những phần lý thú và rôm rả nhất (chúng thường có mặt trong đa số các bài luận) và xin mời các độc giả thưởng thức. Đừng đi Mỹ, một quốc gia ngu ngốc và lạc hậu Tôi từng ở Mỹ một thời gian dài và giờ đây thì thấy hối hận vì sự lựa chọn này.
         Chúng ta đã bị mụ mẫm bởi truyền thông phương Tây luôn luôn làm cho ta nghĩ rằng Hoa Kỳ là một đất nước hiện đại. Nuôi hy vọng học tập khoa học tân kỳ của Mỹ để về phục vụ quê hương, tôi đã bằng mọi nỗ lực để theo đuổi “siêu cường” đó, thế nhưng kết quả lại thật đáng thất vọng!
        (1) Hoa Kỳ thực ra chỉ là một cái làng nông nghiệp khổng lồ kém phát triển. Ở trường trung học các thầy giáo vẫn dạy rằng công nghiệp càng phát triển thì môi trường lại càng bị xâm hại. Ví dụ như trong một thành phố công nghiệp bạn phải thấy ống khói khắp nơi, các xí nghiệp to khắp nơi và bụi cũng khắp nơi. Đó mới là biểu tượng của công nghiệp hóa! Thế còn Hoa Kỳ thì sao? Đố bạn tìm ra các ống khói, thảng hoặc mới thấy một vài cái nho nhỏ nhưng lại là thứ để trang điểm cho nhà dân. Thay vào đó là những dòng sông và hồ nước sạch khắp nơi nơi và chẳng có các nhà máy giấy và luyện thép nơi bờ sông. Không khí trong lành và sạch là biểu tượng của một xã hội thô sơ và đó không thể là dấu tích của công nghiệp hóa !
        (2) Người Mỹ chẳng hiểu gì về kinh tế. Các tuyến đường cao tốc tỏa đi mọi phương, có lẽ là đến mọi làng xóm, tuy nhiên khó tìm ra nổi một trạm thu phí! Thật là một sự phung phí khủng khiếp cơ hội kinh doanh! Khó có thể cưỡng nổi ý định của bản thân là xúc một ít xi măng để xây vài trạm thu phí và chắc chắn là chỉ trong vòng một tháng tôi sẽ có đủ tiền để mua một căn nhà trông ra Đại Tây Dương. Ngoài ra, bên lề đường cao tốc bạn có thể thấy những mặt hồ tĩnh lặng còn hoang dã. Chính quyền để mặc cho lũ chim cư ngụ và vẫy vùng thỏa sức mà không nghĩ tới việc thiết lập vườn cảnh quan trông ra hồ để kiếm bộn tiền. Rõ là người Mỹ không có cái đầu làm kinh tế.
         (3) Ngành xây dựng Hoa Kỳ quả là quá thô sơ. Ngoài một số lượng nhỏ các thành phố lớn (mà bạn đã biết) thì không có những tòa tháp bê tông và gạch chọc trời… Tôi sợ rằng hình như Mỹ không có các tòa nhà bằng gạch. Hầu hết nhà cửa làm bằng gỗ và vài thứ vật liệu lạ khác. Sử dụng gỗ thô sơ để xây nhà thì dường như những kiến trúc ngoại bang này còn chưa qua thời phong kiến trước khi có nhà Thanh!
         (4) Lối tư duy của người Mỹ ngây ngô và lạc hậu. Khi mới tới Mỹ tôi thuê một cái xe kéo chở hành lý giá 3 đôla, nhưng lại không có tiền lẻ. Một người Mỹ thấy tôi có nhiều đồ nên đã trả 3 đồng đó và thuê xe cho tôi. Người Mỹ thường cởi mở và hỏi xem tôi có cần giúp đỡ gì không. Ở nước tôi, đã qua thời của Lôi Phong vào những năm 50 và 60 thế kỷ trước cho nên bây giờ thì cái lối cư xử đó quả là quá lạc hậu! (Lôi Phong là thanh niên thời phong trào thi đua cộng sản Mao, người từng được nêu gương sáng về đạo đức hy sinh bản thân). Trở lại thời kỳ đó, con người ta rất đạo đức giả, nhưng bây giờ thì chúng ta không theo lối mòn đó nữa. Chúng ta tiến hành mọi việc giờ đây một cách trần trụi và đó mới là hiện đại hóa! Bởi vậy lối tư duy của Mỹ lạc hậu hơn chúng ta vài thập kỷ và không có dấu hiệu nào cho thấy rằng họ có khả năng đuổi kịp chúng ta.
         (5) Người Mỹ không biết ăn thịt thú rừng. Có một đêm tôi lái xe đi cùng một bạn học đến thành phố khác và bất thình lình mấy con nai Sika (một giống nai đốm có nguồn gốc từ Nhật Bản – ND) nhảy xổ ra. Anh bạn cùng lớp lập tức phanh gấp và đổi hướng để tránh tai nạn. Hình như là trường hợp kiểu này thường xảy ra khi mà sự va chạm với một con nai cũng đủ để làm vỡ tan chiếc ô tô. Chính phủ Mỹ không biết quản lý chuyện này như thế nào… Và người Mỹ quả thực không biết ăn thịt thú rừng, họ cũng không có cả quán ăn chuyên thịt thú rừng, rất ít khẩu vị đối với thú rừng thơm ngon bị giết thịt như hươu, nai và kém hứng thú bán sừng hươu nai để kiếm những khoản tiền lớn! Người Mỹ sống cùng động vật hoang dã hàng ngày và còn đưa ra những biện pháp để bảo vệ chúng. Đó quả thật là một xã hội sơ khai.
         (6) Người Mỹ không biết tự trọng. Các giáo sư ở trường đại học Mỹ không có bộ dạng hoành tráng (架子); họ không hề có cái phong thái của những giáo sư đạo mạo. Nghe nói rằng vị giáo sư D… là một giáo sư về tâm lý học nổi tiếng, thế nhưng trong giờ giải lao thì ông ta lại ăn bánh quy trong phòng làm việc với các sinh viên của mình, bàn luận về bộ phim “21” và nữ nghệ sĩ Trung Quốc Trương Tử Di (Ziyi Zhang). Ông ta không hề có cái vẻ đường bệ của một nhà khoa học, cho nên tôi thực sự cảm thấy thất vọng. Ngoài ra, các nghiên cứu sinh sau tiến sĩ chẳng bao giờ đưa học vị “PhD” lên danh thiếp của họ và họ không biết cách thể hiện ra ngoài vị thế của mình. Những người được đào tạo bởi các giáo sư kiểu như vậy sẽ chẳng thể nào biết cách đi đứng, nói năng nếu như họ trở thành những quan chức chính phủ… Có vẻ như các công chức Trung Quốc còn biết cách thu hút sự kính trọng của người dân; ngay cả một vị thủ trưởng một văn phòng không mấy quan trọng ở nước tôi còn tỏ ra đường bệ hơn cả Tổng thống Hoa Kỳ. Không có gì phải ngạc nhiên khi người ta nói công dân hạng nhất ở Trung Quốc chỉ xứng với công dân hạng ba ở Mỹ.
        (7) Học sinh tiểu học Hoa Kỳ không có những hoài bão cao cả.Ngay từ thuở ban đầu các học sinh tiểu học không hề có ý định để trở thành quan chức…Chẳng hề có lớp học của các Tổng thống, các Bí thư tương lai hoặc các Ủy viên hội đồng mà tôi từng tham dự khi còn nhỏ. Sau giờ học thường là không có bài tập về nhà và bạn không có cách nào ngay cả việc nhắc tới chuyện đó khi liên hệ tới bài tập về nhà của học sinh tiểu học Trung Quốc. Trường học (Mỹ – ND) quan tâm quá nhiều đến dạy dỗ đạo đức cho trẻ em, làm cho những đứa nhỏ hướng tới để trước tiên là trở thành những công dân đủ tư cách thực thụ, sau đó mới là tiếp thu những lý tưởng có ý nghĩa dài lâu. Trở thành người công dân đủ tư cách ư ? Quả là một quan niệm cổ lỗ sĩ.
          (8) Người Mỹ hay làm ầm ĩ mỗi khi phát hiện ra một bệnh tật nho nhỏ. Đầu tiên là họ hẹn gặp bác sĩ, sau đó bác sĩ kê đơn. Một số người lại còn phải theo lời khuyên của một dược sĩ có bằng cấp nữa. Khi mua thuốc họ lại phải tự mình tới hiệu thuốc để lấy chúng mà mọi việc diễn ra không chóng vánh như ở Trung Quốc… Tôi không hiểu tại sao lại phải tách bạch riêng việc khám bệnh với việc mua thuốc… thay vì tách riêng lợi nhuận khỏi trách nhiệm. Rõ ràng là các bệnh viện Hoa Kỳ không có khái niệm về phương pháp kiếm tiền! Sao không nói cho bệnh nhân tên thuốc luôn đi? …Như thế họ sẽ độc quyền việc bán thuốc và tăng giá thuốc lên 8 hay 10 lần. Có biết bao nhiêu cơ hội kinh doanh tốt mà họ không biết tận dụng. Rõ ràng là kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là thứ đã chết rồi.
          (9) Ý kiến công chúng Mỹ là thứ dở hơi. Nhiều lúc tôi đã mất kiên nhẫn vì sự ngu dốt và xuẩn ngốc của họ. Chẳng hạn như khi họ biết là Trung Quốc có các đài truyền hình và báo chí thì họ đã hỏi tôi một cách ngu dốt rằng: “Trung Quốc cũng có báo chí cơ à?!”. Đó quả thực là một sự sỉ nhục; chúng ta không chỉ có các tờ báo bằng tiếng Trung được Bộ Tuyên truyền cho phát hành một cách tỷ mỉ, kỹ lưỡng; khi nhìn vào các tờ báo của chúng ta cũng chẳng khác gì nghe quốc ca, không hề giống với các tờ báo của Hoa Kỳ chứa một mớ lộn xộn ý kiến quần chúng, thậm chí dám lăng mạ đích danh Tổng thống.. (ở Trung Quốc) chúng tôi không bao giờ đăng tin các vụ sì –căng- đan liên quan tới các lãnh đạo; bởi vì sau đó ai sẽ còn muốn làm lãnh đạo nữa ?…
          (10) Người Mỹ về phương diện tinh thần là trống rỗng. Điều mà tôi không thể chịu nổi đó là: đa số người Mỹ nói câu cảm tạ trước mỗi bữa ăn và họ nguyện cầu một cách ngây thơ “Chúa phù hộ cho nước Mỹ”. Thật là buồn cười; nếu như Chúa phù hộ cho nước Mỹ thì tại sao nước Mỹ lại bị lạc hậu, thô sơ và đơn giản đến như vậy? Cầu Chúa Trời phỏng có ích lợi gì không? Thực tế hơn là nên dành thời gian cầu nguyện đó mà đi lễ thủ trưởng của bạn! Đó mới là cái cách thời thượng…
          (11) Người Mỹ không có khái niệm thời gian. Với bất kể thứ gì, họ đều đứng vào hàng để chờ đợi… Người Trung Quốc chúng ta thông minh hơn, các bạn hẳn đã thấy đấy. Không quan trọng đám đông như thế nào,chúng ta vẫn có kỹ năng chen vào đâu đấy, và điều đó giúp cắt giảm khối thời gian mà lại tránh mệt mỏi do phải đứng chồn chân! Nếu ai đó biết cách đi cổng sau thì còn tiết kiệm nhiều thời gian hơn nữa. Những người Mỹ cổ hủ hoàn toàn không biết làm điều này.
           (12) Cửa hàng ở Mỹ thật vô nghĩa: bạn vẫn có thể trả lại hàng sau khi mua vài tuần mà không có lý do gì. Sao lại có thể trả lại hàng hóa cơ chứ khi mà không cần thuyết phục tôi dù chỉ trong chốc lát?… 
          (13) Nước Mỹ không an toàn, 95% nhà dân quên lắp đặt lưới, cửa ra vào, cửa sổ chống trộm; điều kỳ lạ nữa là tất cả lũ trộm cắp móc túi đi đâu mất tiêu rồi?
          (14) Người Mỹ vốn nhút nhát và yếu đuối. 95% lái xe đều không dám vượt đèn đỏ… mặc dù 99% người lớn ở Hoa Kỳ đều sở hữu xe ô tô và phương pháp lái xe của họ thì rất lạ: có bao nhiêu là xe trên đường thế nhưng bạn không thể nghe thấy một tiếng còi xe, phố xá thật im lìm tĩnh lặng như thể không phải là phố nữa. Không thấy sự năng động ồn ào của một thành phố thủ phủ cấp tỉnh ở Trung Quốc.
         (15) Người Mỹ thiếu xúc cảm. 95% nhân viên không nghĩ về việc phải làm gì cho tiệc cưới của cấp trên cho nên họ chẳng bao giờ tìm cớ để quan tâm, chăm sóc lãnh đạo của mình; ở Trung Quốc liệu có chuyện quần chúng bỏ qua cơ hội chăm sóc thủ trưởng của mình không? Nói theo cách khác, ai ở Trung Quốc lại dám làm điều này? Hãy nhìn xem chúng tôi có bao nhiêu là tình cảm.
         (16) Người Mỹ không nhạy cảm. 99% dân Mỹ đi học rồi kiếm việc làm, thăng tiến và hoạt động mà không biết về sự cần thiết phải đưa “hồng bao” (phong bì chứa đầy tiền mặt) để đi lối sau…
         (17) Hãy nhìn vào bức hình ở trên, điều này là đủ lý do để chúng ta coi thường nước Mỹ! Trong khi đang săn đuổi Bin Laden thì Obama và các thuộc cấp của ông ta đang chăm chú vào màn hình truyền hình ảnh trực tiếp do vệ tinh đưa về trong phòng Tình huống của Nhà Trắng. Cảm tưởng của tôi là: Các thuộc cấp Hoa Kỳ không tôn trọng lãnh đạo của họ một cách đúng mức và thậm chi còn dồn ép vị Tổng thống đáng trân trọng của họ phải nép mình ngồi trong góc nhà. Obama đáng thương, thật không bằng cả anh trưởng thôn của Thiên triều Trung Hoa ( 天朝). Căn phòng Tình huống của Nhà trắng đúng là một thứ huênh hoang khoác lác. Nó vừa bé lại không được trang trí nội thất khác thường, đúng là không tương xứng với phong cách của một cường quốc. Một căn phòng cơ quan cấp thị trấn của Thiên triều ( Trung Quốc- ND) có lẽ còn to hơn, sang trọng hơn rất nhiều. Không có các đĩa hoa quả hoặc nước giải khát, không có… thuốc lá đắt tiền… và đó mà lại là nền kinh tế số 1 thế giới ư, ha, ha!
           D.W. Phạm Gia Minh dịch từ Tea Leaf Nation một trang mạng liên kết đối tác của tờ Atlantic.
       Thăng long – Hà nội 12/09/2012 Dịch giả gửi trực tiếp cho BVN

Dạy con từ thuở còn thơ (theo tamsang.com)

Dạy con từ thuở còn thơ (3) 06/08/2012 08:07 Tôi Khi tôi còn nhỏ, tôi hạnh phúc được Ông Bà Cha Mẹ, mỗi người một cách, nết ăn, nết ở. Dù xa nhà rất sớm, dù được thầy cô chăm sóc, tập thể rèn luyện, nhưng những gì được dạy từ nhỏ đã in sâu vào tâm thức, và tôi luôn biết ơn Ông Bà Cha Mẹ đã trao cho tôi những gì tốt đẹp mà tôi giữ được đến hôm nay. Đến lượt tôi làm mẹ, tôi cũng muốn tạo cho con những thói quen tốt, những tính cách đẹp, trao cho con cái may mắn mà tôi đã nhận. Nhưng tôi không có cái dịu dàng của mẹ, không có sự kiên nhẫn của bà, không có sự tế nhị kín đáo của ông. Thương con 99 ngày, đến ngày thứ 100, không tự kềm chế được, tôi lớn tiếng với con. Cái ngày thứ 100 ấy sẽ là ngày duy nhất còn lưu lại trong tâm trí trẻ thơ. Một lần khác, dạy mãi không được, tôi cầm roi đánh con. Tâm hồn con bị tổn thương và những yêu thương của mẹ bị xoá nhoà. Tôi bây giờ đã là bà của mấy đứa cháu ngoại dễ thương. Bất chợt nghe con lớn tiếng với cháu, bất chợt thấy con đánh cháu, tôi cũng bất chợt như có muối xát trong lòng. Không rầy, không can con được vì chính tôi đã tạo cho cháu thói quen không đẹp này. Làm sao có thể quay ngược lại quá khứ để xoá đi trong lòng con vết thương này, để con đừng đến lượt mình truyền lại cho những đứa cháu thơ ngây của tôi những cách dạy dỗ sai lầm này. Tôi có hai người con gái, mỗi người một tính cách, mỗi người sinh ra trong những hoàn cảnh khắc nghiệt khác nhau. Hai con của tôi đã trãi qua 4 năm đầu đời - những năm quan trọng nhất cho việc hình thành nhân cách, khác nhau nên cũng thu lượm được những thói quen và những nét tính cách khác nhau. Con gái lớn của tôi đôi khi làm tôi đau lòng. Dẫu biết con mình thực sự là nạn nhân của hoàn cảnh, nhưng thay vì kiên nhẫn dạy con,nhẹ nhàng xoa dịu đi những năm tháng đầu đời con không được sống cùng với mẹ, tôi nghiêm khắc, nóng giận với con. Nghiêm khắc vì muốn con mau bỏ những tính không hay con đã nhiễm phải khi không có mẹ bên cạnh. Giận thân bất lực, giận hoàn cảnh đã đẩy mẹ con tôi vào nỗi đau này, tôi lại trút nóng giận vào con. Càng như vậy, mẹ con tôi càng xa nhau, con tôi mang một vết thương sâu trong lòng không gì lấp đầy được, vì thấy mình bị mẹ cư xử bất công. Tôi đau khổ vì thấy mình là một người mẹ thất bại, vì Tim mình lúc nào cũng đau nhói khi nghĩ đến đứa con gái đáng thương này. Con tôi đã 40 tuổi, rất tự hào với hai đứa con xinh xắn của mình. Mới đây, trong câu chuyện vui, người mẹ trẻ khoe rằng đã dùng những điều được mẹ dạy từ nhỏ để dạy lại con mình. Và con gái của tôi nói thêm: con đã từng bị đối xử bất công nên con không bao giờ bất công với con của con đâu, mẹ đừng lo. Câu nói ấy như một mũi dao nhọn đâm xoáy vào tim người làm mẹ thất bại này. Tôi đã từng dùng cuộc đời của chính mình để trãi một tấm thảm đỏ cho con bước đi, để con có cuộc sống đẹp của hôm nay, đã từng hy sinh những năm tháng còn có thể hạnh phúc riêng để chuộc lại lỗi lầm của mình đối với con, nhưng vô ích. Con tôi không thể quên. Và hôm nay nữa, nếu có thể lấy phần đời còn lại để trả giá cho sai lầm của mình thì tôi sẽ không một giây ngần ngại. Cả điều này cũng sẽ không làm cho vết thương trong lòng con tôi biến mất. Xin những người làm cha, làm mẹ đừng vì những nỗi đau của chính mình mà tạo vào lòng con thơ những vết thương không gì chữa lành, những nỗi hận không bao giờ nguôi Lam Ngọc

CÁI GIÁ CỦA SỰ HÈN NHÁT 03/10/2012 10:47 Sự hèn nhát là biểu hiện thường thấy ở những người không dám thoát khỏi ‘vỏ ốc an toàn” để cho mình những mục tiêu cao trong cuộc sống. Vì vậy sự hèn nhát không thể song hành với thành công vượt trội. Thế nhưng kẻ hèn nhát luôn có đủ lý lẽ để ngụy biện cho hành động của mình, cho những thất bại của mình. Sự hèn nhát thường thể hiện ở các quan chức không dám nhận trách nhiệm về mình mà đổ lỗi cho người khác hay hoàn cảnh khách quan, khi công việc thuộc phạm vị mình phụ trách trì trệ, đổ bể. Tiếc rằng trong trường hợp này, những người phải trả giá cho sự hèn nhát đó là dân. Kẻ hèn nhát thường khiếp sợ trước kẻ mạnh, nhưng sẵn sàng ức hiếp kẻ yếu hơn mình. Những người ích kỷ chỉ biết lo nghĩ cho bản thân mình thường tỏ ra hèn nhát trước những chuyện sai trái bất công trong xã hội. Khi lương tâm đòi hỏi phải lên tiếng hay hành động mà vẫn im lặng là biểu hiện của sự hèn nhát. Điều đó thường xảy ra trước uy quyền và bạo lực. Nhiều khi sự hèn nhát đó lại phải trả giá đắt như trong câu chuyện xảy ra ở Trung Quốc năm 2008 (đã được đưa lên BBC & CNN). Một chiếc xe bus chở đầy khách đang chạy trên đường đồi. Giữa đường, ba thằng du côn có vũ khí để mắt tới cô lái xe xinh đẹp. Chúng bắt cô dừng xe và muốn “vui vẻ” với cô. Tất nhiên là cô lái xe kêu cứu, nhưng tất cả hành khách trên xe chỉ đáp lại bằng sự im lặng. Lúc ấy một người đàn ông trung niên nom yếu ớt tiến lên yêu cầu ba tên du côn dừng tay; nhưng ông đã bị chúng đánh đập. Ông rất giận dữ và lớn tiếng kêu gọi các hành khách khác ngăn hành động man rợ kia lại nhưng chẳng ai hưởng ứng. Và cô lái xe bị ba tên côn đồ lôi vào bụi rậm bên đường. Một giờ sau, ba tên du côn và cô lái xe tơi tả trở về xe và cô sẵn sàng cầm lái tiếp tục lên đường… -“Này ông kia, ông xuống xe đi!” cô lái xe la lên với người đàn ông vừa tìm cách giúp mình. Người đàn ông sững sờ, nói: -“Cô làm sao thế? Tôi mới vừa tìm cách cứu cô, tôi làm thế là sai à?” -“Cứu tôi ư? Ông đã làm gì để cứu tôi chứ?” Cô lái xe vặn lại, và vài hành khách bình thản cười. Người đàn ông thật sự tức giận. Dù ông đã không có khả năng cứu cô, nhưng ông không nên bị đối xử như thế chứ. Ông từ chối xuống xe, và nói: “Tôi đã trả tiền đi xe nên tôi có quyền ở lại xe.” Cô lái xe nhăn mặt nói: “Nếu ông không xuống, xe sẽ không chạy.” Điều bất ngờ là hành khách, vốn lờ lảng hành động man rợ mới đây của bọn du côn, bỗng nhao nhao đồng lòng yêu cầu người đàn ông xuống xe, họ nói: -“Ông ra khỏi xe đi, chúng tôi có nhiều công chuyện đang chờ và không thể trì hoãn thêm chút nào nữa!” Một vài hành khách khỏe hơn tìm cách lôi người đàn ông xuống xe. Ba tên du côn mỉm cười với nhau một cách ranh mãnh và bình luận: -“Chắc tụi mình đã phục vụ cô nàng ra trò đấy nhỉ!” Sau nhiều lời qua tiếng lại, hành lý của người đàn ông bị ném qua cửa sổ và ông bị đẩy ra khỏi xe. Chiếc xe bus lại khởi tiếp hành trình. Cô lái xe vuốt lại tóc tai và vặn radio lên hết cỡ. Xe lên đến đỉnh đồi và ngoặt một cái chuẩn bị xuống đồi. Phía tay phải xe là một vực thẳm sâu hun hút. Tốc độ của xe bus tăng dần. Gương mặt cô lái xe bình thản, hai bàn tay giữ chặt vô lăng. Nước mắt trào ra trong hai mắt cô. Một tên du côn nhận thấy có gì không ổn, hắn nói với cô lái xe: -“Chạy chậm thôi, cô định làm gì thế hả?” The driver said nothing, but the bus traveled faster and faster. Tên du côn tìm cách giằng lấy vô lăng, nhưng chiếc xe bus lao ra ngoài vực như mũi tên bật khỏi cây cung. Hôm sau, báo địa phương loan tin một tai nạn bi thảm xảy ra ở vùng “Phục Hổ Sơn”. Một chiếc xe cỡ trung rơi xuống vực, tài xế và 13 hành khách đều thiệt mạng. Người đàn ông đã bị đuổi xuống xe đọc tờ báo và khóc. Không ai biết ông khóc cái gì và vì sao mà khóc! . Bạn có biết vì sao ông ta khóc? Nếu bạn có trên xe bus, bạn có đứng lên như người đàn ông kia? Chúng ta cần những người như ông để tạo nên và duy trì một xã hội bình thường! Khi ta đối xử với người khác bằng cả tấm lòng, ta sẽ nhận được hơi ấm và tình yêu từ mọi người! Đây là một câu chuyện rất bi thảm. Khách sẽ làm gì nếu như Khách là người lái xe? Một đất nước mà ngày càng có nhiều người tỏ ra hèn nhát thì khó lòng tạo dựng được một xã hội tốt đẹp, lành mạnh, giữa vững được trật tự, an ninh và cả độc lập chủ quyền của quốc gia.

NƯỚC MỸ

CÓ PHẢI NƯỚC MỸ LÀ QUỐC GIA NGU NGỐC NHẤT Trước chuyến thăm ngoại giao của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hilary Clinton tới “Vương Quốc ở trung tâm thế giới” một luận điệu phê phán đầy mỉa mai đã lan tỏa như virut trên Sina Weibo, một mạng xã hội của Trung Quốc, với hơn 44 ngàn lượt chia sẻ và 5400 lời bình trên Twitter. Luận điệu này không rõ nguồn gốc và tác giả đã phê phán một cách bỡn cợt nước Mỹ như một quốc gia ngu ngốc, thô sơ và ấu trĩ. Tưởng rằng có thể làm các độc giả Mỹ bị xúc phạm, nhưng chẳng bao lâu sau khi được ra mắt, bài viết đó thực sự đã trở thành một sự phê phán sắc sảo và có tác dụng ngược lại đối với Trung Quốc. Tờ Tea Leaf Nation đã dịch những phần lý thú và rôm rả nhất (chúng thường có mặt trong đa số các bài luận) và xin mời các độc giả thưởng thức. Đừng đi Mỹ, một quốc gia ngu ngốc và lạc hậu Tôi từng ở Mỹ một thời gian dài và giờ đây thì thấy hối hận vì sự lựa chọn này. Chúng ta đã bị mụ mẫm bởi truyền thông phương Tây luôn luôn làm cho ta nghĩ rằng Hoa Kỳ là một đất nước hiện đại. Nuôi hy vọng học tập khoa học tân kỳ của Mỹ để về phục vụ quê hương, tôi đã bằng mọi nỗ lực để theo đuổi “siêu cường” đó, thế nhưng kết quả lại thật đáng thất vọng! (1) Hoa Kỳ thực ra chỉ là một cái làng nông nghiệp khổng lồ kém phát triển. Ở trường trung học các thầy giáo vẫn dạy rằng công nghiệp càng phát triển thì môi trường lại càng bị xâm hại. Ví dụ như trong một thành phố công nghiệp bạn phải thấy ống khói khắp nơi, các xí nghiệp to khắp nơi và bụi cũng khắp nơi. Đó mới là biểu tượng của công nghiệp hóa! Thế còn Hoa Kỳ thì sao? Đố bạn tìm ra các ống khói, thảng hoặc mới thấy một vài cái nho nhỏ nhưng lại là thứ để trang điểm cho nhà dân. Thay vào đó là những dòng sông và hồ nước sạch khắp nơi nơi và chẳng có các nhà máy giấy và luyện thép nơi bờ sông. Không khí trong lành và sạch là biểu tượng của một xã hội thô sơ và đó không thể là dấu tích của công nghiệp hóa ! (2) Người Mỹ chẳng hiểu gì về kinh tế. Các tuyến đường cao tốc tỏa đi mọi phương, có lẽ là đến mọi làng xóm, tuy nhiên khó tìm ra nổi một trạm thu phí! Thật là một sự phung phí khủng khiếp cơ hội kinh doanh! Khó có thể cưỡng nổi ý định của bản thân là xúc một ít xi măng để xây vài trạm thu phí và chắc chắn là chỉ trong vòng một tháng tôi sẽ có đủ tiền để mua một căn nhà trông ra Đại Tây Dương. Ngoài ra, bên lề đường cao tốc bạn có thể thấy những mặt hồ tĩnh lặng còn hoang dã. Chính quyền để mặc cho lũ chim cư ngụ và vẫy vùng thỏa sức mà không nghĩ tới việc thiết lập vườn cảnh quan trông ra hồ để kiếm bộn tiền. Rõ là người Mỹ không có cái đầu làm kinh tế. (3) Ngành xây dựng Hoa Kỳ quả là quá thô sơ. Ngoài một số lượng nhỏ các thành phố lớn (mà bạn đã biết) thì không có những tòa tháp bê tông và gạch chọc trời… Tôi sợ rằng hình như Mỹ không có các tòa nhà bằng gạch. Hầu hết nhà cửa làm bằng gỗ và vài thứ vật liệu lạ khác. Sử dụng gỗ thô sơ để xây nhà thì dường như những kiến trúc ngoại bang này còn chưa qua thời phong kiến trước khi có nhà Thanh! (4) Lối tư duy của người Mỹ ngây ngô và lạc hậu. Khi mới tới Mỹ tôi thuê một cái xe kéo chở hành lý giá 3 đôla, nhưng lại không có tiền lẻ. Một người Mỹ thấy tôi có nhiều đồ nên đã trả 3 đồng đó và thuê xe cho tôi. Người Mỹ thường cởi mở và hỏi xem tôi có cần giúp đỡ gì không. Ở nước tôi, đã qua thời của Lôi Phong vào những năm 50 và 60 thế kỷ trước cho nên bây giờ thì cái lối cư xử đó quả là quá lạc hậu! (Lôi Phong là thanh niên thời phong trào thi đua cộng sản Mao, người từng được nêu gương sáng về đạo đức hy sinh bản thân). Trở lại thời kỳ đó, con người ta rất đạo đức giả, nhưng bây giờ thì chúng ta không theo lối mòn đó nữa. Chúng ta tiến hành mọi việc giờ đây một cách trần trụi và đó mới là hiện đại hóa! Bởi vậy lối tư duy của Mỹ lạc hậu hơn chúng ta vài thập kỷ và không có dấu hiệu nào cho thấy rằng họ có khả năng đuổi kịp chúng ta. (5) Người Mỹ không biết ăn thịt thú rừng. Có một đêm tôi lái xe đi cùng một bạn học đến thành phố khác và bất thình lình mấy con nai Sika (một giống nai đốm có nguồn gốc từ Nhật Bản – ND) nhảy xổ ra. Anh bạn cùng lớp lập tức phanh gấp và đổi hướng để tránh tai nạn. Hình như là trường hợp kiểu này thường xảy ra khi mà sự va chạm với một con nai cũng đủ để làm vỡ tan chiếc ô tô. Chính phủ Mỹ không biết quản lý chuyện này như thế nào… Và người Mỹ quả thực không biết ăn thịt thú rừng, họ cũng không có cả quán ăn chuyên thịt thú rừng, rất ít khẩu vị đối với thú rừng thơm ngon bị giết thịt như hươu, nai và kém hứng thú bán sừng hươu nai để kiếm những khoản tiền lớn! Người Mỹ sống cùng động vật hoang dã hàng ngày và còn đưa ra những biện pháp để bảo vệ chúng. Đó quả thật là một xã hội sơ khai. (6) Người Mỹ không biết tự trọng. Các giáo sư ở trường đại học Mỹ không có bộ dạng hoành tráng (架子); họ không hề có cái phong thái của những giáo sư đạo mạo. Nghe nói rằng vị giáo sư D… là một giáo sư về tâm lý học nổi tiếng, thế nhưng trong giờ giải lao thì ông ta lại ăn bánh quy trong phòng làm việc với các sinh viên của mình, bàn luận về bộ phim “21” và nữ nghệ sĩ Trung Quốc Trương Tử Di (Ziyi Zhang). Ông ta không hề có cái vẻ đường bệ của một nhà khoa học, cho nên tôi thực sự cảm thấy thất vọng. Ngoài ra, các nghiên cứu sinh sau tiến sĩ chẳng bao giờ đưa học vị “PhD” lên danh thiếp của họ và họ không biết cách thể hiện ra ngoài vị thế của mình. Những người được đào tạo bởi các giáo sư kiểu như vậy sẽ chẳng thể nào biết cách đi đứng, nói năng nếu như họ trở thành những quan chức chính phủ… Có vẻ như các công chức Trung Quốc còn biết cách thu hút sự kính trọng của người dân; ngay cả một vị thủ trưởng một văn phòng không mấy quan trọng ở nước tôi còn tỏ ra đường bệ hơn cả Tổng thống Hoa Kỳ. Không có gì phải ngạc nhiên khi người ta nói công dân hạng nhất ở Trung Quốc chỉ xứng với công dân hạng ba ở Mỹ. (7) Học sinh tiểu học Hoa Kỳ không có những hoài bão cao cả.Ngay từ thuở ban đầu các học sinh tiểu học không hề có ý định để trở thành quan chức…Chẳng hề có lớp học của các Tổng thống, các Bí thư tương lai hoặc các Ủy viên hội đồng mà tôi từng tham dự khi còn nhỏ. Sau giờ học thường là không có bài tập về nhà và bạn không có cách nào ngay cả việc nhắc tới chuyện đó khi liên hệ tới bài tập về nhà của học sinh tiểu học Trung Quốc. Trường học (Mỹ – ND) quan tâm quá nhiều đến dạy dỗ đạo đức cho trẻ em, làm cho những đứa nhỏ hướng tới để trước tiên là trở thành những công dân đủ tư cách thực thụ, sau đó mới là tiếp thu những lý tưởng có ý nghĩa dài lâu. Trở thành người công dân đủ tư cách ư ? Quả là một quan niệm cổ lỗ sĩ. (8) Người Mỹ hay làm ầm ĩ mỗi khi phát hiện ra một bệnh tật nho nhỏ. Đầu tiên là họ hẹn gặp bác sĩ, sau đó bác sĩ kê đơn. Một số người lại còn phải theo lời khuyên của một dược sĩ có bằng cấp nữa. Khi mua thuốc họ lại phải tự mình tới hiệu thuốc để lấy chúng mà mọi việc diễn ra không chóng vánh như ở Trung Quốc… Tôi không hiểu tại sao lại phải tách bạch riêng việc khám bệnh với việc mua thuốc… thay vì tách riêng lợi nhuận khỏi trách nhiệm. Rõ ràng là các bệnh viện Hoa Kỳ không có khái niệm về phương pháp kiếm tiền! Sao không nói cho bệnh nhân tên thuốc luôn đi? …Như thế họ sẽ độc quyền việc bán thuốc và tăng giá thuốc lên 8 hay 10 lần. Có biết bao nhiêu cơ hội kinh doanh tốt mà họ không biết tận dụng. Rõ ràng là kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là thứ đã chết rồi. (9) Ý kiến công chúng Mỹ là thứ dở hơi. Nhiều lúc tôi đã mất kiên nhẫn vì sự ngu dốt và xuẩn ngốc của họ. Chẳng hạn như khi họ biết là Trung Quốc có các đài truyền hình và báo chí thì họ đã hỏi tôi một cách ngu dốt rằng: “Trung Quốc cũng có báo chí cơ à?!”. Đó quả thực là một sự sỉ nhục; chúng ta không chỉ có các tờ báo bằng tiếng Trung được Bộ Tuyên truyền cho phát hành một cách tỷ mỉ, kỹ lưỡng; khi nhìn vào các tờ báo của chúng ta cũng chẳng khác gì nghe quốc ca, không hề giống với các tờ báo của Hoa Kỳ chứa một mớ lộn xộn ý kiến quần chúng, thậm chí dám lăng mạ đích danh Tổng thống.. (ở Trung Quốc) chúng tôi không bao giờ đăng tin các vụ sì –căng- đan liên quan tới các lãnh đạo; bởi vì sau đó ai sẽ còn muốn làm lãnh đạo nữa ?… (10) Người Mỹ về phương diện tinh thần là trống rỗng. Điều mà tôi không thể chịu nổi đó là: đa số người Mỹ nói câu cảm tạ trước mỗi bữa ăn và họ nguyện cầu một cách ngây thơ “Chúa phù hộ cho nước Mỹ”. Thật là buồn cười; nếu như Chúa phù hộ cho nước Mỹ thì tại sao nước Mỹ lại bị lạc hậu, thô sơ và đơn giản đến như vậy? Cầu Chúa Trời phỏng có ích lợi gì không? Thực tế hơn là nên dành thời gian cầu nguyện đó mà đi lễ thủ trưởng của bạn! Đó mới là cái cách thời thượng… (11) Người Mỹ không có khái niệm thời gian. Với bất kể thứ gì, họ đều đứng vào hàng để chờ đợi… Người Trung Quốc chúng ta thông minh hơn, các bạn hẳn đã thấy đấy. Không quan trọng đám đông như thế nào,chúng ta vẫn có kỹ năng chen vào đâu đấy, và điều đó giúp cắt giảm khối thời gian mà lại tránh mệt mỏi do phải đứng chồn chân! Nếu ai đó biết cách đi cổng sau thì còn tiết kiệm nhiều thời gian hơn nữa. Những người Mỹ cổ hủ hoàn toàn không biết làm điều này. (12) Cửa hàng ở Mỹ thật vô nghĩa: bạn vẫn có thể trả lại hàng sau khi mua vài tuần mà không có lý do gì. Sao lại có thể trả lại hàng hóa cơ chứ khi mà không cần thuyết phục tôi dù chỉ trong chốc lát?… (13) Nước Mỹ không an toàn, 95% nhà dân quên lắp đặt lưới, cửa ra vào, cửa sổ chống trộm; điều kỳ lạ nữa là tất cả lũ trộm cắp móc túi đi đâu mất tiêu rồi? (14) Người Mỹ vốn nhút nhát và yếu đuối. 95% lái xe đều không dám vượt đèn đỏ… mặc dù 99% người lớn ở Hoa Kỳ đều sở hữu xe ô tô và phương pháp lái xe của họ thì rất lạ: có bao nhiêu là xe trên đường thế nhưng bạn không thể nghe thấy một tiếng còi xe, phố xá thật im lìm tĩnh lặng như thể không phải là phố nữa. Không thấy sự năng động ồn ào của một thành phố thủ phủ cấp tỉnh ở Trung Quốc. (15) Người Mỹ thiếu xúc cảm. 95% nhân viên không nghĩ về việc phải làm gì cho tiệc cưới của cấp trên cho nên họ chẳng bao giờ tìm cớ để quan tâm, chăm sóc lãnh đạo của mình; ở Trung Quốc liệu có chuyện quần chúng bỏ qua cơ hội chăm sóc thủ trưởng của mình không? Nói theo cách khác, ai ở Trung Quốc lại dám làm điều này? Hãy nhìn xem chúng tôi có bao nhiêu là tình cảm. (16) Người Mỹ không nhạy cảm. 99% dân Mỹ đi học rồi kiếm việc làm, thăng tiến và hoạt động mà không biết về sự cần thiết phải đưa “hồng bao” (phong bì chứa đầy tiền mặt) để đi lối sau… (17) Hãy nhìn vào bức hình ở trên, điều này là đủ lý do để chúng ta coi thường nước Mỹ! Trong khi đang săn đuổi Bin Laden thì Obama và các thuộc cấp của ông ta đang chăm chú vào màn hình truyền hình ảnh trực tiếp do vệ tinh đưa về trong phòng Tình huống của Nhà Trắng. Cảm tưởng của tôi là: Các thuộc cấp Hoa Kỳ không tôn trọng lãnh đạo của họ một cách đúng mức và thậm chi còn dồn ép vị Tổng thống đáng trân trọng của họ phải nép mình ngồi trong góc nhà. Obama đáng thương, thật không bằng cả anh trưởng thôn của Thiên triều Trung Hoa ( 天朝). Căn phòng Tình huống của Nhà trắng đúng là một thứ huênh hoang khoác lác. Nó vừa bé lại không được trang trí nội thất khác thường, đúng là không tương xứng với phong cách của một cường quốc. Một căn phòng cơ quan cấp thị trấn của Thiên triều ( Trung Quốc- ND) có lẽ còn to hơn, sang trọng hơn rất nhiều. Không có các đĩa hoa quả hoặc nước giải khát, không có… thuốc lá đắt tiền… và đó mà lại là nền kinh tế số 1 thế giới ư, ha, ha! D.W. Phạm Gia Minh dịch từ Tea Leaf Nation một trang mạng liên kết đối tác của tờ Atlantic. Thăng long – Hà nội 12/09/2012 Dịch giả gửi trực tiếp cho BVN Nguồn: Bauxite Việt Nam

Tình cờ đọc được về Phan Lac Hoa, thấy buồn quá. kể cả cái chết của cháu Cao Nguyên thật oan uổng! mạn phép Sao Hồng vậy. PHAN LẠC HOA NGUYỄN TRỌNG TẠO: Nhạc sĩ Phan Lạc Hoa (1947-1982), tác giả những ca khúc nổi tiếng “Tàu anh qua núi”, “Tình yêu bên dòng sông quan họ”. Anh là người chồng 10 năm của NSND Thanh Hoa (tên thật là Nguyễn Thị Thanh, khi lấy nhau ghép với tên chồng thành tên ca sĩ), sinh hạ 3 người con là Thư, Lữ, Nguyên, nhưng Nguyên mất lúc còn nhỏ. Người con gái đầu lòng hiện là nhà thơ nổi tiếng Phan Huyền Thư. Năm nay tròn 30 năm (19/ 09/2010 – 19/09/2012) anh ra đi bằng cái chết trong sợi dây thừng oan nghiệt, tôi vào mạng thấy có bài viết của bác sĩ biệt danh Sao Hồng, người đã từng là sinh viên thực tập tại giường bệnh của Phan Lạc Hoa ở bệnh viên Bạch Mai những ngày cuối cùng của anh. Bài viết tuy có một số thông tin thiếu chính xác, nhưng phần nào cũng đã “ghi lại” được sự thật về người nhạc sĩ tài hoa bạc mệnh này. Xin giới thiệu cùng bạn đọc. Phan Lạc Hoa, cánh hoa rơi lạc giữa bão táp cuộc đời SAO HỒNG Câu chuyện mình viết lên đây, chỉ là những ký ức và kỷ niệm một thời đói khổ và mộng mơ. Mình trực tiếp nghe, tiếp xúc, đọc được những gì về một nhạc sỹ tài hoa bạc mệnh. Có thể có những chi tiết chưa chính xác (30 năm rồi chứ ít đâu) nhưng mình vãn tự tin vào trí nhớ của mình. Ngày nay, những tư liệu về ông rất ít. Thế hệ trẻ sau này chỉ biết về ông, nhìn nhận ông, đánh giá ông qua những tâm sự, phỏng vấn hiếm hoi với người thân của ông. Nhưng xuyên suốt trong các câu chuyện về ông, mình vẫn thấy người thân, bạn bè của ông, vì nhiều lý do, chưa “bật mí” hết những khía cạnh chìm khuất của ông. Có một thời, khi ông mới mất, người đời thương quý ông và nghe đồn thổi mà sinh ra ghét bỏ và lên án người vợ mà ông yêu hết mình. Cũng vì quá yêu vợ mà ông tìm đến cái chết oan uổng. Mình viết bài này cách đây hai năm, 2010, khi còn chơi bên Yahoo. Mình ngắt quảng câu chuyện về ông thành các phần theo mạch lan man trong tư duy của mình. Và cũng có một phần chưa viết, theo dự kiến. Nhân dịp kỷ niệm 30 năm ngày ông từ giả “cõi tạm” (19/9/1982 – 19/9/2012), mình edited và post lại câu chuyện như một ký ức thời sinh viên để tưởng nhớ về ông, Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa. I. HOÀI NIỆM VỀ SỐ PHẬN MỘT BỆNH NHÂN ĐẶC BIỆT. Mỗi lần về quê hay có dịp xuôi tàu trên đường thiên lý Bắc – Nam, dòng suy tư lại đưa mình nhớ khôn nguôi về một con người tài hoa nhưng sớm rơi rụng, chìm lấp trong cõi hư vô và sự nổi tiếng của người thân. Đó là Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa. Mỗi khi qua đèo Hải Vân, cheo leo bên bờ biển Đông, nhà tàu lại phát bài ca “Tàu anh qua núi”. Giai điệu thiết tha trầm lắng của bài ca đã gợi lên nổi nhớ của mình. Một cuộc đời bầm dập, long đong và cách giải thoát bế tắc của ông dẫn dắt suy tư của mình “theo nhịp con tàu đi”. Mình bắt đầu nghe tiếng Phan Lạc Hoa từ những bài hát nổi tiếng một thời qua làn sóng phát thanh: “Tàu Anh Qua Núi”, “Tình Yêu Bên Dòng Sông Quan Họ”,… Về sau, mình trực tiếp nghe người vợ trẻ của ông, ca sỹ Thanh Hoa thể hiện những bài hát này tại sân trường đại học. Cứ mỗi cuối tuần, tháng một lần, Đoàn trường Đại học Y Hà Nội thường mời các ca sỹ Kiều Hưng, Thanh Hoa, Ngọc Bé, Ngọc Tân,… về biểu diễn cho sinh viên. Tháng 9 năm 1981, mình là sinh viên năm thứ năm (Y5) đi học luân khoa ở Khoa Tâm thần, bệnh viện Bạch Mai (nay là Viện Sức khỏe Tâm thần). Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa đang là một trong những “bệnh nhân nổi tiếng” ở Khoa này. Thời đó, nhiều bệnh nhân nam của Khoa Tâm thần, bệnh viện Bạch Mai, có “lý lịch cuộc đời” rất ấn tượng với sinh viên như tụi mình. Đa số họ, có biệt tài, học giỏi, thông minh hoặc uyên bác một lĩnh vực nào đó. Họ nhập viện từ hầu hết ở các lĩnh vực trong đời sống. Thậm chí, có người từ “tầng lớp cung đình”. Những tư duy, những suy nghĩ thầm kín của họ hoặc là quá cao siêu hoặc là lạc lõng giữa thời cuộc, làm cho họ luôn cảm thấy cuộc đời mình bế tắc. Cũng có người vì bị quy là “tâm thần” và bị buộc vào viện. Trường hợp như Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa theo bệnh học tâm thần, được xếp vào nhóm “tâm căn” và “nhân cách yếu”. Nói một cách ví von là họ thuộc nhóm nhân cách nghệ sỹ. Những lúc rảnh rỗi, sinh viên thường lấy cớ chăm sóc, thăm bệnh nhân để tiếp cận để nghe họ kể những câu chuyện hấp dẫn về cuộc đời họ. Thậm chí, khi sang học ở khoa Da liễu, hay Truyền nhiễm, thi thoảng mình vẫn còn la cà sang khoa Tâm thần hóng hớt. Bệnh nhân Phan Lạc Hoa một trong số bệnh nhân nổi bật được sinh viên quan tâm đặc biệt. Trong trí nhớ của mình, Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa thuộc diện xí trai. Mái tóc bờm lên những nếp xoăn màu nâu cháy nắng. Khuôn mặt gồ ghề khá sắc cạnh. Da mặt ngăm ngăm lại điểm xuyết vết rỗ. Dấu tích của bệnh đậu mùa thời ấu thơ nghèo khó (có lẽ, điều này giải thích vì sao hiếm có hình ảnh của ông trên phương tiện truyền thông hiện nay). Người ông tầm thước. Hai bàn tay đầy vết chai sạn như người công nhân quen cầm búa, cầm kìm. Nó tương phản với hình ảnh ông ôm đàn ghi ta với giọng khàn khàn cất lên những bài ca mà ông tâm đắc. Đặc biệt, ông có biệt tài kể chuyện. Ông kể chuyện rất hấp dẫn và lôi cuốn như hút hồn người nghe. Chính những câu chuyện chắp nối giữa những khoảng tỉnh và mê đã vẽ nên cuộc đời bôn ba chìm nổi của ông. Từ chuyện cuộc đời, chuyện bạn bè đồng nghiệp, chuyện sáng tác, nghiệp và nghề đến chuyện tình yêu với vợ con và gia đình. Ông thường nói về vợ mình với một tình yêu đau đớn. Khi đó, cuộc hôn nhân đang đi đến hồi kết mà tình yêu dành cho vợ nơi ông vẫn còn như xưa. Có lúc, câu chuyện kết thúc trong nước mắt làm những sinh viên trẻ như tụi mình cũng rưng rưng trong lòng. Ông nói 10 năm hôn nhân thì thì hơn một nữa là hạnh phúc. Hai vợ chồng vẫn có với nhau 3 đứa con kháu khỉnh xinh đẹp. Phan Huyền Thư, Phan Thế Lữ và Phan Cao Nguyên. Đó là nhờ tình yêu của vợ ông. Đặc biệt, ông vẫn không nguôi được nỗi đau mất đứa con trai duy nhất. Cháu Phan Cao Nguyên. Trong câu chuyện của ông, vợ ông là một người đàn bà có sức cuốn hút đàn ông, tuy không đẹp cho lắm. Hừng hực sống, khao khát yêu đương. Say mê ca hát. Cháy hết mình mỗi khi lên sân khấu cũng như khi yêu. Cũng như bao người khác, với ông mỗi đứa con là một thiên thần bé nhỏ. Phan Cao Nguyên là niềm tự hào, hy vọng và là nguồn sống tinh thần của ông. Vì thế, khi cháu mất đi ông suy sụp hẳn. Cuộc đời coi như hết đối với ông. Hơn một tuổi, Cao Nguyên bị bệnh tiêu chảy nhưng mức độ chưa trầm trọng. Khi vào Viện Nhi (hồi đó đang ở trong khuôn viên Bệnh viện Bạch Mai) điều trị. Nằm chung phòng với một cháu trai cùng tuổi những bị bệnh nặng hơn. Hai đứa khá giống nhau. Ytá điều trị đã sơ suất không “3 tra 3 chiếu” khi thực hiện chỉ định truyền dịch của bác sỹ. Thay vì thực hiện cho cháu bên cạnh, y tá đã truyền cho cháu Nguyên. Kết quả là cháu Nguyên bị phù phổi cấp không cứu được. Chuyện này, mình nghe các anh lớp trên đi học lâm sàng Nhi kể lại. Cho đến bây giờ, mình vẫn nghĩ, nếu Cao Nguyên còn sống, chắc bệnh nhân Phan Lạc Hoa không tìm cách giải thoát bế tắc một cách bi thương như thế. Đó là khi tâm trạng của ông trở nên u uất. Những khi ông khỏe và tỉnh táo. Ông vẫn vui cười và vẫn đàn hát cho sinh viên và bệnh nhân bên cạnh nghe. Mỗi chủ nhật, sáng hoặc chiều, ca sỹ Thanh Hoa và hai cô con gái cỡ 8, 9 tuổi vào thăm ông. May mắn cho sinh viên nào trực vào ngày chủ nhật là được nghe và chứng kiến những giây phút hạnh phúc hiếm hoi của một gia đình nghệ sỹ. Đôi khi, nhìn cảnh ấy, mình cũng ước ao được sống trong một gia đình nghệ sỹ như vậy. Nếu chứng kiến cảnh sum vầy ấy, nhiều người sẽ không ngờ chính trong thời gian này, tình yêu và hôn nhân của hai nghệ sỹ này đã rạn nứt và không có cơ hàn gắn như sự thừa nhận có vẽ buông xuôi của bệnh nhân Phan Lạc Hoa. Chỉ đến khi tham dự buổi báo cáo tốt nghiệp Bác sỹ Nội trú của anh Kim Việt, một bác sỹ nội trú giỏi của Bộ môn Tâm thần học, mình mới hiểu thêm về cuộc đời và những khổ đau, dằn vặt dẫn đến căn bệnh của bệnh nhân Phan Lạc Hoa. Mình đã khóc khi nghe anh Việt trình bày luận văn trước hội đồng. Bản luận văn như một tiểu thuyết cuộc đời chìm nổi của Phan Lạc Hoa thấm đẫm nước mắt và nhân tình thế thái. Mà không riêng gì mình, các bạn mình, các bác sỹ, y tá và hộ sinh đều rơi nước mắt. Chính ấn tượng sấu sắc hồi đó làm mình nhớ mãi bệnh nhân Phan Lạc Hoa. Cuộc đời ông, tình yêu tuyệt vọng của ông như một cánh hoa tả tơi và ắt sớm rụng rơi trước dông bão cuộc đời. II – BỆNH ÁN BỆNH NHÂN: cuốn tiểu thuyết một cuộc đời… Mình đã khóc khi nghe anh Việt trình bày luận văn trước hội đồng. Bản luận văn như một tiểu thuyết cuộc đời chìm nổi của Phan Lạc Hoa thấm đẫm nước mắt và nhân tình thế thái. Phan Lạc Hoa sinh ra khi nền cộng hòa dân quốc vừa hai tuổi. Dư âm trận đói năm Ất Dậu (1945) còn bao trùm đồng bằng thôn quê Bắc Bộ. Quê ông ở Hữu Bằng, Thạch Thất. Bố mất sớm, hai mẹ con dắt díu nhau lang bạt kiếm ăn xứ người. Từ quê hai mẹ con trôi dạt theo dòng di dân quen thuộc thời Pháp: Nam Định, Hải Phòng và Quảng Ninh. Ông học ở trường đời nhiều hơn trường lớp. Những công nhân, thợ lò vùng cảng, vùng mỏ tốt bụng đã cưu mang giúp đỡ mẹ con ông. Trong câu chuyện, ông vẫn ví von, tuổi thơ mình như cây cỏ dại mọc lên giữa cánh đồng hoang. Giữa cánh đồng hoang đó, có những cây chèn ép và lấn át mình, nhưng cũng có những cây tỏa bóng mát che chở cho mình. Việc học hành chắp vá nhưng ông là người thông minh và nhạy cảm. Ông có “hoa tay” và năng khiếu văn nghệ gần như bẩm sinh. Vì thế, từ phong trào văn nghệ quần chúng ông được cử về học ở trường Nhạc Hà Nội. Ông được đào tạo cho phong trào văn nghệ vùng mỏ Quảng Ninh. Tại trường Nhạc, ông gặp và yêu mê mệt cô nữ sinh năm thứ ba “bé choắt, có đôi mắt đẹp hút hồn và giọng hát đầy triển vọng”, Nguyễn Thị Thanh. Mối tình lãng mạn bay bổng đạt đến đỉnh của sự ngất ngây thì… cả hai phải đối diện với thực tại. Cô sinh viên có thai khi chưa kết thúc khóa học. Việc có thai ngoài ý muốn mà chưa hôn thú, “chưa báo cáo tổ chức” là vấn đề rất nghiêm trọng bấy giờ. Chế độ tem phiếu có thể không chết đói với một người độc thân nhưng với một “gia đình sinh viên chưa có hộ khẩu” thì không còn là chuyện mộng mơ. Như một cú sốc, ông mất thăng bằng một thời gian vì không biết sẽ tổ chức cuộc sống thế nào. Ông chạy trốn thực tại lang thang với bạn bè. Hồi tâm, ông quay về sống với Thanh mà không cưới hỏi. Ra trường, ông có quyết định đi B khi người vợ trẻ đã mang thai tháng thứ bảy. Ông hoang mang tột độ. Ông đau đầu giữa việc đi chiến trường bỏ vợ ở nhà với bụng bầu hay từ chối quyết định. Ở lại với vợ con là sẽ bị kỷ luật vì đồng nghĩa với việc đào nhiệm. Tình cảm lấn át lý trí, cuối cùng, ông liều mình ở lại chăm sóc vợ con. Nghiễm nhiên, ông bị kỷ luật và bị “vất ra lề đường”. Mất biên chế là trắng tay. Không sổ gạo không tem phiếu. Không nơi nào dám nhận ông “một thằng đào nhiệm”, như lời ông nói. Như một người tỉnh lẻ “trôi dạt về thủ đô” mà phải gánh trên vai trách nhiệm làm cha làm chồng. Ông làm bất cứ công việc gì để tồn tại cùng vợ con. Cũng có khi, sáng đi tìm việc, chiều về với hai bàn tay trắng trong cơn say nửa tỉnh nửa mơ. Những năm tháng bị “tống ra lề đường”, bị hắt hủi ông mang tâm trạng mặc cảm tự ti. Ông bảo, làm thằng đàn ông thật là hèn khi phải ăn bám vợ. Vợ ông, ca sỹ trẻ Nguyễn Thị Thanh được nhận về Đài Tiếng nói Việt Nam như một biên chế. Rồi trở nên nổi tiếng với nghệ danh Thanh Hoa. Nổi dày vò mặc cảm của ông ngày càng chồng chất, khi vợ ông càng khẳng định được chổ đứng trong lòng khán giả. Qua bạn bè, ông được gặp vị cứu tinh, Tạ Đình Đề. Ông Tạ Đình Đề là một nhân vật huyền thoại của thời kháng Pháp. Ông có tài có tâm và biết nhìn người. Với bản tính nghĩa hiệp, giỏi thu phục nhân tâm, ông đã cưu mang những người có cá tính và thất cơ lỡ vận như Phan Lạc Hoa, Lưu Quang Vũ. Giao cho họ việc làm, cho họ môi trường để phát huy năng khiếu vốn có. Vì thế, thời đó, Tổng cục Đường sắt có phong trào văn thể rất sôi nổi. Họ có cả đoàn văn công, đội bóng đá, bóng chuyền nổi tiếng. Ông Tạ Đình Đề bị bắt oan lần thứ nhất, đoàn văn công đường sắt cũng dần rã đám. Phan Lạc Hoa quay lại làm công nhân sắp chữ ở xưởng in. Lao động chân tay đối với ông, không có gì lạ. Nhưng tiếp xúc nhiều với bản kẽm bằng chì, cộng với thiếu cơm thừa rượu tạp, thuốc lá, thuốc lào rẻ tiền, đã dần dần tích lũy nên… bệnh tật của ông sau này. Nước nhà thống nhất. Năm 1976, ông Tạ Đình Đề được giải oan và trở lại làm việc. Phan Lạc Hoa vẫn vừa làm công nhân vừa hoạt động văn nghệ. Những sáng tác của ông gắn liền với ngành đường sắt và mang tính phong trào. Những bài thơ, những ca khúc của ông thuộc về văn nghệ phong trào của ngành. Ông nói, qua giọng hát của vợ ông ca khúc của ông như có hồn hơn và lan tỏa xa hơn. Có thể nói, chính giai đoạn ngắn ngủi làm “lính” của ông Tạ Đình Đề, Phan Lạc Hoa mới được “hồi sinh”, mới có ca khúc nổi tiếng. Vì thế, trong câu chuyện, ông Tạ Đình Đề không chỉ là thần tượng mà là một ân nhân của ông. *** Dù đã được nhìn nhận trong đời sống văn nghệ, ông vẫn còn mặc cảm cho thân phận. Cuộc hôn nhân bắt đầu rạn nứt khi chổ đứng của hai người trong xã hội ngày càng xa nhau. Càng ngày họ không có cùng một hướng suy nghĩ và khó chia sẻ với nhau. Nó giống như câu ca quen thuộc “một người về đỉnh cao, một người về vực sâu”. Sự khác biệt về tình cảnh và tâm tư, họ ly thân nhiều năm trước khi ông phát bệnh. Họ vẫn phải che dấu bớt tình cảnh của mình trước con cái và đồng nghiệp. Rồi khi bệnh tình thuyên giảm, ông quyết định chia tay trong đau đớn và cảm thấy tủi hổ. Sau gần mười năm cuộc hôn nhân của hai người kết thúc bằng một phiên tòa lặng lẽ. Không có nhà riêng, nội ngoại ở xa, họ vẫn phải “ràng buộc nhau” bỡi con thơ và căn hộ tập thể chật chội. Căn hộ được ngăn cách bằng bức phên cót, nhưng vẫn chung bếp và khu vệ sinh. “Đường ai nấy đi” nhưng hằng ngày vẫn đụng nhau; vẫn phải “diễn” trước mặt con cái. Sống như vậy, có lúc ông cảm thấy căng thẳng quá sức chịu đựng. Ca sỹ Thanh Hoa ngày càng thăng hoa dưới ánh đèn sân khấu và trên làn sóng phát thanh. Như một ngôi sao ca nhạc thời thượng, sự chúc tụng săn đón của khán giả, người hâm mộ cũng tăng lên. Có những người đàn ông đam mê nàng, kể cả những người từng là bạn bè chung của cả hai thời còn mặn nồng. Trong câu chuyện, ông thường nhắc đến nhạc sỹ Đ., như một người tình của vợ mình khi còn ly thân. Mỗi tiếng cười đùa bên kia vách cót như những nhát dao đâm vào tim ông. Những khi ấy, ông rời căn hộ lang thang vô định rồi cuối cùng “chìm sâu” vào các cuộc rượu triền miên để quên nỗi buồn. Cuộc đời lại bồi thêm cho ông một cú chí mạng. Đứa con trai kháu khỉnh mà ông yêu quý, Phan Cao Nguyên, bị bệnh vô bệnh viện và tử vong một cách tức tưởi. Cú đau đó, như giọt nước tràn ly, đã đánh gục sự cố gắng của ông về mặt tinh thần. Tinh thần ông ngày càng hoảng loạn. Những ứng xử thất thường càng làm không khí căn hộ thêm bức bối và căng thẳng. Những cơn trầm cảm và hoảng loạn thất thường càng dày lên. Ông trở thành “bệnh nhân yêu mến” của Khoa Tâm – Thân kinh, bệnh viện Bạch Mai. *** Ngoài những triệu chứng kéo dài và tập hợp chuổi thành hội chứng để được chẩn đoán là bệnh nhân tâm thần. Ông còn mắc nhiều chứng bệnh thực thể khác. Viêm dạ dày – tá tràng. Viêm gan. Rối loạn tuần hoàn não, đưa đến những cơn nhức đầu kinh niên. Đó là hậu quả được tích lũy dần từ cuộc sống khổ ải, lao động nặng nhọc, độc hại và thiếu thốn từ thuở thiếu thời. Những bế tắc trong cuộc sống cũng dẫn dắt ông đến với những thói quen rất có hại với sức khỏe. Những bữa rượu suông đói cơm triền miên; nghiện thuốc lào, thuốc lá,.. Bệnh tình của ông chỉ được phát hiện thêm trong các lần khám tổng quát và xét nghiệm khi đã vào điều trị tại bệnh viện. Thời gian điều trị ở bệnh viện Bạch Mai ông được sự quan tâm và chăm sóc của vợ con, dù cuộc hôn nhân đã đến hồi kết. Ông được các thầy thuốc, sinh viên yêu quý. Cuộc đời và bệnh tật của ông được một bác sỹ nội trú quan tâm và chọn làm luận văn tốt nghiệp năm 1982. Bản luận văn như tiểu thuyết viết về một cuộc đời long đong, bầm dập, thấm đẫm nước mắt và nhân tình thế thái. Mình ví bản luận văn đó như cuốn tiểu thuyết có hậu. Vì cái kết của nó đầy hi vọng: chẩn đoán cuối cùng của bệnh nhân Phan Lạc Hoa, theo luận văn là TÂM CĂN. Bệnh do căn nguyên tâm lý và sang chấn tinh thần gây rối loạn hành vi cảm xúc. Tâm thần thể Tâm căn sẽ không có những hoang tưởng rồ dại để tự gây hại cho bệnh nhân và người khác. Trong chỉ định điều trị, có thể tái hòa nhập đời sống xã hội. Có nghĩa là không cần cách ly và thỉnh thoảng cho về sống cùng gia đình người thân. Nhưng thực tế cuộc sống lại quá khắc nghiệt mà lý thuyết không lường hết được. Chỉ mấy tháng sau, sau một đêm diễn thành công của người vợ cũ, “bệnh nhân yêu mến” Phan Lạc Hoa đã tự giải thoát sự bế tắc của mình bằng một sợi dây thừng oan nghiệt ngay tại căn hộ có hai thế giới riêng biệt của hai người. Cái kết bi thương nay đã chìm vào quên lãng của người đời. Nhưng khi đó, nó để lại bao hệ lụy cho người vợ cũ và những đứa con của ông. Thương thay cũng một kiếp người. III – Sự giải thoát bế tắc & hệ lụy với người ở lại. Tâm thần thể Tâm căn sẽ không có những hoang tưởng rồ dại để tự gây hại cho bệnh nhân và người khác. Trong chỉ định điều trị, có thể tái hòa nhập đời sống xã hội. Có nghĩa là không cần cách ly và thỉnh thoảng cho về sống cùng gia đình người thân. Về chuyên môn, để chẩn đoán và xác định đúng bệnh tình của một bệnh nhân tâm thần không dễ chút nào. Cần phải có thời gian theo dõi dài lâu. Phải tìm hiểu cặn kẽ tâm tư và cuộc sống quá khứ, hiện tại của bệnh nhân. Phân loại bệnh tâm thần trước thập niên 1990s (khi chưa có hội nghị lần thứ 43 của WHO, 5-1990, và hệ thống phân loại bệnh ICD-10) có 3 thể: tâm thần thực thể mà điển hình là Tâm thần phân liệt; Rối loạn hành vi tâm lý; Tâm căn hay là rối loạn hành vi cảm xúc. Bệnh nhân Phan Lạc Hoa, được chẩn đoán thể TÂM CĂN. Chẩn đoán cuối cùng này đã tránh cho ông khỏi phải đi điều trị lâu dài ở… Trâu Quỳ, Bệnh viện Tâm thần Trung ương. Thực ra lúc đầu, các thầy nghiêng về thể tâm thần thực thể dạng TÂM THẦN PHÂN LIỆT. Đây là thể bệnh nặng cần theo dõi, giám sát và chăm sóc đặc biệt. Khi mắc tâm thần phân liệt, bệnh nhân có xu hướng rơi vào tình trạng hoang tưởng; có thể vô thức tự hủy hoại bản thân hay gây nguy hiểm cho người xung quanh. Họ cần được cách ly khỏi xã hội. Bệnh nhân Phan Lạc Hoa cũng có những lúc rơi vào trạng thái trầm cảm. Nhưng thường thì ông rất tỉnh táo. Thỉnh thoảng ông vẫn sáng tác hay viết lách ngay tại bệnh viện như một người đang an dưỡng. Mặt khác, hình ảnh gia đình nghệ sỹ sum họp đầm ấm mỗi chủ nhật ở bệnh viện, đã làm các thầy thuốc lầm tưởng rằng cảnh đó cũng thường xảy ra ở nhà. Họ đâu ngờ sau cánh cửa căn hộ chật chội là căn phòng có bức phên cót mỏng manh ngăn cách hai thế giới riêng biệt. Tiếng cười rộn rã bên kia là tiếng đau xé lòng của bên này. Bức ngăn mỏng manh nhưng là khoảng cách ngày càng dày lên giữa hai người. Nó chia cách thế giới riêng trong tâm hồn của hai nghệ sỹ. *** Có thể ít người còn nhớ cái đêm mà Phan Lạc Hoa tự vẫn. Nhưng mình vẫn còn nhớ như in sự kiện đó. Đó là đêm chủ nhật 19/9/1982. Trước đó một tháng, họ đã hoàn thất thủ tục ly hôn. Đó là một đêm diễn xuất thần của ca sỹ Thanh Hoa. Đêm định mệnh để “một người ở đỉnh cao, một người về vực sâu”. Kiếm một giấy mời hay vé vào cửa của đêm diễn một ca sỹ đang nổi tiếng mà mình hâm mộ không khó. Có được giấy mời của ông chú là quyền Tổng biên tập báo Lao Động, đêm đó mình là khán giả tại rạp Công Nhân. Như thường lệ, “bệnh nhân đặc biệt” Pha Lạc Hoa được “tại ngoại” và vẫn thường đứng bên cánh gà của sân khấu. Đã bao lần ông kể, sau khi ly thân, mỗi lần Thanh Hoa đi hát, là ông tự nhủ mình hãy ở nhà. Nhưng rồi, khi thì vì bạn bè, khi thì vì con cái mà ông đến nghe “người đàn bà hát”, từng là của ông. Cũng có lúc ông đến với đêm diễn của vợ mình như người… mộng du. Những khi giọng hát của Thanh Hoa càng vút cao; những tiếng vỗ tay không dứt yêu cầu ca sỹ hát lại, thì ông cảm thấy như ngực mình nhói đau và đầu óc quay cuồng. Cùng hai con và bạn bè thân thiết đi “cổ vũ” cho vợ mình, nhưng ông thường bỏ về trước với con hoặc một mình theo các “chiến hữu” đi cuốc lủi. Thanh Hoa thì có nhiều người đưa đón và thường về sau với bạn bè. Rạp Công Nhân lúc 20 giờ 30, khi xong phần của mình, ca sỹ Thanh Hoa “bay” sang Nhà Hát Lớn ngay đầu đường Tràng Tiền. Ông, con gái và bạn bè tất nhiên cũng theo sang. Tại Nhà hát Lớn, ba bài hát của “người đàn bà hát”: Tàu anh qua núi, Vì sao anh ra đi, Em vẫn đợi anh về, như giọi nước cuối cùng làm tràn căng cái hộp sọ đã chất chứa bao nhiêu ẩn ức, bất công như muốn “nổ tung”. Nó đẩy bệnh nhân đến tận cùng tuyệt vọng. *** Sáng hôm sau, sinh viên trường Y đã kháo nhau tin ông mất. Bệnh viện Bạch Mai được báo tin “bệnh nhân đặc biệt” mãi mãi sẽ không đến nữa. Xung quanh cái chết của ông có rất nhiều lời đồn đoán và thêu dệt. Mình cũng nghe có người kể lại, y như là chính họ chứng kiến cái chết của ông từ đầu đến cuối. Rằng, từ Nhà Hát lớn ông về, ông ngồi đốt thuốc lá trên chiếc ghế tựa và trong tay với sợi dây thừng như có ý chờ Thanh Hoa về. Chắc ông muốn nói lời vĩnh biệt cuối cùng. Như mọi lần, ca sỹ Thanh Hoa chỉ muốn đi nằm và tránh “đối đầu” với “bệnh nhân tâm thần”. Đốt hết điếu thuốc cuối cùng, khi vợ con đã yên giấc, ông đứng lên chiếc ghế đầu lòn qua sợi dây treo từ chiếc quạt trần giữa phòng khách, đồng thời là phòng ngủ và không gian riêng của ông. Bên kia tấm phên cót, chắc vợ ông đã chìm vào giấc ngủ sau hai sô diễn cháy hết mình. Người ta cũng đồn rằng, khi bạn bè và hàng xóm đầu tiên bước vào căn hộ, người ta thấy ca sỹ Thanh Hoa ngồi bất động câm lặng. Dưới sàn nhà tàn thuốc lá, ly tách chỏng chơ vương vãi. Giữa trần nhà là cái quạt và ông vẫn treo lơ lững trong chiếc thòng lọng làm từ sợi dây kéo cánh phông màn. Câu chuyện với hình ảnh này, người ta nghĩ rằng ca sỹ Thanh Hoa không làm gì kịp thời để cứu người chồng cũ. Nhiều người đời tin thế. Nó đã để lại tai tiếng và hệ lụy cho Thanh Hoa một thời gian dài. (1) *** Đám tang ông mình không tham gia đưa tiễn, bạn bè đi về kể lại, những chiến hữu văn nghệ tâm giao với ông, trước lúc ném cho ông nắm đất đã tưới lên quan tài những ly rượu trắng uống dở và thề sẽ trả thù. Nói thế thôi, chứ lúc đó họ cũng không hiểu họ sẽ trả thù ai và vì cái gì. Trong vòng một trăm ngày tang, Thanh Hoa vắng bóng trên sân khấu ca nhạc. Cô ca sỹ rơi vào cơn lốc xoáy nghi kỵ và dèm pha của dư luận. Những đồn thổi về cái chết của Phan Lạc Hoa được bàn tán và thêu dệt khắp nơi. Sau ngày giỗ trăm ngày, Thanh Hoa gắng đi hát trở lại. Vẫn những bài hát ruột quen thuộc ngày nào. Cũng chính giọng hát đó. Tiếng hát vút lên có lúc như nghẹn lại và đầm đìa nước mắt. Khán giả vẫn lắng nghe và có những cảm nhận khác trước. Cảm nhận này là lẽ tự nhiên. Nó tùy theo tâm trạng và mức độ tin cậy của họ đối với những lời đồn thổi về nguyên nhân cái chết của nhạc sỹ Pha Lạc Hoa. Phần lớn khán giả vẫn đón đợi và chia sẻ sự cảm thông với ca sỹ Thanh Hoa. Nhưng không phải buổi diễn nào cũng êm thấm. Xen lẫn tiếng vỗ tay là tiếng la hét: “đồ sát chồng”, “xuống đi”,… Buổi diễn tại sân ký túc xá trường Y sau cái chết của Phan Lạc Hoa cũng có tiếng vỗ tay hòa lẫn tiếng la hét như thế. Những lúc đó, ca sỹ Thanh Hoa rời sân khấu với vị nước mắt đắng chát. Chỉ những sinh viên, bác sỹ đã từng tiếp xúc với bệnh nhân Phan Lạc Hoa, mới hiểu và cảm thông với chị. Khán giả yêu mến chị chiếm số đông nên Thanh Hoa vẫn được mời đi hát như ngày nào. Giống như ca sỹ Ngọc Tân, sau sự cố vượt biên không thành và bị cấm hát. Các bệnh viện vẫn âm thần mời về hát cho cán bộ nhân viên, sinh viên nghe. Dù thù lao ít ỏi, nhưng tình cảm của người hâm mộ chính là nguồn động viên và vực dậy tinh thần để những người như Thanh Hoa, Ngọc Tân còn trụ lại với nghề hát bạc bẽo của mình. Ba mươi năm là quảng thời gian đã có đủ độ lùi, để nhìn nhận một sự kiện gắn liền với hệ lụy của nó. Giờ nhìn lại, như đa số bạn bè mình ngày xưa ở trường Y, mình vẫn thấy thương cảm và tiếc cho một con người tài hoa sớm từ giã cỏi trần. Và mỗi lần theo tàu xuôi ngược Bắc – Nam mình lại lẩm nhẫm bài thơ “NHỤY LỮA HOA ĐÈN”, mà cố Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa đã tặng sinh viên khi đang điều trị tại Bạch Mai cách nay hơn 30 năm. “Anh thắp cây đèn xòe cánh nhớ cánh thương Màu tín hiệu: đỏ vàng xanh tím lục Trong xa cách ta vẫn gần hạnh phúc Khi trái tim rung nhịp với con tàu !” 9/2010 – 9/2012 SH ___________ (1) Chú thích của Nguyễn Trọng Tạo: Theo lời kể của NSND Thanh Hoa thì sau đêm diễn về, khi các con đã ngủ, PLH pha cafe “thương lượng” với Thanh Hoa hủy giấy ly hôn, nhưng không được, anh tuyên bố cả hai sẽ “đi tàu suốt” (nghĩa là cùng chết). TH sợ quá chạy sang nhà cô gái bên cạnh. Một lát, nghe tiếng đạp tường vọng sang, TH có linh tính không ổn, chạy về nhà từ cửa sau, không thấy PLH ở trong nhà, còn cửa trước đã bị khóa ngoài. Sợ quá, TH chạy vòng dãy nhà A4 gõ cửa nhạc sĩ Lê Đình Lực. Khi TH và LĐL đến hiên trước cửa nhà thì thấy PLH đã treo cổ, liền kêu cứu. Mọi người đưa được PLH xuống, rồi đưa anh sang bệnh xá khu tập thể Đài TNVN cấp cứu, nhưng đã muộn, vì trước đó anh uống café pha rượu… Vậy thì không phải PLH treo cổ ở trong phòng mà ở trước hiên nhà. - Cũng theo Thanh Hoa kể lại thì sau khi PLH chết, thấy trong túi áo sơmi của anh có một mảnh giấy với dòng chữ: “Vĩnh biệt các con! Vĩnh biệt gia đình! Vĩnh biệt bạn bè! Ôi Thanh Hoa! Ôi tình yêu!”. http://www.who.int/classifications/icd/en/HistoryOfICD.pdf http://www.who.int/patientsafety/taxonomy/WHOFICFamily.pdf . NHỤY LỬA HOA ĐÈN PHAN LẠC HOA Khi mặt trời xoay nắng sang chiều sau quả đất Là lúc cây hoa ghi đươm trổ trái tim đèn Trái tim đèn anh thắp gửi về em Chùm sao mọc trên đỉnh đèo Khe Nét Chùm hoa đêm với sắc mà tha thiết Là những ngọn đèn ghi thao thức dọc con đường Hoa phong lan tắm gió đỉnh Trường Sơn Hoa lúa hoa ngô nặng tình nghĩa đất Hoa đèn ghi nở sáng đường thống nhất Soi tàu đi xao xuyến nhịp trăm miền Ơi những ngọn đèn như đáy mắt em Khoảng tím cứ lung linh như hẹn hò nhắn nhủ Tàu qua núi qua sông gió chuyển mùa suối lũ Vẫn mang trọn nét cười câu hát giử gìn nhau Đêm dịu dàng buông nỗi nhớ thẳm sâu Ngỡ dừng lại trước khoảng đèn sáng xanh tiếng hát Ai đếm được những ngọ đèn rải quân trên đường sắt Đứng gác non sông vĩnh viễn một con đường Anh thắp cây đèn xòe cánh nhớ cánh thương Màu tín hiệu: đỏ vàng xanh tím lục Trong xa cách ta vẫn gần hạnh phúc Khi trái tim rung nhịp với con tàu ! 1980 (Bài thơ này được in trong một tờ bướm hai trang cùng với bài hát “TÀU ANH QUA NÚI”, mà mỗi sinh viên lớp mình đều được Nhạc sỹ Phan Lạc Hoa tặng 1982). Filed under: Bài của bạn, Chân dung, Làng văn nghệ Thẻ: | PHAN LẠC HOA, SAO HỒNG